Του Γιώργου Ηλιόπουλου Αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου και σημαντικά πρόστιμα φέρνουν οι νέες ρυθμίσεις που αφορούν τους μικροκαλλιεργητές και τους συνταξιούχους, οι οποίοι διαθέτουν λίγα ελαιόδεντρα ή παράγουν μικρές ποσότητες αγροτικών προϊόντων. Σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 77979/2025, κάθε παραγωγός – ανεξάρτητα από το μέγεθος της εκμετάλλευσής του – υποχρεούται να είναι εγγεγραμμένος στο Ελαιοκομικό Μητρώο και να φροντίζει για την τακτική επικαιροποίηση των στοιχείων του. Η νέα ρύθμιση προβλέπει επίσης ότι όλοι οι ελαιοπαραγωγοί πρέπει να δηλώνουν υποχρεωτικά τη συγκομιδή τους από την 1η Οκτωβρίου έως και τον Μάιο κάθε έτους. Η παράλειψη αυτής της δήλωσης θεωρείται σοβαρή παράβαση και επιφέρει πρόστιμα που φτάνουν έως και τις 5.000 ευρώ, ακόμη και για μικρούς παραγωγούς με ελάχιστη παραγωγή. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επισημαίνει ότι οι ρυθμίσεις αυτές δεν στοχεύουν στην τιμωρία των μικρών παραγωγών, αλλά στην τακτοποίηση και ψηφιοποίηση του αγροτικού τομέα. Με αυτόν τον τρόπο, η Πολιτεία φιλοδοξεί να αποκτήσει σαφή εικόνα της παραγωγής ελαιολάδου στη χώρα. Ωστόσο, αγροτικοί σύλλογοι ζητούν μεταβατική περίοδο και ευνοϊκότερη αντιμετώπιση για όσους διαθέτουν μικρές ή οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, ώστε να μη βρεθούν αντιμέτωποι με υπέρογκα πρόστιμα για απλές παραλείψεις. «Μέχρι πρότινος ίσχυε συγκεκριμένο ποσό επιδότησης για τους παραγωγούς από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα, είχε διακοπεί η παροχή επιδότησης για ποσά έως και 200 ευρώ. Το αποτέλεσμα ήταν οι μικροπαραγωγοί να σταματήσουν να δηλώνουν τα δέντρα τους, αφού δεν είχαν κανένα οικονομικό όφελος. Τώρα, δυστυχώς, το καθεστώς αλλάζει και διαφοροποιείται», αναφέρει στον «Σ.Ε.» και το symboulos.gr ο Γιώργος Βεσκούκης, πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Δυτικής Αχαΐας, μιας περιοχής με ισχυρό αποτύπωμα στην παραγωγή ελαιολάδου. Ο ίδιος εκτιμά ότι πλέον θα επικρατήσει σύγχυση στους καλλιεργητές, αλλά και σε πολλούς ιδιώτες που δεν έχουν ενημερωθεί για το συγκεκριμένο μέτρο και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτεθειμένοι σε πρόστιμα. «Τώρα φτάσαμε στο άλλο άκρο, δηλαδή στην επιβολή προστίμων. Και για να το αποφύγεις, θα πρέπει να απευθυνθείς σε κάποιον γεωπόνο», αναφέρει ο κ. Βεσκούκης, κάτι που συνεπάγεται επιπρόσθετη οικονομική επιβάρυνση για τους ιδιοκτήτες ελαιόδεντρων. Η δήλωση μπορεί να γίνει απευθείας στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ), που έχει θεσπιστεί για τις ενισχύσεις, ωστόσο οι περισσότεροι καλλιεργητές – ιδιοκτήτες θα χρειαστεί να απευθυνθούν σε κάποιον αγροτικό σύμβουλο, γεγονός που συνεπάγεται επιπλέον κόστος. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα παραγωγού με 80 ελαιόδεντρα και περίπου 200 κιλά ελαιόλαδο ετησίως, ο οποίος, αν δεν δηλώσει εγκαίρως τη σοδειά του, κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμο 500 ευρώ. Οι αρμόδιες υπηρεσίες τονίζουν ότι η υποχρέωση δήλωσης ισχύει για όλους ανεξαιρέτως, καθώς στόχος είναι η διαφάνεια και ο έλεγχος της παραγωγής, αλλά και η αποφυγή αδήλωτης εμπορίας ελαιολάδου. Σύμφωνα με την ΚΥΑ, τα πρόστιμα διαμορφώνονται κλιμακωτά, ανάλογα με τον αριθμό των δέντρων που καλλιεργεί ο παραγωγός: Για 21–50 δέντρα, το πρόστιμο ανέρχεται σε 100 ευρώ. Για 51–100 δέντρα, αυξάνεται στα 500 ευρώ. Για 101–500 δέντρα, φτάνει τα 1.000 ευρώ. Για 501–1.000 δέντρα, αγγίζει τις 3.000 ευρώ. Για πάνω από 1.000 δέντρα, επιβάλλεται το ανώτατο πρόστιμο των 5.000 ευρώ. Η ρύθμιση έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε πολλές αγροτικές περιοχές, καθώς θεωρείται ότι επιβαρύνει δυσανάλογα τους μικρούς παραγωγούς που παράγουν λάδι κυρίως για οικιακή χρήση ή για περιορισμένη διάθεση σε συγγενείς και φίλους. Πολλοί από αυτούς, κυρίως ηλικιωμένοι συνταξιούχοι της υπαίθρου, δηλώνουν ότι δεν γνώριζαν καν την υποχρέωση εγγραφής στο Μητρώο, ενώ φοβούνται ότι τα πρόστιμα θα τους οδηγήσουν σε παύση καλλιέργειας. Παράλληλα, οι φορολογικές υποχρεώσεις για τους μικροπαραγωγούς γίνονται αυστηρότερες. Όσοι αποκτούν εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα, ακόμη και λίγων εκατοντάδων ευρώ, οφείλουν να το δηλώνουν μέσω του εντύπου Ε3 στην Εφορία. Ειδικά για τους συνταξιούχους, η εγκύκλιος 28/2024 του ΕΦΚΑ ορίζει ότι κάθε αγροτικό εισόδημα – έως και 10.000 ευρώ ετησίως – πρέπει να καταγράφεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα απασχόλησης του φορέα. Η μη δήλωση ή η καθυστερημένη αναφορά μπορεί να επιφέρει βαρύτατες κυρώσεις, ακόμη και την απώλεια έως και 12 μηνιαίων συντάξεων.