Το Forum Αγροτικής Ανάπτυξης 2025, στην τέταρτη και τελευταία του συνεδρία (30 Απριλίου 2025, στο ξενοδοχείο My Way), επικεντρώθηκε στην καινοτομία και την τεχνολογία ως λύσεις για τις σύγχρονες προκλήσεις της γεωργίας, με έμφαση στις καλές πρακτικές του έργου Ambitious. Συνδιοργανωμένη με την εταιρεία ΠΙΚΕΙ – Νέες Τεχνολογίες Ο.Ε., η συνεδρία φιλοξένησε ομιλίες που εξέτασαν την ψηφιοποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη, τη γεωργία ακριβείας, τη βιωσιμότητα στον αγροτικό τομέα, την επιτόπια επεξεργασία αγροτικών αποβλήτων και την καινοτομία στην καλλιέργεια και παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς. Οι ομιλητές, από ακαδημαϊκούς και ερευνητές μέχρι επαγγελματίες και εκπροσώπους συνεταιρισμών, παρουσίασαν πώς τεχνολογίες όπως το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT), το 5G και οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης μπορούν να βελτιώσουν την αποδοτικότητα, τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα του αγροτικού τομέα.

Το έργο Ambitious, χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτέλεσε κεντρικό θέμα, προάγοντας διαπεριφερειακές συνεργασίες και την ανάπτυξη τεχνολογικών υποδομών για τη συλλογή δεδομένων, την έγκαιρη διάγνωση απειλών για τις καλλιέργειες (π.χ. δάκος) και την υποστήριξη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο. Παρουσιάστηκαν πρακτικές εφαρμογές, όπως η έξυπνη διαχείριση υδάτων, η ανίχνευση ασθενειών σε καλλιέργειες και η αξιοποίηση αγροτικών αποβλήτων, που ενισχύουν την τοπική οικονομία και μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ο εκδότης του «Σύμβουλου Επιχειρήσεων» Παναγιώτης Γιαλένιος απεύθυνε χαιρετισμό, επισημαίνοντας ότι τα ζητήματα της αγροτικής ανάπτυξη απασχολούν όχι μόνο τους επαγγελματίες του αγροτικού τομέα (γεωργούς, κτηνοτρόφους, αλιείς), αλλά ολόκληρη την κοινωνία, καθώς η παραγωγή τροφίμων αφορά όλους, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κλείνοντας, ο κ. Γιαλένιος τόνισε τη σημασία των καλών πρακτικών, που συνοδεύουν τη θεωρία και τις συζητήσεις, δείχνοντας τον δρόμο για πρόοδο. Η εκδήλωση υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και παραγωγών για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, τη διάχυση τεχνογνωσίας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, με στόχο την ευρύτερη υιοθέτηση αυτών των πρακτικών στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Σπ. Κοντογιάννης: Εισαγωγή στο έργο AMBITIOUS
Ο Σπύρος Κοντογιάννης, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, παρουσίασε το έργο AMBITIOUS, ένα ερευνητικό πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από το Interregional Innovation Investments (I3) Instrument – EISMEA της Ευρωπαϊκής Ένωσης με στόχο την προώθηση της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας σε ευρωπαϊκές περιφέρειες. Το πρόγραμμα, που ολοκληρώνεται το 2026, περιλαμβάνει 18 εταίρους από πέντε χώρες, με συντονιστή το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Lulea στη Σουηδία.
