Γιατί οι ανακοινώσεις για τη στέγαση δεν φτάνουν…

Από τις  εξαγγελίες του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Οικονομικών, πολλοί περίμεναν να ακούσουν κάτι ουσιαστικό για το εκρηκτικό ζήτημα της στέγασης. Οι ανακοινώσεις ήρθαν –και σε ορισμένες περιπτώσεις έφεραν ανακούφιση– όμως το βασικό πρόβλημα παραμένει άθικτο: η ενοικίαση αξιοπρεπούς κατοικίας έχει εξελιχθεί σε καθημερινή μάχη επιβίωσης. Στην πράξη, η κυβέρνηση επέλεξε την εύκολη αλλά όχι απαραίτητα αποτελεσματική οδό: επίδομα στέγασης. Μια επιλογή βραχυπρόθεσμης ανακούφισης, που όμως δεν απαντά στη ρίζα του προβλήματος – τη δραματική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικιών. Η αγορά στεγαστικής μίσθωσης σε τέλμα Η ελληνική αγορά κατοικίας παρουσιάζει εικόνα κατάρρευσης: ελάχιστα διαθέσιμα διαμερίσματα προς ενοικίαση, και εκείνα που υπάρχουν, προσφέρονται σε εξωφρενικές τιμές, ακόμα και σε περιοχές που άλλοτε θεωρούνταν προσιτές. Η περιβόητη πρωτοβουλία για το «άνοιγμα των κλειστών διαμερισμάτων» απέδωσε ελάχιστα, ενώ η αξιοποίηση ανεκμετάλλευτης ακίνητης περιουσίας παραμένει στα χαρτιά. Το επίδομα: παυσίπονο ή… καύσιμο για νέα αύξηση; Το επίδομα, ιδίως για οικογένειες με φοιτητές σε άλλες πόλεις, είναι μια αναγκαία ένεση ρευστότητας. Όμως ελλείψει ρυθμιστικών εργαλείων, η αγορά λειτουργεί ανεξέλεγκτα. Υπάρχει ορατός κίνδυνος οι ιδιοκτήτες να απορροφήσουν το επίδομα αυξάνοντας απλώς τα ενοίκια, διατηρώντας τη διαπραγματευτική τους υπεροχή απέναντι σε απελπισμένους ενοικιαστές. Αντί για μεταρρύθμιση, έχουμε επιδοματική διαχείριση μιας κρίσης που απαιτεί πολιτικές μακράς πνοής.  Η “μαύρη τρύπα” των ενοικίων Αξιοσημείωτη –και ελάχιστα σχολιασμένη– ήταν η παραδοχή της κυβέρνησης για τη μαύρη αγορά ενοικίων. Το μέσο δηλωθέν ενοίκιο στην Εφορία παραμένει μόλις στα 255 ευρώ το μήνα! Ποσό που δεν αντιστοιχεί ούτε στα φθηνότερα διαμερίσματα των μεγάλων πόλεων. Πρόκειται για μαζική υποδήλωση εισοδημάτων, ένα διαχρονικό πρόβλημα που υπονομεύει κάθε προσπάθεια χάραξης δίκαιης στεγαστικής πολιτικής. Η σύνδεση του επιδόματος με τη δηλωμένη μίσθωση ίσως λειτουργήσει ως μοχλός φορολογικής διαφάνειας – ίσως για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες.  Πού είναι η πολιτική για περισσότερα σπίτια; Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για το πλεόνασμα των 11 δισ. ευρώ, και αντλεί από αυτό επιδόματα για συνταξιούχους και ενοικιαστές. Όμως το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: γιατί δεν επενδύεται ένα μέρος αυτών των πόρων σε δομικές παρεμβάσεις στην αγορά στέγασης; Κοινωνική κατοικία μέσω δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Κίνητρα για ανακαίνιση και διάθεση παλαιών διαμερισμάτων. Ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Θεσμικά εργαλεία διαφάνειας και ισοτιμίας στις συμβάσεις.  Φοροελαφρύνσεις ή επιδόματα; Η σταθερή επιλογή της κυβέρνησης υπέρ των επιδομάτων αντί των μόνιμων φοροελαφρύνσεων, ιδίως για μισθωτούς και μικρομεσαίους, αφήνει την αγορά και την οικονομία χωρίς οξυγόνο. Η αναμονή «μελλοντικών ανακοινώσεων» για μόνιμες παρεμβάσεις αφήνει ένα κενό που καλύπτεται –προσωρινά και ασύμμετρα– από εφάπαξ ενισχύσεις. Η κρίση της στέγασης δεν είναι τεχνικό πρόβλημα· είναι κοινωνικό και πολιτικό πρόβλημα πρώτης γραμμής. Και οι απαντήσεις σε τέτοια προβλήματα δεν μπορούν να δίνονται με ασπιρίνες.