Οι γέφυρες άγριας ζωής, γνωστές διεθνώς ως wildlife overpasses, αποτελούν μια από τις πιο έξυπνες λύσεις που έχει υιοθετήσει η σύγχρονη οικολογία για να περιορίσει τους θανάτους ζώων από τα τροχαία. Η ιδέα είναι απλή αλλά σωτήρια: ειδικά διαμορφωμένες οδογέφυρες, καλυμμένες με βλάστηση, που επιτρέπουν σε ζώα κάθε μεγέθους να διασχίζουν με ασφάλεια αυτοκινητόδρομους και να συνεχίζουν την πορεία τους στο φυσικό τους περιβάλλον. Η Σουηδία ανακοίνωσε πρόσφατα τη δημιουργία δώδεκα τέτοιων γεφυρών, ώστε χιλιάδες τάρανδοι να μπορούν να μετακινούνται με ασφάλεια προς τα βοσκοτόπια τους, χωρίς να προκαλούν κυκλοφοριακή συμφόρηση και χωρίς να κινδυνεύουν από τα οχήματα. Το έργο αυτό δεν αφορά μόνο ταράνδους, αλλά και άλλα μεγάλα θηλαστικά, όπως λύγκες και άλκες, που πλέον θα βρίσκουν ασφαλές πέρασμα στους οδικούς άξονες. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν υιοθετηθεί στον Καναδά, στις ΗΠΑ, στο Μεξικό, στην Ολλανδία και αλλού, με θεαματικά αποτελέσματα: μείωση τροχαίων με ζώα έως και 80% και διατήρηση της γενετικής ποικιλομορφίας των πληθυσμών. Στην Ελλάδα, το πρόβλημα είναι εξίσου σοβαρό, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα. Η Εγνατία Οδός και οι κάθετοι άξονες έχουν καταγράψει δεκάδες περιστατικά θανάτων καφέ αρκούδας (Ursus arctos), με τουλάχιστον 36 ζώα να έχουν χτυπηθεί από οχήματα τα τελευταία χρόνια, εκ των οποίων τα 23 μόνο στην Εγνατία. Ανάλογες απώλειες καταγράφονται και για λύκους, ζαρκάδια, αλλά και μικρότερα είδη όπως αλεπούδες και σκαντζόχοιρους. Στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου, μελέτες έχουν δείξει ότι οι δρόμοι μέσα ή δίπλα σε προστατευόμενες περιοχές οδηγούν σε σημαντικές απώλειες πανίδας, επηρεάζοντας ολόκληρα οικοσυστήματα. Η απουσία συστηματικής χάραξης περασμάτων άγριας ζωής στην Ελλάδα είναι εμφανής. Η περίφραξη των δρόμων είναι συχνά ανεπαρκής ή ελλιπής, με αποτέλεσμα τα ζώα να παγιδεύονται σε θανατηφόρες διασταυρώσεις. Επομένως, η ανάγκη για πράσινες γέφυρες και υπόγειες διαβάσεις είναι επιτακτική. Οι λύσεις υπάρχουν, τα διεθνή παραδείγματα είναι πολλά και τα οφέλη αποδεδειγμένα: λιγότερα ατυχήματα, λιγότερες ανθρώπινες και ζωικές απώλειες, καλύτερη προστασία της φύσης. Η Ελλάδα, και ιδιαίτερα η Βόρεια Ελλάδα με τον πλούτο της άγριας ζωής της, πρέπει να ακολουθήσει αυτό το μονοπάτι. Με τη στήριξη ευρωπαϊκών προγραμμάτων, τη συνεργασία τοπικών φορέων και την επιστημονική καθοδήγηση, οι «πράσινες γέφυρες» μπορούν να γίνουν πραγματικότητα. Θα είναι μια επένδυση όχι μόνο στη βιοποικιλότητα, αλλά και στην ασφάλεια όλων μας. 📌 Πηγές: Guardian / Ecowatch – www.lifo.gr ΤΟ ΒΗΜΑ (2013) «Αυτοκινητόδρομοι vs Αρκούδας» ResearchGate (2023) – Μελέτη για το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς PMC – Wildlife mortality studies (2022, 2023)