Εστιάζει στην ανάπτυξη τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το 5G και το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT) για τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, την πρόγνωση γεγονότων και την υποστήριξη κρίσιμων αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Το AMBITIOUS υποστηρίζει διαπεριφερειακές συνεργασίες, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με στόχο την αναβάθμιση υπηρεσιών σε τομείς όπως η επιτήρηση χώρων, η έξυπνη διαχείριση υδάτων, η γεωργία ακριβείας και η τηλεϊατρική. Στην Ελλάδα, εμπλέκονται η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, το Πανεπιστήμιο Πατρών, ο Δήμος Αιγάλεω, και οι εταιρίες ΠΙΚΕΙ – Νέες Τεχνολογίες Ο.Ε., SaMMY I.K.E., και ΟΤΕ A.E.. Το έργο περιλαμβάνει δύο πυλώνες: τον AIDA, που παρέχει εργαλεία παρακολούθησης και πρόγνωσης, και τον AGORA, για ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων. Το AMBITIOUS αναμένεται να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα, να μειώσει τη σπατάλη πόρων, να προωθήσει την κυκλική οικονομία και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής, με τη διάχυση τεχνογνωσίας σε ευρύτερες αγορές. Οι πιλοτικές εφαρμογές στην Αχαΐα, την Αιτωλοακαρνανία, την Ηλεία και την Αττική όπως παρουσίασε ο κ. Κοντογιάννης δείχνουν ήδη πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα.

Αλ. Κωστόπουλος: Σύγχρονες εφαρμογές με Τ.N.
Ο Αλέξανδρος Κωστόπουλος, ερευνητής από την Υποδιεύθυνση Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΟΤΕ, παρουσίασε στο Forum Αγροτικής Ανάπτυξης 2025 μια καινοτόμο πλατφόρμα που αναπτύσσεται στα εργαστήρια του ομίλου ΟΤΕ και συνεχώς εξελίσσεται, αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, μηχανική μάθηση, IoT και δίκτυα 5G για ποικίλες εφαρμογές, προσαρμοζόμενη στις ανάγκες κάθε έργου.
Η υποδομή περιλαμβάνει τρία βασικά μέρη: α) δίκτυα (οπτικές ίνες, 5G, μισθωμένες γραμμές), β) cloud για απομακρυσμένη πρόσβαση και αποθήκευση δεδομένων, και γ) αισθητήρες και συσκευές που τροφοδοτούν δεδομένα. Η πλατφόρμα είναι «ανοιχτή», υποστηρίζοντας πολλαπλά πρωτόκολλα επικοινωνίας (Wi-Fi, LoRa) και συσκευές από διάφορους κατασκευαστές, όπως αισθητήρες θερμοκρασίας, υγρασίας, κατανάλωσης ενέργειας, κάμερες και γυροσκόπια. Τα δεδομένα αποθηκεύονται σε back-end συστήματα και απεικονίζονται γραφικά μέσω ιστοσελίδων ή έξυπνων συσκευών, προσφέροντας διαδραστικές εφαρμογές για έξυπνα σπίτια, παρακολούθηση ενέργειας, ασφάλεια και γεωργία ακριβείας.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόληψη πυρκαγιών, όπου αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης ανιχνεύουν καπνό μέσω καμερών και ενεργοποιούν drones για περαιτέρω έλεγχο, μειώνοντας την ανάγκη συνεχούς ανθρώπινης επιτήρησης.
Στον αγροτικό τομέα, η πλατφόρμα μπορεί να υποστηρίξει διαδικασίες έγκαιρης διάγνωσης ασθενειών, όπως ο δάκος, ή να παρακολουθεί καλλιέργειες για βέλτιστη διαχείριση πόρων. Ένα πιλοτικό πρόγραμμα στο Δήμο Αιγάλεω εστιάζει στην επιτήρηση δασών και την πρόληψη βανδαλισμών, με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα. Η πλατφόρμα βελτιώνεται συνεχώς μέσω εκπαίδευσης αλγορίθμων, με στόχο την ακριβέστερη πρόγνωση και την ευρύτερη εφαρμογή σε περιβαλλοντικές και αγροτικές προκλήσεις. Προηγούμενα πιλοτικά, όπως η παρακολούθηση σπάνιων ειδών αρκούδας, δείχνουν τη δυνατότητα προσαρμογής σε διαφορετικά σενάρια. Η συνεργασία με φορείς, όπως το Πανεπιστήμιο Πατρών, και καινοτόμες ΜμΕ της περιφέρειας, όπως η ΠΙΚΕΙ, ενισχύει την καινοτομία, συμβάλλοντας στη βιωσιμότητα και την αποδοτικότητα του αγροτικού τομέα.

