Το νέο κληρονομικό δίκαιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στη διανομή της περιουσίας και στα δικαιώματα των κληρονόμων, επιδιώκοντας την ισορροπία μεταξύ οικογενειακών συμφερόντων και ατομικών δικαιωμάτων. Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν τα υποχρεωτικά μερίσματα, τον τρόπο κατανομής της κληρονομιάς μεταξύ συζύγων, παιδιών και συγγενών, ενώ εισάγουν νέες ρυθμίσεις για διαθήκες, αποποιήσεις και κληρονομικές συμβάσεις. Σύνταξη, ανάκληση και δημοσίευση διαθηκών Η απουσία ημερομηνίας σε ιδιόγραφη διαθήκη δεν καθιστά αυτομάτως άκυρη τη διαθήκη, παρά μόνο αν υπάρχει και άλλος λόγος ακυρότητας. Ο Αστικός Κώδικας πλέον απαγορεύει τη διαθήκη υπέρ εργαζομένων ή συνδεόμενων με θεραπευτήρια, όπου νοσηλεύεται ο διαθέτης. Δημόσιες και μυστικές διαθήκες συντάσσονται ενώπιον συμβολαιογράφου με δύο μάρτυρες, χωρίς εναλλακτική δεύτερου συμβολαιογράφου. Άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου μπορούν να συντάσσουν δημόσια διαθήκη με τεχνολογικά μέσα, όπως φωνητική υποστήριξη. Όλοι οι τύποι έκτακτων διαθηκών συγχωνεύονται σε έναν ενιαίο τύπο. Η ανάληψη μυστικής διαθήκης από συμβολαιογράφο δεν ισοδυναμεί με ανάκληση της ιδιόγραφης. Η ιδιόγραφη διαθήκη αναπτύσσει έννομα αποτελέσματα μόνο μετά την κήρυξή της ως κυρίας ή μετά δύο χρόνια από τον θάνατο του διαθέτη. Αν παραλειφθεί μεριδούχος άγνωστος στον διαθέτη, η διαθήκη ακυρώνεται μόνο ως προς τη μερίδα του. Περιεχόμενο διαθήκης Η διάταξη υπέρ συζύγου ακυρώνεται σε περίπτωση συναινετικού διαζυγίου, ενώ αντίστοιχη ρύθμιση ισχύει για συντρόφους με σύμφωνο συμβίωσης. Η παράλειψη άγνωστου μεριδούχου περιορίζει μόνο την εξ αδιαθέτου μερίδα του. Καταργείται η αίρεση χηρείας ως αναχρονιστική διάταξη. Κληρονομικές συμβάσεις αιτίας θανάτου Εισάγονται κληρονομικές συμβάσεις αιτίας θανάτου, όπου ο διαθέτης καθορίζει τη διανομή της περιουσίας του μετά θάνατον. Οι συμβάσεις συντάσσονται ενώπιον συμβολαιογράφου και δημοσιεύονται στο Μητρώο Διαθηκών. Οι διατάξεις είναι δεσμευτικές και δεν μπορούν να ανακληθούν μονομερώς από τον κληρονομούμενο. Ο διαθέτης μπορεί να διαθέτει την περιουσία του εν ζωή και να λαμβάνει αντάλλαγμα από τον αντισυμβαλλόμενο. Εξ αδιαθέτου διαδοχή Ο σύζυγος λαμβάνει το 1/3 της κληρονομιάς αν υπάρχει ένα παιδί και το 1/4 αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα. Κληρονομεί πριν από παππούδες, θείους ή πρώτους εξαδέλφους. Οι σύντροφοι σε ελεύθερη ένωση αποκτούν κληρονομικά δικαιώματα στην πέμπτη τάξη υπό αυστηρές προϋποθέσεις, ενώ οι προπαππούδες και προγιαγιάδες χάνουν το κληρονομικό τους δικαίωμα. Εισάγεται δικαίωμα αναζήτησης δωρεών από ανιόντες κληρονόμους άλλης γραμμής και κληροδοσία υπέρ φροντιστή του κληρονομουμένου. Νόμιμη μοίρα Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική αξίωση του μεριδούχου, μεταβιβάσιμη και κληρονομητή. Εξασφαλίζεται με νέο προνόμιο στην αναγκαστική εκτέλεση και δυνατότητα υποθήκης επί ακινήτων. Οι λόγοι στέρησης περιλαμβάνουν πλέον και την αχαριστία του μεριδούχου. Συμβάσεις παραίτησης από κληρονομικά δικαιώματα Επιτρέπονται συμβάσεις με τις οποίες πρόσωπα παραχωρούν μελλοντικά δικαιώματα στην κληρονομία άλλου έναντι ανταλλάγματος. Οι συμβάσεις καταρτίζονται ενώπιον συμβολαιογράφου και καταργείται η προηγούμενη προθεσμία αποποίησης ενός έτους για ανήλικους. Αποδοχή και αποποίηση κληρονομίας Μετά δικαστική ακύρωση πλασματικής αποδοχής, ο κληρονόμος δεν απαιτείται να υποβάλει νέα δήλωση αποποίησης. Η προθεσμία ενός έτους για αποποίηση ανηλίκων καταργείται. Κληρονομική ανικανότητα και αναξιότητα Επανέρχεται η αυτοδίκαιη κληρονομική ανικανότητα για προηγούμενες ποινικές καταδίκες κακουργημάτων κατά της ζωής, υγείας ή γενετήσιας ελευθερίας. Διευρύνεται ο κύκλος παραπτωμάτων για δικαστική κήρυξη ανάξιου κληρονόμου. Σχέσεις περισσότερων κληρονόμων Καθιερώνεται δικαίωμα συγκληρονόμου να ζητήσει εξαγορά αντικειμένων άλλου συγκληρονόμου με τίμημα από το δικαστήριο. Το ακίνητο που λειτουργούσε ως οικογενειακή στέγη μπορεί να αποδοθεί δικαστικά σε συγγενή ή συγκληρονόμο. Οι κληρονόμοι δεν ευθύνονται με την ατομική τους περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας. Ευθύνη κληρονόμου και δικαστική εκκαθάριση Η ευθύνη του κληρονόμου περιορίζεται στην κληρονομία, εκτός αν ανέλαβε ελεύθερη διαχείριση ή μείωσε υπαιτιότητα την αξία της περιουσίας. Εκσυγχρονίζεται η δικαστική εκκαθάριση, με ειδικά κωλύματα και διαδικασίες διορισμού εκκαθαριστή, αναγγελία απαιτήσεων, δυνατότητα ανακοπής και μερική ρευστοποίηση της κληρονομίας. Καταπίστευμα και κληροδοσίες Η επαγωγή καταπιστεύματος ματαιώνεται μετά 30 έτη από τον θάνατο του διαθέτη. Καταργείται η εμπράγματη κληροδοσία, διατηρείται μόνο η ενοχική. Κληρονομητήριο και εκτελεστής διαθήκης Εισάγεται δυνατότητα πολλαπλού κληρονομητηρίου για διαδοχικές διαδοχές. Ο διαθέτης μπορεί να διορίσει εκτελεστή διαθήκης με διαχειριστικές εξουσίες, ακόμα και για ανήλικους ή πρόσωπα υπό δικαστική συμπαράσταση.
