0 Comment
Του Παναγιώτη Γιαλένιου, εκδότη του “Συμβούλου Επιχειρήσεων” και του symboulos.gr Η επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν σηματοδοτεί όχι μόνο μια επικίνδυνη γεωπολιτική κλιμάκωση αλλά και την αρχή μιας ευρύτερης συστημικής κατάρρευσης του μεταπολεμικού διεθνούς πλαισίου σταθερότητας. Σε ένα ήδη αποσταθεροποιημένο περιβάλλον -με συνεχιζόμενους πολέμους σε Ουκρανία και Γάζα, ρευστότητα στη Μέση Ανατολή και αμφισβήτηση των θεσμών της διεθνούς νομιμότητας- η επιχείρηση “Midnight Hammer” λειτουργεί ως καταλύτης για μια νέα, χαοτική εποχή διεθνών σχέσεων και παγκόσμιας ανασφάλειας. Ο Ντόναλντ Τραμπ διέταξε το χτύπημα αγνοώντας επιδεικτικά το Κογκρέσο και την κοινή γνώμη, απειλώντας τη Τεχεράνη με περαιτέρω πλήγματα και επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως ο «ειρηνοποιός» μέσα από μία πράξη πολεμικής επιθετικότητας. Η Ισλαμική Δημοκρατία από την πλευρά της προειδοποιεί για “συνέπειες χωρίς τέλος”, ενώ το ιρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε την απόφαση για το πιθανό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, κομβικού σημείου για το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου. Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν προστεθεί ο οικονομικός αντίκτυπος. Σύμφωνα με τους αναλυτές της Oxford Economics και του Bloomberg, οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου βρίσκονται ήδη σε κατάσταση συναγερμού. Το ενδεχόμενο πλήρους διακοπής των ιρανικών εξαγωγών ή το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ μπορεί να οδηγήσει το πετρέλαιο σε τιμές άνω των 130 δολαρίων το βαρέλι, εκτοξεύοντας τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και την Ευρώπη και ακυρώνοντας τις όποιες προσπάθειες αποκλιμάκωσης των επιτοκίων. Η Κίνα, ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, βρίσκεται στο επίκεντρο των συνεπειών, ενώ η Ευρώπη κινδυνεύει με νέο κύμα ενεργειακής κρίσης μέσω του φυσικού αερίου και του LNG, καθώς το Κατάρ -βασικός προμηθευτής- εξάγει μέσω του ίδιου διαδρόμου. Παράλληλα, οι αγορές ανησυχούν για την επιστροφή δασμών από τις ΗΠΑ προς την ΕΕ και την Κίνα, κλιμακώνοντας τους εμπορικούς πολέμους. Μέσα σε αυτή την εικόνα, η σιωπή της Ευρώπης ηχεί εκκωφαντικά. Δεν υπάρχουν σαφείς διπλωματικές πρωτοβουλίες, δεν εκδηλώνονται θεσμικές αντιστάσεις, ενώ η πολιτική της αποστασιοποίησης από την αμερικανική αυθαιρεσία καταγράφεται ως συνενοχή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μοιάζει να έχει αποσυρθεί από τον διεθνή ρόλο της ως δύναμη σταθερότητας και εξισορρόπησης. Το ερώτημα παραμένει: απέτρεψε η επιχείρηση τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν ή απλώς έδωσε νέο κίνητρο για μυστικοποίηση και αποχώρηση από το καθεστώς επιθεωρήσεων; Οι απαντήσεις είναι ακόμη συγκεχυμένες. Οι πληγείσες εγκαταστάσεις ήταν γνωστές και εν μέρει επιτηρούμενες από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Το ενδεχόμενο ύπαρξης κρυφών υποδομών δεν μπορεί να αποκλειστεί. Σε αυτή την περίπτωση, οι ΗΠΑ ενδέχεται να απέτυχαν να εξουδετερώσουν το πυρηνικό πρόγραμμα και απλώς το ώθησαν να καταφύγει στο σκοτάδι. Βρισκόμαστε σε μια καμπή. Οι θεσμοί που συγκρότησαν το διεθνές πλαίσιο ασφαλείας του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα –ο ΟΗΕ, η NPT (Συνθήκη για τη μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων), η αρχή της συλλογικής ασφάλειας– αποδομούνται μέρα με τη μέρα. Οι χώρες επανεξοπλίζονται, η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει στην πυρηνική αποτροπή, και ο νόμος του ισχυρού επιστρέφει. Μπαίνουμε στην εποχή της στρατηγικής ασάφειας και της ανασφάλειας. Αν το Ιράν ανταποδώσει με επιθέσεις ή αποκλεισμούς, το τίμημα δεν θα το πληρώσει μόνο η Τεχεράνη ή η Ουάσιγκτον. Θα το πληρώσει ολόκληρος ο πλανήτης. Και τότε, ίσως να είναι πια αργά για τις κοινωνίες – και για τους θεσμούς – να θυμηθούν πώς μοιάζει η ειρήνη. Έκτακτη Συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ για τη Μέση Ανατολή Υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη συνεδρίασε εκτάκτως το ΚΥΣΕΑ για τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Η κυβέρνηση εξέφρασε την έντονη ανησυχία της, τονίζοντας την ανάγκη για αυτοσυγκράτηση και επανέναρξη του διαλόγου, ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση. Επαναβεβαιώθηκε η πάγια θέση της Ελλάδας ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και πως η επίλυση πρέπει να αναζητηθεί με διπλωματικά μέσα. Προτεραιότητα παραμένει η ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών στην περιοχή, ενώ έχουν εκδοθεί οδηγίες στα ελληνόκτητα πλοία κοντά στα Στενά του Ορμούζ να παραμείνουν σε ασφαλή λιμάνια. Οι ελληνικές αρχές παραμένουν σε πλήρη επαγρύπνηση λόγω της αβέβαιης γεωπολιτικής κατάστασης.