Σπ. Παπασπύρου: Καινοτομία και Αγροτική Ανάπτυξη
Ο Σπύρος Παπασπύρου, Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας (ΠΔΕ), παρουσίασε τον ρόλο της περιφέρειας στην προώθηση της καινοτομίας στον αγροτικό τομέα, με έμφαση στη συνεργασία με φορείς όπως το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, το ΓΕΩΤΕΕ, τη Διαχειριστική Αρχή και το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και ακαδημαϊκούς και επιχειρηματικούς φορείς. Η ομιλία επικεντρώθηκε στη διασύνδεση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) 2023-2027, της ψηφιοποίησης και της θεσμικής υποστήριξης με την αγροτική ανάπτυξη.
Όπως παρουσίασε ο κ. Παπασπύρου, η ΚΑΠ 2023-2027 περιλαμβάνει στόχους οικονομικούς (ανταγωνιστικότητα, δίκαιο εισόδημα), περιβαλλοντικούς (βιοποικιλότητα, κλίμα) και κοινωνικούς (ποιότητα τροφίμων, ανανέωση γενεών). Η καινοτομία, ως οριζόντιος στόχος, ταυτίζεται με τη γνώση και την ψηφιοποίηση, αλλά δεν έχει ξεκάθαρο προϋπολογισμό.
Η καινοτομία ορίστηκε από τον κ. Παπασπύρου ως «νεοτερισμός που λειτουργεί καθολικά», περιλαμβάνοντας νέες τεχνικές, πρακτικές και θεσμικές συνθήκες.
Το Αγροτικό Σύστημα Γνώσης και Καινοτομίας (AKIS) προωθεί τη συνεργασία μεταξύ διοίκησης, αγροτών, επιχειρήσεων και ερευνητών, αλλά στην Ελλάδα παραμένει κατακερματισμένο και κεντρικά δομημένο, με αδύναμη περιφερειακή διάσταση.
Η ΠΔΕ με τις δράσεις στοχεύει στην εμπλοκή των παραγωγών σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, από την καλλιέργεια έως την αγορά, ενισχύοντας τις τοπικές κοινωνίες και την οικονομία.
Ειδότερα, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας προάγει την καινοτομία μέσω: α) ευρωπαϊκών προγραμμάτων, β) της στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης, γ) καθημερινών εφαρμογών, όπως το σύστημα παρακολούθησης άρδευσης στην Ηλεία, και δ) επενδυτικών σχεδίων με έμφαση στη βιωσιμότητα.
Η συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών και εταιρίες όπως η ΠΙΚΕΙ, διευκολύνει τη διάχυση τεχνογνωσίας, ενώ προγράμματα εκπαίδευσης και πιστοποιήσεων ενισχύουν τη βιωσιμότητα.
Κλείνοντας ο κ. Παπασπύρου υπογράμμισε ότι η καινοτομία απαιτεί θεσμική και οργανωτική ρήξη, ενισχυμένη περιφερειακή διάσταση και μόνιμες δομές διαλόγου και πως η ΚΑΠ πρέπει να αποκεντρωθεί, καθώς η ύπαιθρος είναι απαραίτητη για τον αγροτικό τομέα.

Γ. Βανταράκης: Γεωργία 2.0: Βιώσιμες καλλιέργειες
Ο Γεώργιος Βανταράκης, Τεχν. Γεωπόνος MSc, παρουσίασε μια θεωρητική προσέγγιση για τη βιωσιμότητα στη γεωργία, με τίτλο «Γεωργία 2.0» και επικεντρώθηκε στις ευρύτερες προκλήσεις της γεωργίας.
