TikTok και Instagram: Πίσω από τους αριθμούς, η πραγματική δύναμη επιρροής

Το TikTok ανακοίνωσε πρόσφατα ότι μετρά πάνω από 4,5 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες στην Ελλάδα και περισσότερους από 200 εκατομμύρια σε όλη την Ευρώπη. Σχεδόν ταυτόχρονα, η Meta γνωστοποίησε ότι το Instagram ξεπέρασε τα 3 δισεκατομμύρια μηνιαίους χρήστες παγκοσμίως, με περισσότερους από 4,3 εκατομμύρια στην Ελλάδα. Οι αριθμοί εντυπωσιάζουν, όμως πίσω τους κρύβεται μια πολύπλευρη επιρροή που επηρεάζει κοινωνικές συμπεριφορές, τάσεις, ακόμα και τον τρόπο που ενημερωνόμαστε. Από την ψυχαγωγία στην ενημέρωση Το TikTok έχει εξελιχθεί από πλατφόρμα διασκέδασης σε χώρο διαμόρφωσης κοινής γνώμης. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας, το 76% των χρηστών θεωρεί ότι τους βοηθά να κατανοούν τι είναι δημοφιλές, ενώ το 33% παρακολούθησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024 μέσω της εφαρμογής – ποσοστό μεγαλύτερο από εκείνο που στράφηκε στην τηλεόραση ή το streaming (28%). Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η πλατφόρμα λειτουργεί πλέον ως εναλλακτική πηγή ενημέρωσης, ειδικά για τις νεότερες ηλικίες. Το Instagram ως βιτρίνα εικόνας Από την άλλη πλευρά, το Instagram παραμένει το βασικό «εργαλείο» προβολής για brands, επιχειρήσεις και δημιουργούς περιεχομένου. Στην Ελλάδα, η εμβέλειά του προσεγγίζει εκείνη του TikTok, προσφέροντας σε διαφημιστές και επιχειρήσεις πρόσβαση σε ένα κοινό εξαιρετικά ενεργό και δεκτικό σε οπτικά μηνύματα. Το Instagram έχει εξελιχθεί σε χώρο όπου η εικόνα μετατρέπεται σε εργαλείο πειθούς, δημιουργώντας τάσεις που ξεπερνούν τα όρια της πλατφόρμας. Επιρροή σε πολλά επίπεδα Η επιρροή αυτών των μέσων δεν περιορίζεται στην κατανάλωση περιεχομένου. Διαμορφώνουν γλώσσα, αισθητική και καταναλωτικές συμπεριφορές. Η μετάδοση ενός trend εκτός πλατφόρμας, από τα social media στην τηλεόραση ή στις συζητήσεις της καθημερινότητας, είναι ένδειξη της δύναμης που έχουν να καθορίζουν την κουλτούρα. Ωστόσο, η σχέση εμπιστοσύνης με το κοινό δοκιμάζεται. Η πρόσφατη ανακοίνωση της Meta ότι θα χρησιμοποιήσει δημόσιο περιεχόμενο χρηστών στην Ευρώπη για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Θίγονται ζητήματα ιδιωτικότητας και ενισχύεται η αίσθηση ότι «ο χρήστης γίνεται προϊόν». Παράλληλα, οι ρυθμιστικές αρχές της Ε.Ε. επιχειρούν με νέα πλαίσια, όπως η Digital Markets Act, να περιορίσουν την αλόγιστη χρήση προσωπικών δεδομένων. Το μεγάλο ερώτημα Οι αριθμοί δείχνουν εντυπωσιακή ανάπτυξη, όμως η ουσία βρίσκεται αλλού: όχι πόσοι χρήστες διαθέτει κάθε πλατφόρμα, αλλά πόσο βαθιά επηρεάζει τη ζωή μας. Από το τραγούδι που θα ακούσουμε μέχρι την είδηση που θα μάθουμε, τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μετατραπεί σε μηχανισμούς διαμόρφωσης αντιλήψεων. Και αυτή είναι ίσως η πραγματική τους δύναμη.

Απόψεις

Instagram, Social media, TikTok, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΙΑΛΕΝΙΟΣ

