Η έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, που εισάγει πλαφόν στο συνολικό κόστος των καταναλωτικών δανείων, αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία επαναπροσδιορισμού της σχέσης χρηματοδότησης μεταξύ τραπεζών, πολιτών και πραγματικής οικονομίας. Πρόκειται για μια παρέμβαση που επιχειρεί να περιορίσει τις υπερβολικές χρεώσεις και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην αγορά πίστης, θέτοντας ανώτατο όριο 30%-50% στο συνολικό ποσό αποπληρωμής σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο . Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου τα δεδομένα της αγοράς αναδεικνύουν την ανάγκη ρύθμισης. Στο τέλος Μαρτίου, το υπόλοιπο των καταναλωτικών δανείων ανερχόταν σε 8,5 δισ. ευρώ, ενώ τα επιτόκια κινούνται σε επίπεδα 8% έως 15%. Σε αυτό το περιβάλλον, η εξυπηρέτηση δανείων που έχουν καταστεί μη εξυπηρετούμενα γίνεται σχεδόν αδύνατη για μεγάλο μέρος των δανειοληπτών. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση για πίστωση παραμένει ενεργή: μόνο στο πρώτο τρίμηνο του έτους, 94.000 πολίτες προχώρησαν σε λήψη καταναλωτικών δανείων συνολικού ύψους 385 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών. Η φιλοσοφία της ρύθμισης κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Για πρώτη φορά τίθεται σαφές όριο στο τελικό κόστος δανεισμού, περιορίζοντας πρακτικές που συχνά οδηγούσαν σε εκρηκτική αύξηση των οφειλών, ιδιαίτερα σε προϊόντα όπως οι πιστωτικές κάρτες ή τα δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις . Παράλληλα, η πρόβλεψη για δυνατότητα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών ενισχύει τη διαφάνεια και τη θέση του καταναλωτή . Ωστόσο, από την πλευρά των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, το ζήτημα δεν εξαντλείται στην προστασία του καταναλωτή. Η πρόσβαση σε ρευστότητα παραμένει το βασικό ζητούμενο. Οι μικρομεσαίοι ,που συχνά χρηματοδοτούν τη λειτουργία τους μέσω καταναλωτικών ή ημι-επαγγελματικών προϊόντων, ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με μια ανεπιθύμητη συνέπεια: τη συρρίκνωση της προσφοράς πιστώσεων. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η επιβολή αυστηρών ορίων στο κόστος δανεισμού μπορεί να οδηγήσει τα πιστωτικά ιδρύματα σε πιο επιλεκτική χορήγηση δανείων, αποκλείοντας πελάτες με υψηλότερο ρίσκο. Ήδη, τα στοιχεία δείχνουν ότι τα τραπεζικά κριτήρια παραμένουν αυστηρά και η αγορά λειτουργεί με συγκρατημένη δυναμική . Εάν το νέο πλαίσιο δεν συνοδευτεί από εργαλεία ενίσχυσης της χρηματοδότησης, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα «κενό» πρόσβασης για χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις. Επιπλέον, η επέκταση του μέτρου σε σύγχρονες μορφές πίστωσης —όπως τα ψηφιακά δάνεια και τα μοντέλα «αγορά τώρα, πληρωμή αργότερα», αν και απαραίτητη, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο εφαρμογής. Το ίδιο το νομοσχέδιο φιλοδοξεί να βάλει κανόνες και στις εξ αποστάσεως χρηματοδοτήσεις μέσω διαδικτύου , ωστόσο η ταχύτητα και η ευελιξία αυτών των εργαλείων αποτελούν κρίσιμο πλεονέκτημα για τις μικρές επιχειρήσεις που δεν πρέπει να χαθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, η δημόσια διαβούλευση οφείλει να εστιάσει σε τρία βασικά σημεία: Πρώτον, στη διασφάλιση ότι το πλαφόν δεν θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για τη χορήγηση μικροπιστώσεων. Απαιτείται παράλληλη ενίσχυση εναλλακτικών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως τα μικροδάνεια με εγγυήσεις ή τα σχήματα συνεπένδυσης. Δεύτερον, στη δημιουργία σαφούς διάκρισης μεταξύ καταναλωτικής και επιχειρηματικής χρήσης δανείων. Πολλές πολύ μικρές επιχειρήσεις λειτουργούν ουσιαστικά με καταναλωτικά προϊόντα και χρειάζονται ειδική μεταχείριση. Τρίτον, στην ενίσχυση της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης. Το πλαφόν αποτελεί εργαλείο προστασίας, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη ενημερωμένων αποφάσεων από πλευράς δανειοληπτών. Το νομοσχέδιο συνιστά αναμφίβολα μια τομή, ευθυγραμμίζοντας την ελληνική αγορά με ευρωπαϊκές πρακτικές . Όμως η επιτυχία του θα κριθεί από την ισορροπία που θα επιτευχθεί: ανάμεσα στην προστασία από την υπερχρέωση και στη διατήρηση της ρευστότητας για την οικονομία. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το διακύβευμα είναι σαφές: όχι μόνο φθηνότερη πίστη, αλλά κυρίως πρόσβαση σε αυτήν. Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο η διαβούλευση οφείλει να εστιάσει με μεγαλύτερη ένταση.