Ξεκινώντας με μια ιστορική αναδρομή για τον όρο της βιωσιμότητας, αναφέρθηκε σε σημαντικούς σταθμούς, όπως οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal), με στρατηγικές όπως «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» (Farm to Fork strategy), και ο νόμος για το κλίμα (European Climate Law).
Η βιωσιμότητα ορίστηκε ως η ικανότητα ενός συστήματος να αναπτύσσεται χωρίς να υπονομεύει τις μελλοντικές γενιές, βασιζόμενη σε τρεις πυλώνες: οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική.
Για την οικονομική βιωσιμότητα, ο κ. Βανταράκης ανέδειξε την αποδοτική διαχείριση πόρων, τη σταθερή κερδοφορία, την ανθεκτικότητα σε κινδύνους (π.χ., καιρικούς) και την πρόσβαση σε αγορές μέσω καινοτομίας.
Ο κ. Βανταράκης τόνισε ότι η περιβαλλοντική βιωσιμότητα απαιτεί ορθολογική χρήση πόρων, διατήρηση της ποιότητας εδάφους, βιοποικιλότητα και μείωση ρύπανσης. Η κοινωνική βιωσιμότητα περιλαμβάνει αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, ενίσχυση τοπικών κοινοτήτων, δίκαιη πρόσβαση σε πόρους και συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Στην Ελλάδα, η βιωσιμότητα υστερεί: η χώρα κατατάσσεται 32η παγκοσμίως, με προβλήματα όπως η ρύπανση θαλασσίων υδάτων και η βιοποικιλότητα.
Οι προτεραιότητες για την Ελλάδα περιλαμβάνουν: α) χρηματοδότηση για υγιή οικονομική βάση, β) τακτοποίηση περιβάλλοντος για επίλυση συγκρούσεων μεταξύ φυσικού, αγροτικού και αστικού περιβάλλοντος μέσω κτηματολογίου, γ) αναδασμό για ενοποίηση τεμαχισμένων αγροτεμαχίων, ώστε να σχεδιαστούν αποδοτικά έργα (π.χ., αρδευτικά δίκτυα), και δ) συλλογικότητα μέσω συνεταιρισμών, καθώς τα χωριά αδειάζουν.
Τόνισε ότι η τεχνολογία (AI, μηχανική μάθηση) δεν αρκεί χωρίς υποδομές, όπως υπηρεσίες κτηματολογίου ή δεδομένων εδάφους, που επιτρέπουν σε άλλες χώρες να εφαρμόζουν ευφυή γεωργία φθηνά και αποτελεσματικά.
Ο κ. Βανταράκης σημείωσε κλείνοντας ότι η βιωσιμότητα απαιτεί ολιστικό, μακροχρόνιο σχεδιασμό, συνδυάζοντας τεχνολογία με έργα υποδομής.
Η Ελλάδα έχει τις γνώσεις και τις δυνατότητες, αλλά χρειάζεται επείγουσα δράση για να καλύψει το κενό.

Χρ. Ζαρολιάγκης: Ευφυείς αλγόριθμοι & γεωργία ακριβείας
Ο Χρήστος Ζαρολιάγκης, καθηγητής του Πανεπιστήμιο Πατρών και διευθυντής του ICELab, μίλησε για τη σχέση ευφυών αλγορίθμων και γεωργίας ακριβείας και επικεντρώθηκε στον ρόλο της ψηφιοποίησης για την ενίσχυση της αποδοτικότητας στη γεωργία.
Η γεωργία ακριβείας, όπως εξήγησε, παρατηρεί, μετρά και ανταποκρίνεται στη μεταβλητότητα των καλλιεργειών, στοχεύοντας σε υψηλότερη ποσοτική και ποιοτική απόδοση με ελάχιστους πόρους.
Η ψηφιακή τεχνολογία παρέχει εργαλεία για τη συλλογή, επεξεργασία και διαχείριση δεδομένων, βελτιώνοντας την παραγωγή.