28 Σεπτεμβρίου 2025

Σχολική βία, επικίνδυνα παιχνίδια και περιορισμοί στα social media

Του Γιώργου Ηλιόπουλου Η σχολική βία στην Πάτρα παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις τις τελευταίες ημέρες, με δύο περιστατικά να προκαλούν αναστάτωση σε γονείς και εκπαιδευτικούς. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται οι ανακριτικές διαδικασίες για τραυματισμούς μαθητών που συμμετείχαν σε επικίνδυνα διαδικτυακά παιχνίδια, γεγονός που εντείνει την πίεση προς το διδακτικό προσωπικό. Με ανακοίνωση που εξέδωσε χθες η Αστυνομική Διεύθυνση Αχαΐας, αναφέρεται ότι σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος ανήλικου μαθητή για πρόκληση σωματικών βλαβών σε 14χρονο, στον προαύλιο χώρο σχολείου. Η δικογραφία διαβιβάζεται στον αρμόδιο Εισαγγελέα Ανηλίκων. Συμπλοκή έξω από το 12ο Γυμνάσιο Την περασμένη Τετάρτη τέσσερις ανήλικοι περίπου 15 ετών συνεπλάκησαν με συνομήλικό τους έξω από το 12ο Γυμνάσιο Πατρών, προκαλώντας αναστάτωση. Οι δράστες διέφυγαν με πατίνια, ενώ η αστυνομία εξετάζει υλικό από κάμερες ασφαλείας για τον εντοπισμό τους. Η αιτία της συμπλοκής παραμένει άγνωστη. Το επικίνδυνο παιχνίδι «Superman Challenge» Την ίδια ώρα, η ΕΛΜΕ Αχαΐας εξέδωσε ανακοίνωση για τα περιστατικά που προέκυψαν από το επικίνδυνο διαδικτυακό παιχνίδι «Superman Challenge», στο οποίο τραυματίστηκαν μαθητές τον περασμένο Δεκέμβριο. Καθηγητές από τρία σχολεία καλούνται να καταθέσουν στις ανακριτικές αρχές, παρότι ο διοικητικός έλεγχος δεν διαπίστωσε καμία ευθύνη τους. Η Ένωση τονίζει ότι η υποχρέωση των εκπαιδευτικών να απολογηθούν δημιουργεί ψυχολογική πίεση και οικονομικό κόστος, διαταράσσοντας το σχολικό κλίμα και υπονομεύοντας τη δημόσια εκπαίδευση. Επισημαίνει ακόμη ότι το πρόβλημα βρίσκεται στη σχολική και εφηβική βία, καθώς και στην αρνητική επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το TikTok. Τι λένε οι ειδικοί Το φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας είχε αναλύσει διεξοδικά ο εγκληματολόγος και πρώην Γενικός Γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής, Άγγελος Τσιγκρής, στο βιβλίο του «Όψεις της βίας», που παρουσιάστηκε στην Πάτρα τον περασμένο Ιούνιο. Σε πρόσφατο άρθρο του, ο κ. Τσιγκρής σημειώνει ότι η παραβατικότητα των ανηλίκων δεν προέρχεται από σωματικές ή ψυχικές ανωμαλίες, αλλά από σύνθετους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Κεντρικές αιτίες θεωρεί την έλλειψη επικοινωνίας στην οικογένεια, την απουσία θετικών προτύπων, τις ανεπάρκειες του σχολείου, τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη χρήση ουσιών και κυρίως την αρνητική επίδραση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Δεν είναι η μορφή της οικογένειας που καθορίζει την παραβατικότητα, αλλά η ποιότητα της σχέσης γονέων-παιδιών και η ικανότητα των θεσμών να προλάβουν τον στιγματισμό και την περιθωριοποίηση των νέων. Ο πίνακας παρουσιάζει συγκεντρωτικά στοιχεία για τη σχολική, διαδικτυακή, ενδοοικογενειακή βία και τη νεανική παραβατικότητα στην Ελλάδα την περίοδο 2023-2025. Περιλαμβάνει δεδομένα από πανελλαδικές έρευνες και δημοσιεύματα σχετικά με περιστατικά bullying, συλλήψεις και υποθέσεις ανηλίκων, καθώς και την επίδραση του διαδικτύου. Πηγές: Eviaportal, Fourtounis, ERT News, Iefimerida, SaferInternet4Kids, SKAI, MegaTV. Κυβερνητικές πρωτοβουλίες Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ανησυχίας, η κυβέρνηση σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιευτήκαν στον κυριακάτικο τύπο επεξεργάζεται σχέδιο για την απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα social media, καθώς και τον αποκλεισμό ανηλίκων κάτω των 18 από πλατφόρμες στοιχηματισμού και πώλησης καπνικών προϊόντων. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να γίνει η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που θα εφαρμόσει τέτοιους περιορισμούς, ακολουθώντας το παράδειγμα της Αυστραλίας. Ο έλεγχος θα γίνεται μέσω της κρατικής εφαρμογής Kids Wallet, η οποία θα μπλοκάρει την πρόσβαση στις συσκευές των ανηλίκων. Παράλληλα, η χώρα μας συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ηλικιακής επιβεβαίωσης (age verification), που ήδη δοκιμάζεται σε Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία και Δανία. Στόχος, όπως υπογραμμίζουν κυβερνητικές πηγές, είναι η προστασία των νέων από φαινόμενα διαδικτυακής χειραγώγησης, επιβλαβή πρότυπα και παραβατικές συμπεριφορές που συνδέονται άμεσα με τα κοινωνικά δίκτυα.

