Η παραίτηση του διευθύνοντος συμβούλου των ΕΛΤΑ, κ. Γρηγόρη Σκλήκα, μετά τη σφοδρή αντίδραση βουλευτών της Ν.Δ. και την πολιτική θύελλα που προκάλεσε το σχέδιο για κλείσιμο εκατοντάδων υποκαταστημάτων, σηματοδοτεί μια νέα φάση στις εξελίξεις γύρω από το μέλλον του ιστορικού οργανισμού. Το βαρύ κλίμα στη προχθεσινή θυελλώδη τηλεδιάσκεψη και η δημόσια απαίτηση πολλών «γαλάζιων» βουλευτών για την αποπομπή της διοίκησης ανέδειξαν κάτι βαθύτερο από μια απλή διαφωνία για ένα επιχειρησιακό σχέδιο: την αγωνία για την αποψίλωση του κράτους από την ελληνική περιφέρεια. Οι τοπικές κοινωνίες, αιφνιδιασμένες από την προοπτική να κλείσουν δεκάδες καταστήματα ΕΛΤΑ, είδαν στο σχέδιο αυτό μια ακόμα ένδειξη απομάκρυνσης της πολιτείας. Το γεγονός ότι το θέμα έφτασε να προκαλέσει ενδοκυβερνητικές τριβές, αναδεικνύει το πολιτικό του βάρος- όχι μόνο ως διαχειριστικό, αλλά ως ζήτημα κοινωνικής συνοχής και πολιτικής ευαισθησίας. Από τα «λουκέτα» στη βιώσιμη επαναθεμελίωση Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αναδίπλωση της διοίκησης των ΕΛΤΑ και η αναστολή της εφαρμογής του σχεδίου για 204 κλεισίματα αποτελεί προσωρινή εκτόνωση. Όμως η ουσία παραμένει: τα ΕΛΤΑ χρειάζονται εξυγίανση, αλλά και ένα νέο μοντέλο δημόσιας παρουσίας, που δεν θα αντιμετωπίζει την επαρχία ως βάρος, αλλά ως ευκαιρία ανασύνταξης. Ήδη ο «Σύμβουλος Επιχειρήσεων» είχε επισημάνει σε προηγούμενο άρθρο του, αμέσως μετά την ανακοίνωση των λουκετων στα 204 υποκαταστήματα του ΕΛΤΑ, την ανάγκη μιας δομικής μεταρρύθμισης με κοινωνική πυξίδα– προτείνοντας τη δημιουργία Περιφερειακών Πολυκέντρων Δημόσιας Εξυπηρέτησης (ΠΠΔΕ). Η πρόταση αυτή, που σήμερα αποδεικνύεται προφητική, στηρίζεται στην απλή αλλά ουσιαστική ιδέα ότι η οικονομία κλίμακας μπορεί να συμβαδίσει με την κοινωνική αποτελεσματικότητα. Σε κάθε μικροπεριφέρεια, ένα ενιαίο κέντρο θα μπορούσε να στεγάζει ΕΛΤΑ, ΚΕΠ, δημοτικές και κοινωνικές υπηρεσίες, ίσως και τραπεζική εξυπηρέτηση. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος δεν αποσύρεται– αναδιοργανώνεται. Μειώνει τα κόστη χωρίς να χάνει το ανθρώπινο αποτύπωμα. Η λειτουργία τέτοιων πολυκέντρων, με εκπαιδευμένους υπαλλήλους-«διαμεσολαβητές» και κινητές μονάδες για δυσπρόσιτες περιοχές, θα μπορούσε να αποτελέσει την απάντηση στο δίλημμα “κλείνουμε ή συντηρούμε”: δεν κάνουμε ούτε το ένα ούτε το άλλο· μετασχηματίζουμε. Η σύμπλευση με την πρόταση Μπένου Αξίζει να σημειωθεί ότι προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση κινείται και η πρόταση του Σταύρου Μπένου, η οποία, όπως φαίνεται, εμπνέεται από την ίδια φιλοσοφία: την ανάγκη ολοκληρωμένων κόμβων δημόσιας εξυπηρέτησης, όπου οι υπηρεσίες λειτουργούν συντονισμένα, με ενιαία παρουσία και σε άμεση σχέση με την τοπική κοινωνία. Ο Μπένος, με τη γνωστή του προσήλωση στην αποκέντρωση και τη βιώσιμη ανάπτυξη, έχει μιλήσει για “πολυκέντρα πολιτικής και κοινωνικής ζωής”, που θα δώσουν νέα πνοή στις πόλεις και τα χωριά της περιφέρειας. Η ουσία είναι κοινή: το ελληνικό κράτος δεν μπορεί να στηριχθεί πια σε παρωχημένες δομές του 20ού αιώνα. Χρειάζεται ένα νέο δίκτυο φυσικής παρουσίας — λιγότερο δαπανηρό, αλλά πιο ανθρώπινο και λειτουργικό. Η ευκαιρία της κρίσης Η κρίση των ΕΛΤΑ, όσο έντονη κι αν υπήρξε, ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας. Αντί να περιοριστεί σε πολιτικές αναταράξεις και παραιτήσεις, μπορεί να γίνει αφετηρία μιας ουσιαστικής αναδιάταξης του δημόσιου χώρου υπηρεσιών. Η πρόταση του «Συμβούλου Επιχειρήσεων» και η συναφής σκέψη του Σταύρου Μπένου δείχνουν ότι υπάρχει εναλλακτική. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι να κλείσουν ή να μείνουν ανοιχτά καταστήματα· είναι να δημιουργηθεί ένα νέο μοντέλο βιώσιμης δημόσιας παρουσίας, όπου η περιφέρεια δεν θα αισθάνεται εγκαταλελειμμένη, αλλά θα αποτελεί ισότιμο μέλος της εθνικής ανάπτυξης. Συμπερασματικά:Τα ΕΛΤΑ δεν είναι απλώς ένας ταχυδρομικός οργανισμός. Είναι σύμβολο του κράτους που φτάνει παντού. Αν χαθεί αυτή η φυσική και συμβολική παρουσία, χάνεται κάτι πολύ πιο ουσιώδες από ένα υποκατάστημα: χάνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών. Η στιγμή, λοιπόν, απαιτεί πολιτικό θάρρος και δημιουργική σκέψη. Και ίσως, μέσα από αυτή τη δοκιμασία, να γεννηθεί ένα νέο μοντέλο δημόσιου κράτους- πιο κοντά στον πολίτη, πιο δίκαιο, πιο βιώσιμο.
