Ένα στα επτά παιδιά και εφήβους στην Ευρώπη ζει σήμερα με κάποια ψυχική διαταραχή. Πίσω από αυτόν τον ψυχρό αριθμό, κρύβεται μια σιωπηλή κρίση που απειλεί το μέλλον μιας ολόκληρης γενιάς. Η νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την ψυχική υγεία παιδιών και νέων στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: η κατάσταση είναι ανησυχητική και απαιτεί άμεση, συντονισμένη δράση. Η αύξηση των ψυχικών διαταραχών κατά ένα τρίτο μέσα στα τελευταία δεκαπέντε χρόνια αποτυπώνει με δραματικό τρόπο το βάρος που σηκώνουν οι νέοι. Τα κορίτσια πλήττονται δυσανάλογα – ένα στα τέσσερα, ηλικίας 15 έως 19 ετών, αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή. Και την ίδια στιγμή, η αυτοκτονία παραμένει η κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των νέων 15-29 ετών. Πίσω από αυτά τα δεδομένα, διαγράφεται ένα ευρωπαϊκό τοπίο με μεγάλες ανισότητες και σοβαρά κενά: μία στις τέσσερις χώρες δεν διαθέτει κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους, ενώ μία στις πέντε δεν έχει καν θεσμοθετημένη πολιτική για την ψυχική υγεία τους. Σε πολλές περιοχές, ένας και μόνο ψυχίατρος αντιστοιχεί σε 76.000 παιδιά. Η ποιότητα της φροντίδας παραμένει αποσπασματική και συχνά εξαρτημένη από τις οικονομικές δυνατότητες της κάθε χώρας. Η προειδοποίηση του ΠΟΥ είναι ξεκάθαρη: εάν δεν δράσουμε τώρα, το τίμημα θα είναι η ψυχική ευημερία – και η ίδια η κοινωνική συνοχή – της επόμενης γενιάς. Η έκθεση καλεί τα κράτη να αναπτύξουν εθνικά σχέδια δράσης, να επενδύσουν σε ανθρώπινο δυναμικό, να υιοθετήσουν πρότυπα ποιότητας και να προωθήσουν την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των παιδιών, των οικογενειών και των κοινοτήτων στη φροντίδα της ψυχικής υγείας. Όπως τόνισε ο επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα, Δρ. João Breda, «κάθε παιδί και νέος έχει δικαίωμα σε υποστηρικτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας και σε ποιοτική φροντίδα. Ενεργώντας τώρα, μπορούμε να οικοδομήσουμε ανθεκτικά συστήματα που θα βοηθήσουν τις επόμενες γενιές να ευημερήσουν». Η ψυχική υγεία των παιδιών δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση για το μέλλον της Ευρώπης. Η έκθεση του ΠΟΥ λειτουργεί ως καμπανάκι συναγερμού, μια ισχυρή προειδοποίηση προς κυβερνήσεις, θεσμούς και κοινωνίες: η αδράνεια δεν είναι επιλογή. Κάθε καθυστέρηση κοστίζει ζωές, όνειρα και προοπτικές. Η Ευρώπη καλείται να αποδείξει, στην πράξη, ότι δεν θα επιτρέψει στα παιδιά της να μεγαλώνουν μέσα στη σιωπή της ψυχικής οδύνης.