Επικαιρότητα, Προτεινόμενα

Social media, Σχολική βία

9 Ιουνίου 2025

0 Comment

Social media και τοπική αυτοδιοίκηση: το δικαίωμα στη φωνή, η ευθύνη στον λόγο

Το πρόσφατο περιστατικό με την κ. Θεοδοσία Φιλιππάτου, η οποία δέχθηκε σεξιστικές και χυδαίες επιθέσεις στην επίσημη σελίδα του Δήμου Πατρέων, επανέφερε με οξύτητα ένα ζήτημα που πλέον δεν αφορά απλώς μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μια γενικότερη παθογένεια: τον τρόπο που η τοπική αυτοδιοίκηση – διοίκηση και αντιπολίτευση – αξιοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όχι ως εργαλεία διαλόγου, αλλά ως μηχανισμούς μικροπολιτικής, αντιπαράθεσης χωρίς όρια και εργαλειοποίησης του δημόσιου λόγου. Η σιωπηλή ανοχή από πλευράς Δήμου στα προσβλητικά και σεξιστικά σχόλια εναντίον μιας πολίτισσας που άσκησε πολιτισμένη κριτική, είναι σοβαρό ολίσθημα. Το γεγονός ότι τα σχόλια παρέμειναν αναρτημένα, χωρίς διαγραφή ή παρέμβαση, καθιστά τη δημοτική αρχή υπόλογη για την αποτυχία να διασφαλίσει έναν ελάχιστο θεσμικό σεβασμό στον δημόσιο διάλογο. Όμως το πρόβλημα δεν εξαντλείται εκεί. Αντίστοιχα φαινόμενα τοξικότητας, στοχοποίησης, προσωπικών επιθέσεων, ακόμα και διασποράς ψευδών ειδήσεων, παρατηρούνται συχνά και από μερίδα της αντιπολίτευσης, όταν η αντιπαράθεση με τη δημοτική αρχή ξεφεύγει από τα όρια της πολιτικής κριτικής και διολισθαίνει σε εμπρηστικό, εκφοβιστικό ή προσβλητικό λόγο. Δεν μπορούμε να αγνοούμε ότι τα ίδια τα social media έχουν μετατραπεί από πολλά στελέχη σε εργαλεία φτηνής εντυπωσιοθηρίας, επιθετικότητας και κομματικής περιχαράκωσης. Δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με μεμονωμένες ακρότητες, αλλά με ένα γενικευμένο έλλειμμα πολιτικής κουλτούρας. Η χρήση των δημόσιων διαδικτυακών χώρων από την αυτοδιοίκηση, αντί να υπηρετεί τον διάλογο με τους πολίτες, μετατρέπεται συχνά σε θέατρο εντυπώσεων, αναπαραγωγής συνθημάτων, φανατισμού και αποκλεισμού κάθε αντίθετης φωνής – είτε από τη διοίκηση είτε από αντιπολιτευόμενες παρατάξεις και τους υποστηρικτές τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η οριζόντια φίμωση – όπως η πρόσφατη απόφαση του Δήμου Πατρέων να απενεργοποιήσει τα σχόλια στη σελίδα του – δεν λύνει το πρόβλημα. Το μεταθέτει. Η φίμωση δεν είναι λύση στον τραμπουκισμό. Ούτε όμως και η ασυδοσία αποτελεί «ελευθερία του λόγου». Χρειαζόμαστε θεσμικούς κανόνες, δημόσια λογοδοσία, ενεργή εποπτεία και – κυρίως – πολιτική βούληση να προστατεύσουμε το ήθος του δημοσίου διαλόγου. Και οι πολίτες; Δεν είναι θεατές. Έχουν ρόλο – και ευθύνη. Να απαιτούν ποιότητα στον δημόσιο λόγο. Να καταγγέλλουν τη βία, όπου κι αν τη συναντούν. Να απομονώνουν τα τρολ, να απορρίπτουν τον αυριανισμό, είτε προέρχεται από διοίκηση είτε από αντιπολίτευση. Γιατί η δημοκρατία δεν είναι θόρυβος – είναι διάλογος. Και αυτός χτίζεται με σεβασμό, με κανόνες, με αλήθεια και με συμμετοχή. Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Οφείλει να δείχνει τον δρόμο – όχι να καθρεφτίζει τις χειρότερες πρακτικές της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Και τα social media, από χώροι φθοράς και μικροπολιτικού κυνισμού, μπορούν να γίνουν εργαλεία δημοκρατίας και ουσιαστικής λογοδοσίας – αν αυτό το αποφασίσουμε όλοι μαζί.

Απόψεις

Social media