Το «βγάλε- βάλε»των δασμών:Διπλωματική εκεχειρία ή στρατηγική παρτίδα πόκερ;

Η πρόσφατη απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να παγώσουν προσωρινά την επιβολή δασμών για 90 ημέρες αποτελεί μια διπλωματική ανακωχή με βαρύνουσες οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις. Αν και η κίνηση αυτή προσφέρει μια ανάσα στις διεθνείς αγορές, η αβεβαιότητα που τη συνοδεύει αφήνει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Η εξαίρεση των smartphones και άλλων ηλεκτρονικών προϊόντων από τους δασμούς φανερώνει ξεκάθαρα τη στρατηγική πρόθεση των ΗΠΑ να προστατεύσουν τον τεχνολογικό της τομέα από τις επιπτώσεις του εμπορικού πολέμου με την Κίνα. Δεν είναι τυχαίο ότι προϊόντα όπως το iPhone εξαιρέθηκαν από τα μέτρα. Το 80% των iPhones που πωλούνται στις ΗΠΑ κατασκευάζονται στην Κίνα και μια αύξηση της τιμής τους λόγω δασμών θα ήταν καταστροφική για την Apple — ένα brand-σύμβολο της αμερικανικής καινοτομίας, που όμως εξαρτάται άμεσα από την ασιατική παραγωγή. Η σιωπή τις τελευταίες ημέρες από κορυφαίες προσωπικότητες της Silicon Valley, όπως ο Τιμ Κουκ και ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ήταν τόσο εκκωφαντική όσο και στρατηγικά υπολογισμένη. Σύμφωνα με το Wired, αυτή η σιωπή αντικατοπτρίζει την ένταση των στιγμών: οι μετοχές των τεχνολογικών κολοσσών έχουν χάσει τρισεκατομμύρια σε χρηματιστηριακή αξία, και κανείς δεν θέλει να ρίξει λάδι στη φωτιά μιας ήδη εύθραυστης κατάστασης. Ο Λευκός Οίκος φαίνεται να επιδιώκει τη σταδιακή επιστροφή της παραγωγής στις ΗΠΑ, με τα iPhones στο επίκεντρο αυτής της επιθυμίας. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο να επιτευχθεί άμεσα. Η Apple έχει χτίσει τις εφοδιαστικές της αλυσίδες στην Κίνα μέσα σε δύο δεκαετίες – δεν πρόκειται για απλή μεταφορά εργοστασίων, αλλά για ένα ολόκληρο οικοσύστημα που δύσκολα αντιγράφεται. Μόνο το 10% της μεταφοράς παραγωγής στις ΗΠΑ θα απαιτούσε τουλάχιστον τρία χρόνια και επένδυση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η απόφαση του Τραμπ να εξαιρέσει τα τεχνολογικά προϊόντα από τους δασμούς είναι επομένως μια πράξη αναγκαίου ρεαλισμού. Η αποφυγή αυξήσεων στις τιμές καταναλωτικών ηλεκτρονικών, η προστασία των επενδύσεων σε εγχώρια κέντρα δεδομένων και η σταθερότητα των ισολογισμών των Big Tech αποτελούν βασικούς άξονες αυτής της πολιτικής. Ωστόσο, αυτή η εμπορική «ανακωχή» θυμίζει μια παρτίδα πόκερ. Οι ΗΠΑ, η ΕΕ και η Κίνα κρατούν τα χαρτιά τους κλειστά, με τις αγορές να αναμένουν με κομμένη την ανάσα την επόμενη κίνηση. Η στρατηγική της αβεβαιότητας συνεχίζεται, επιτείνοντας τη δυσπιστία των επενδυτών και την αστάθεια των διεθνών χρηματαγορών. Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι πίσω από τα γεωπολιτικά παιχνίδια και τα λόμπι της τεχνολογίας, η καθημερινότητα της πλειοψηφίας των πολιτών σε όλο τον κόσμο επηρεάζεται δραματικά. Η αστάθεια στις τιμές, η ανεργία και η αυξανόμενη αβεβαιότητα χτυπούν πρώτα και κύρια τα πιο ευάλωτα στρώματα, που δεν έχουν καμία συμμετοχή στις αποφάσεις αλλά υφίστανται όλες τις συνέπειες. Τελικά, αυτή η περίοδος των 90 ημερών δεν αποτελεί λύση αλλά παράταση της αβεβαιότητας. Όσο η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ εξαρτάται από βραχυπρόθεσμες κινήσεις και επιλεκτικές εξαιρέσεις, τόσο η ανάγκη για μια σταθερή, μακροπρόθεσμη στρατηγική θα παραμένει ανεκπλήρωτη. Ο εμπορικός πόλεμος δεν είναι απλώς αριθμοί και δείκτες. Είναι ένα πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων όπου τα εργοστάσια, οι τεχνολογικοί κολοσσοί και οι κυβερνήσεις ανταγωνίζονται για την κυριαρχία. Και μέσα σ’ όλα αυτά, οι πολίτες παραμένουν θεατές, πληρώνοντας το τίμημα για ένα παιχνίδι στο οποίο δεν επέλεξαν να παίξουν.