«Η Ευαλωτότητα των Σύγχρονων Κοινωνιών: Μαθήματα από το Μπλακάουτ της Ιβηρικής Χερσονήσου»

Από το  πρόσφατο εκτεταμένο μπλακάουτ στην Ισπανία και την Πορτογαλία, μπορεί κανείς να διαπιστώσει με τον πιο απτό τρόπο πόσο ευάλωτες είναι σήμερα οι κοινωνίες μας απέναντι σε ξαφνικές κρίσεις, ακόμη και σε φαινομενικά ανεπτυγμένες χώρες με σύγχρονα ενεργειακά δίκτυα. Η κατάρρευση των υποδομών ηλεκτροδότησης σε δύο από τις πιο οργανωμένες χώρες της Ευρώπης, χωρίς καν μέχρι στιγμής να έχουν προσδιοριστεί τα ακριβή αίτια, αποτελεί ηχηρό καμπανάκι για το σύνολο της Ε.Ε. και, φυσικά, για την Ελλάδα. Το μπλακάουτ στη Μαδρίτη και τη Λισαβόνα προκάλεσε σοβαρές δυσλειτουργίες: σταμάτησε η λειτουργία των μέσων μεταφοράς, μπλόκαραν ασανσέρ, κατέρρευσαν δίκτυα τηλεπικοινωνιών και διαδίκτυο, ενώ χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να περπατήσουν χιλιόμετρα για να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Και όλα αυτά μέσα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα — όταν χάθηκαν 15 γιγαβάτ, το 60% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας. Το περιστατικό δείχνει πως ακόμη και οι πιο οργανωμένες υποδομές είναι τελικά εξαιρετικά ευάλωτες. Μια κοινωνία που εξαρτάται απολύτως από την τεχνολογία, την ενέργεια και την ψηφιακή συνδεσιμότητα μπορεί να παραλύσει απότομα. Παρά την ψυχραιμία των πολιτών και τη γρήγορη αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης χάρη στις διεθνείς συνδέσεις με τη Γαλλία και το Μαρόκο, το γεγονός παραμένει: ένας σύγχρονος τρόπος ζωής μπορεί να κλονιστεί εν ριπή οφθαλμού. Αν στρέψουμε το βλέμμα μας στην Ελλάδα, η εικόνα γίνεται ακόμα πιο ανησυχητική. Το ελληνικό δίκτυο παραμένει εξαρτημένο σε σημαντικό βαθμό από το φυσικό αέριο, ενώ ο βαθμός διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, παρότι αυξανόμενος, δεν έχει ακόμα εξασφαλίσει σταθερότητα. Επιπλέον, η διασύνδεση με άλλα ευρωπαϊκά δίκτυα είναι περιορισμένη συγκριτικά με άλλες χώρες. Αν ένα ανάλογο περιστατικό συνέβαινε στη χώρα μας, πόσο γρήγορα θα μπορούσαμε να ανακάμψουμε; Πόσο καλά προετοιμασμένοι είμαστε; Η απάντηση μάλλον δεν είναι ενθαρρυντική. Αντί να αναζητούμε προσωρινές λύσεις και επιδοματικές πολιτικές, είναι απαραίτητο να επενδύσουμε σοβαρά στην ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα: εκσυγχρονισμός του δικτύου, εφεδρικά συστήματα, επένδυση σε ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας, ψηφιακή παρακολούθηση υποδομών και διεύρυνση των διεθνών διασυνδέσεων. Το μπλακάουτ της Ιβηρικής δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Είναι μια προειδοποίηση. Και η Ελλάδα, ως τμήμα της ίδιας ευάλωτης ευρωπαϊκής οικογένειας, οφείλει να δράσει τώρα — πριν βρεθεί και η ίδια στο σκοτάδι.