Ψηφιακή αποτύπωση της Ιδιοκτησίας: Αναγκαία μεταρρύθμιση ή νέος Γολγοθάς για τους ιδιοκτήτες;

Από το καλοκαίρι του 2025, η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή ψηφιακής παρακολούθησης της ακίνητης περιουσίας, με τη δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να θεραπεύσει χρόνιες αδυναμίες του φορολογικού και διοικητικού συστήματος της χώρας, ενοποιώντας τα ετερόκλητα στοιχεία που μέχρι σήμερα βρίσκονταν διασκορπισμένα σε πλήθος ανεξάρτητων αρχείων: Εφορία, Κτηματολόγιο, ΔΕΔΔΗΕ, ΕΥΔΑΠ, Τεχνικό Επιμελητήριο, δικαστήρια, ασφαλιστικές εταιρείες. Το νέο Μητρώο, το οποίο εντάσσεται στο χρηματοδοτικό πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, θα συγκεντρώσει σε έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο όλα τα στοιχεία που αφορούν την ιδιοκτησία κάθε πολίτη: από επιφάνειες και ορόφους, έως ενεργειακές παροχές, αγροτικές επιδοτήσεις, ασφαλιστήρια συμβόλαια και εκκρεμείς νομικές διαφορές. Εν συνεχεία, οι ιδιοκτήτες και οι ενοικιαστές θα κληθούν να ελέγξουν την ακρίβεια των πληροφοριών και να προβούν σε αναγκαίες διορθώσεις. Η μη συμμόρφωση ή η υποβολή ανακριβών στοιχείων θα επισύρει διορθώσεις φόρων, αναδρομικές χρεώσεις και πρόστιμα. Η ψηφιακή αυτή τομή θυμίζει αντίστοιχες πρακτικές που εφαρμόστηκαν σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Εσθονία, όπου ο ψηφιακός χάρτης ιδιοκτησίας έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός για την αποτροπή φοροδιαφυγής και την ορθολογική αξιοποίηση της δημόσιας πολιτικής ακινήτων. Ωστόσο, σε αυτές τις χώρες, ο σχεδιασμός συνοδεύτηκε από ισχυρή θεσμική υποστήριξη και εκτενή δημόσια διαβούλευση. Στην ελληνική πραγματικότητα, η εξαγγελία του ΜΙΔΑ, παρότι τεχνολογικά επιβεβλημένη, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και ανησυχίες. Είναι οι πολίτες έτοιμοι να αναλάβουν τον ρόλο ψηφιακών διαχειριστών της ιδιοκτησίας τους; Ποιος θα υποστηρίξει τους ηλικιωμένους, τους ψηφιακά αναλφάβητους ή εκείνους που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές; Πόσο αποτελεσματικά θα διασφαλιστούν τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών; Σημαντικό είναι επίσης να σημειωθεί πως τα λάθη του παρελθόντος είναι ακόμη νωπά. Η εφαρμογή του Κτηματολογίου, παρά τα πολλαπλά παρατάσεις και επενδύσεις, συνοδεύτηκε από χιλιάδες λάθη, ασάφειες και αντιδράσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, πολίτες κλήθηκαν να αποδείξουν το αυτονόητο: ότι είναι ιδιοκτήτες του ίδιου τους του σπιτιού. Ποιος εγγυάται ότι η ενσωμάτωση των στοιχείων στο νέο μητρώο δεν θα επαναλάβει τα ίδια προβλήματα; Οφέλη και Κίνδυνοι: Ένα Ισοζύγιο με Αστερίσκους Τα οφέλη της εφαρμογής του ΜΙΔΑ είναι αναμφίβολα σημαντικά: Διασταύρωση και ορθολογισμός της φορολογικής βάσης. Διευκόλυνση των μεταβιβάσεων και προσυμπλήρωση των δηλώσεων. Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής στον τομέα των ακινήτων. Βελτίωση της διαφάνειας σε περιπτώσεις επιδοτήσεων ή εκμισθώσεων. Ωστόσο, οι κίνδυνοι δεν μπορούν να αγνοηθούν: Ευθύνη του πολίτη για τον έλεγχο περίπλοκων στοιχείων. Πιθανή επιβάρυνση μικροϊδιοκτητών με αναδρομικούς φόρους. Έλλειψη εξειδικευμένης υποστήριξης για τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα. Κίνδυνος για την προστασία προσωπικών και περιουσιακών δεδομένων. Η μεταρρύθμιση αυτή, εάν εφαρμοστεί με ευθύνη, διαφάνεια και σεβασμό στον πολίτη, μπορεί να αποτελέσει ορόσημο για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του κράτους. Αν όμως κυριαρχήσει η τιμωρητική λογική και η έλλειψη κοινωνικής ευαισθησίας, κινδυνεύει να διευρύνει το χάσμα ανάμεσα στην τεχνολογία και τους ανθρώπους. Η τεχνολογία είναι εργαλείο. Το ζητούμενο είναι ποια χέρια τη χειρίζονται και για ποιον σκοπό. Αν η Πολιτεία επιθυμεί πραγματικά μια σύγχρονη και δίκαιη καταγραφή της ιδιοκτησίας, τότε οφείλει να σχεδιάσει όχι μόνο με βάση τα ψηφιακά συστήματα, αλλά και με γνώμονα τις ανθρώπινες ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες και τις δυνατότητες των πολιτών.