Από τη Βοιωτία και το Ρέθυμνο έως την Αιγιάλεια, την Πάρο, την Φωκίδα και την υπόλοιπη χώρα, η νέα πραγματικότητα επιβάλλει να αξιολογούμε τις επενδύσεις όχι μόνο με βάση το κόστος κατασκευής, αλλά και με βάση την ανθεκτικότητά τους Οι πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν το τελευταίο διάστημα στη Βοιωτία, στο Ρέθυμνο, την Αιγιάλεια και σε άλλες περιοχές της χώρας δεν αποτελούν απλώς ακόμη μία δύσκολη αντιπυρική περίοδο. Αποκαλύπτουν ότι η φωτιά έχει μετατραπεί από έκτακτο φυσικό συμβάν σε μόνιμο οικονομικό κίνδυνο, ο οποίος πρέπει να ενσωματώνεται στον σχεδιασμό των υποδομών, των επενδύσεων και των χρήσεων γης. Η επιχειρησιακή πίεση είναι ήδη εμφανής. Στις 5 Ιουλίου εκδηλώθηκαν συνολικά 96 αγροτοδασικές πυρκαγιές μέσα σε 48 ώρες, πολλές σχεδόν ταυτόχρονα και σε περιοχές υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου. Λίγες εβδομάδες αργότερα, μόνο σε ένα εικοσιτετράωρο καταγράφηκαν άλλες 40 πυρκαγιές. Στη Βοιωτία, η Πολιτική Προστασία είχε θέσει την Περιφερειακή Ενότητα σε κατάσταση κινητοποίησης Red Code στις 22 Ιουλίου, όταν προβλεπόταν ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς. Στις 24 Ιουλίου ξέσπασε νέα δασική φωτιά στα Οινόφυτα, με κινητοποίηση πυροσβεστών, πεζοπόρων τμημάτων, εθελοντών και οχημάτων, ενώ ενεργοποιήθηκε ανακριτικό κλιμάκιο για τη διερεύνηση των αιτίων. Στην Κρήτη, και ειδικά στο Ρέθυμνο, η αντιπυρική περίοδος ξεκίνησε επίσης με επανειλημμένες προειδοποιήσεις πολύ υψηλού κινδύνου. Στις 7 Ιουλίου, οι Περιφερειακές Ενότητες Ρεθύμνου, Ηρακλείου και Λασιθίου είχαν ενταχθεί στην κατηγορία κινδύνου 4, με τις υπηρεσίες, την Περιφέρεια και τους δήμους σε αυξημένη ετοιμότητα. Οι πυρκαγιές, όμως, δεν αποτιμώνται μόνο σε καμένα στρέμματα. Ο πραγματικός λογαριασμός περιλαμβάνει απώλεια αγροτικού και κτηνοτροφικού εισοδήματος, ζημιές σε κατοικίες και επιχειρήσεις, διακοπές δικτύων, επιβάρυνση του τουρισμού, διάβρωση εδαφών και αυξημένο πλημμυρικό κίνδυνο. Προστίθενται οι δαπάνες κατάσβεσης, αποζημιώσεων και αποκατάστασης, οι οποίες μεταφέρονται τελικά στον κρατικό προϋπολογισμό και στον φορολογούμενο. Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για περιοχές όπως το Ρέθυμνο, όπου ο πρωτογενής τομέας, η τοπική παραγωγή, η γαστρονομία και ο τουρισμός λειτουργούν ως αλληλένδετο οικονομικό σύστημα. Η ίδια η Περιφερειακή Ενότητα προβάλλει αυτή τη σύνδεση μέσα από θεσμούς που φέρνουν μαζί παραγωγούς, τουρισμό και τοπικά προϊόντα. Επομένως, μια μεγάλη περιβαλλοντική απώλεια δεν πλήττει έναν μόνο κλάδο· διαχέεται σε ολόκληρη την τοπική οικονομία. Σε αυτή τη συγκυρία αποκτά επικαιρότητα η έκθεση του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για τη γραμμή υψηλής τάσης Χανιά–Δαμάστα. Η Α΄ Φάση της εκπονήθηκε από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2025, στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης του ΕΜΠ με την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Κρήτης. Αφορούσε μια συγκεκριμένη ενεργειακή υποδομή και όχι τις σημερινές πυρκαγιές, άρα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με τα αίτιά τους. Προσφέρει, όμως, ένα ευρύτερο και χρήσιμο οικονομικό συμπέρασμα: τα μεγάλα έργα δεν πρέπει να αξιολογούνται μόνο με βάση την αρχική τιμή κατασκευής, αλλά με βάση τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις σε όλη τη διάρκεια ζωής τους. Η διεθνής βιβλιογραφία που εξετάζει η έκθεση συγκρίνει διαφορετικές τεχνικές λύσεις με κριτήρια το κόστος λειτουργίας και συντήρησης, την αξιοπιστία, την προστασία ευαίσθητων οικοτόπων και την κοινωνική αποδοχή. Επισημαίνει επίσης ότι στις μακροχρόνιες επενδυτικές αποφάσεις πρέπει να ενσωματώνονται οι εξωτερικότητες: οι ζημιές που δεν πληρώνει άμεσα ο φορέας του έργου, αλλά η κοινωνία. Αυτό είναι και το κεντρικό μήνυμα των σημερινών πυρκαγιών. Η «φθηνότερη» λύση στον προϋπολογισμό μπορεί να αποδειχθεί ακριβότερη εάν αυξάνει το κόστος συντήρησης, τις πιθανότητες διακοπών, τις ανάγκες αποκατάστασης ή την απώλεια φυσικού και παραγωγικού κεφαλαίου. Η Ελλάδα χρειάζεται ενεργειακά δίκτυα, δρόμους και νέες επενδύσεις. Χρειάζεται όμως και υποχρεωτική ανάλυση κλιματικού κινδύνου, πραγματική εξέταση εναλλακτικών λύσεων και αποτίμηση του συνολικού κόστους κάθε έργου. Στη νέα πραγματικότητα, ακριβή δεν είναι μόνο η πρόληψη. Ακριβότερη είναι η υποτίμηση του κινδύνου — μέχρι να φτάσει ο λογαριασμός. Δείτε την έκθεση του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ΕΚΘΕΣΗ-Α-ΦΑΣΗΣ-ΧΑΝΙΑ-ΔΑΜΑΣΤΑ_final-1-1
