Η χρόνια ασάφεια στα όρια αρμοδιοτήτων μεταξύ των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας και των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) παύει πλέον να αποτελεί μεμονωμένο διοικητικό πρόβλημα και εξελίσσεται σε μείζον θεσμικό και αναπτυξιακό ζήτημα για τον τεχνικό κόσμο και την οικονομία. Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), έπειτα από πολυετείς διαμαρτυρίες μηχανικών για καθυστερήσεις, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και αντιφατικές αποφάσεις, προχωρά σε συντονισμένη θεσμική παρέμβαση, θέτοντας ζήτημα σαφούς οριοθέτησης ρόλων και αποκατάστασης της διοικητικής κανονικότητας. Από τη Ρόδο σε πανελλαδική κινητοποίηση Η αφετηρία της αντίδρασης εντοπίζεται στην εμπειρία των μηχανικών στη Ρόδο, όπου καταγράφηκαν επαναλαμβανόμενα περιστατικά υπέρβασης αρμοδιοτήτων από αρχαιολογικές υπηρεσίες. Ωστόσο, το φαινόμενο αποδείχθηκε γρήγορα γενικευμένο. Στις 13 Μαρτίου 2026, με πρωτοβουλία του ΤΕΕ Δωδεκανήσου, πραγματοποιήθηκε συντονισμός των περιφερειακών τμημάτων Δυτικής και Ανατολικής Κρήτης και Βορειοανατολικού Αιγαίου, θέτοντας τις βάσεις για κοινή στρατηγική. Η καθοριστική εξέλιξη σημειώθηκε στις 18 Μαρτίου 2026, όταν το σχετικό υπόμνημα έλαβε ομόφωνη έγκριση από το σύνολο των περιφερειακών τμημάτων του ΤΕΕ. Η ομοφωνία αυτή καταδεικνύει ότι δεν πρόκειται για τοπική ιδιαιτερότητα, αλλά για δομική δυσλειτουργία του διοικητικού συστήματος, η οποία επηρεάζει κάθε έργο σε περιοχές με αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Ο «διπλός έλεγχος» και οι επιπτώσεις στην οικονομία Η πρακτική εμπλοκής των αρχαιολογικών υπηρεσιών σε ζητήματα που εμπίπτουν στον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό και τον κτιριοδομικό έλεγχο έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς «διπλής αδειοδότησης», με σημαντικές συνέπειες: Απώλεια ασφάλειας δικαίου: Αντικρουόμενες ερμηνείες μεταξύ υπηρεσιών οδηγούν σε καθυστερήσεις, ενστάσεις και αβεβαιότητα για επενδυτές και μηχανικούς. Διοικητική επιβάρυνση: Οι διαδικασίες έκδοσης αδειών καθίστανται χρονοβόρες και απρόβλεπτες. Αναπτυξιακή υστέρηση: Καθυστερούν επενδύσεις, ιδίως σε τουριστικές και αστικές περιοχές με υψηλή αρχαιολογική ευαισθησία. Αποδυνάμωση επαγγελματικού ρόλου: Οι μηχανικοί καλούνται να διαχειριστούν αντικρουόμενες απαιτήσεις, χωρίς σαφές θεσμικό πλαίσιο. Για περιοχές όπως η Δυτική Ελλάδα, όπου η οικοδομική δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με την τοπική οικονομία και την περιφερειακή ανάπτυξη, το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η ουσία της παρέμβασης: σαφή όρια, όχι χαλάρωση προστασίας Κεντρικό σημείο της παρέμβασης του ΤΕΕ είναι ότι δεν τίθεται ζήτημα αποδυνάμωσης της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αντιθέτως, ζητείται η αυστηρή τήρηση του θεσμικού ρόλου κάθε υπηρεσίας. Συγκεκριμένα: Οι αρχαιολογικές υπηρεσίες οφείλουν να γνωμοδοτούν αποκλειστικά για τη σχέση ενός έργου με μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους. Ο πολεοδομικός και τεχνικός έλεγχος πρέπει να παραμένει στην αρμοδιότητα των ΥΔΟΜ. Η σημερινή πρακτική, όπου ζητήματα όπως ύψη κτιρίων ή αρχιτεκτονικές διαμορφώσεις κρίνονται με βάση αισθητικά ή ερμηνευτικά κριτήρια εκτός πολεοδομικού πλαισίου, αποτελεί —σύμφωνα με το ΤΕΕ— πηγή αυθαιρεσίας και διοικητικής αστάθειας. Προς νομοθετική παρέμβαση Με εντολή προς τον πρόεδρό του, Γεώργιος Στασινός, το ΤΕΕ προχωρά στην άμεση προώθηση του ζητήματος προς την κυβέρνηση, επιδιώκοντας νομοθετική ρύθμιση που θα αποσαφηνίζει τα όρια αρμοδιοτήτων. Η πίεση που ασκείται πλέον είναι καθολική και διαπεριφερειακή, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες παρέμβασης σε κεντρικό επίπεδο. Το διακύβευμα για την επόμενη μέρα Η εξέλιξη της υπόθεσης δεν αφορά μόνο τον τεχνικό κόσμο. Αγγίζει ευθέως: την ταχύτητα υλοποίησης επενδύσεων την αξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης τη δυνατότητα ισόρροπης ανάπτυξης σε περιοχές με έντονο πολιτιστικό αποτύπωμα Η εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και λειτουργικότητας της οικονομίας αποτελεί πλέον κρίσιμο στοίχημα. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν η σημερινή «γκρίζα ζώνη» θα αντικατασταθεί από ένα σαφές και σταθερό θεσμικό πλαίσιο ή αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη.
