Η κυβέρνηση παρουσίασε στις 29 Αυγούστου, στο Υπουργικό Συμβούλιο υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Νέο Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, ένα εκτενές νομοθέτημα 477 άρθρων που συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει τη μέχρι σήμερα διάσπαρτη πολεοδομική και χωροταξική νομοθεσία. Πρόκειται για μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2020 και ολοκληρώθηκε έπειτα από πέντε χρόνια εργασίας ειδικής επιτροπής, με στόχο να δημιουργηθεί για πρώτη φορά στη χώρα ένας ενιαίος «οδηγός κανόνων» στον συγκεκριμένο τομέα. Οι βασικοί στόχοι του Κώδικα Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπογραμμίζει ότι ο Κώδικας δεν εισάγει νέες ρυθμίσεις, αλλά οργανώνει με σαφήνεια τις υφιστάμενες. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται: Απλοποίηση διαδικασιών για πολίτες και επαγγελματίες. Ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και της διαφάνειας. Περιορισμός της αυθαίρετης δόμησης. Εφαρμογή ενιαίων κανόνων σε όλη την Επικράτεια, προς όφελος της βιώσιμης ανάπτυξης. Παράλληλα, καταργούνται όλοι οι παλαιοί και αποσπασματικοί νόμοι – μεταξύ αυτών και ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός του 1985 – ώστε στο εξής κάθε τροποποίηση να ενσωματώνεται μόνο στον Κώδικα. Δομή και πρόσβαση Ο Κώδικας χωρίζεται σε εννέα μέρη που καλύπτουν ζητήματα όπως ο χωρικός σχεδιασμός (χερσαίος και θαλάσσιος), οι αστικές αναπλάσεις, οι κανόνες δόμησης, η αυθαίρετη δόμηση, οι οικοδομικές άδειες και οι έλεγχοι. Παράλληλα, το ΥΠΕΝ δημιουργεί ηλεκτρονική βάση δεδομένων, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών, ώστε οι πολίτες να έχουν άμεση, δωρεάν και εύχρηστη πρόσβαση σε όλες τις διατάξεις με δυνατότητα αναζήτησης ανά λέξη-κλειδί. Τα αναμενόμενα οφέλη Για τους πολίτες και τους μηχανικούς, η ύπαρξη ενός ενιαίου και επικαιροποιημένου κειμένου αναμένεται να μειώσει τις καθυστερήσεις, να περιορίσει τις ερμηνευτικές ασάφειες και να απλοποιήσει τις διαδικασίες για οικοδομικές άδειες και χρήσεις γης. Για το κράτος, στόχος είναι η καταπολέμηση της πολυνομίας και της γραφειοκρατίας, καθώς και η διευκόλυνση της ορθής εφαρμογής των κανόνων. Οι επιφυλάξεις Παρά την ευρεία αποδοχή ότι ο Κώδικας αποτελεί βήμα εκσυγχρονισμού, έχουν ήδη εκφραστεί ορισμένες επιφυλάξεις: Εφαρμογή στην πράξη: φορείς της αγοράς σημειώνουν ότι η επιτυχία θα κριθεί από το πώς θα λειτουργήσουν στην καθημερινότητα οι δημόσιες υπηρεσίες. Κίνδυνος υπερσυγκέντρωσης: ορισμένοι νομικοί επισημαίνουν ότι η ενσωμάτωση όλων των διατάξεων σε έναν Κώδικα καθιστά κρίσιμη την άμεση και συνεχή επικαιροποίησή του, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία νέων κενών ή αντιφάσεων. Αυθαίρετη δόμηση: πολεοδόμοι θεωρούν ότι, αν δεν συνοδευθεί από αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, η απλοποίηση των διαδικασιών δεν αρκεί για να περιοριστεί ουσιαστικά το φαινόμενο. Τι σημαίνει για τον πολίτη Στην πράξη, ο πολίτης θα μπορεί να βρει με σαφήνεια τι ισχύει για το οικόπεδό του ή για μια οικοδομική άδεια, χωρίς να χρειάζεται να ανατρέχει σε διάσπαρτες και συχνά ασαφείς διατάξεις. Οι επαγγελματίες του χώρου αποκτούν ένα εργαλείο που υπόσχεται περισσότερη βεβαιότητα και λιγότερα ερμηνευτικά προβλήματα. Ωστόσο, το αν η νέα νομοθεσία θα μεταφραστεί σε ταχύτερες και πιο διαφανείς διαδικασίες, θα φανεί μόνο με την εφαρμογή της στην καθημερινότητα.