Οι βασικές προκλήσεις που ανέδειξε περιλαμβάνουν την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών για ορθή χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, καθώς και την προσαρμοσμένη άρδευση βάσει κλιματολογικών συνθηκών και εδάφους.
Η λύση έρχεται μέσω της συνεχούς νεφοϋπολογιστικής υποδομής (Cloud Continuum), που ενσωματώνει αισθητήρες μέσα από το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT).
Αυτή διασυνδέει συσκευές, μεταφέροντας δεδομένα σε διακομιστές άκρων ή κεντρικούς εξυπηρετητές για αποθήκευση και γρήγορη επεξεργασία.
Ωστόσο, η συλλογή και αποθήκευση δεδομένων δεν αρκεί. Οι προκλήσεις περιλαμβάνουν την επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και τη μεταφορά χρήσιμων συμπερασμάτων στους παραγωγούς με φιλικό τρόπο.
Ο κ. Ζαρολιάγκης παρουσίασε το ψηφιακό οικοσύστημα έξυπνης γεωργίας που αναπτύσσεται στα πλαίσια του έργου AMBITIOUS και περιλαμβάνει συλλογή δεδομένων από αισθητήρες, μοντελοποίηση προβλημάτων και ανάπτυξη ευφυών αλγορίθμων για διάγνωση ασθενειών, προγραμματισμό άρδευσης και λίπανσης κ.α.
Ο κ. Ζαρογιάγκης παρουσίασε τρεις εφαρμογές: α) ανίχνευση του δάκου μέσω ανάλυσης φωτογραφιών από δακοπαγίδες με αλγορίθμους μηχανικής μάθησης, β) διάγνωση άλλων ασθενειών μέσω ανάλυσης φύλλων, και γ) βελτιστοποίηση συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων με πολυκριτηριακούς αλγορίθμους, που ελαχιστοποιούν καθυστερήσεις, ενεργειακό κόστος και κατανέμουν τον υπολογιστικό φόρτο.
Κλείνοντας, τόνισε ότι η έξυπνη γεωργία βασίζεται όχι μόνο στην τεχνολογία αλλά και στους αλγορίθμους που τη βελτιστοποιούν, μειώνοντας πόρους και ενισχύοντας τη βιωσιμότητα.

Χρ. Παναγιώτου: Εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών
Ο Χρήστος Παναγιώτου, Μηχανικός Η/Υ και Πληροφορικής και CEO της ΠΙΚΕΙ – Νέες Τεχνολογίες Ο.Ε. (PIKEI), διοργανώτριας εταιρίας της συνεδρίας, παρουσίασε στο Forum Αγροτικής Ανάπτυξης 2025 τον ρόλο της εταιρείας ως τεχνολογικού εταίρου στο έργο AMBITIOUS, εστιάζοντας στην ανάπτυξη αποδοτικών και οικονομικών λύσεων έξυπνης γεωργίας μέσα από τη χρήση τεχνολογιών εγγενών των υποδομών υπολογιστικού νέφους (cloud native) για τον τελικό χρήστη, τον αγρότη.
Οι τεχνικές προκλήσεις περιλαμβάνουν τη συλλογή και σύνθεση μεγάλου όγκου δεδομένων (θερμοκρασία, υγρασία, εικόνες από κάμερες, εισροές καλλιεργητών) για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης, που απαιτούν πολλούς και εξειδικευμένους υπολογιστικούς πόρους.
Η συνδεσιμότητα αποτελεί πρόκληση, καθώς τα δίκτυα σε αγροτικές περιοχές είναι συχνά περιορισμένα, ενώ η επεξεργασία δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και η διασύνδεση συστημάτων (κάμερες, μετεωρολογικοί σταθμοί, drones) είναι κρίσιμες για την έγκαιρη ενημέρωση των παραγωγών.
Η ΠΙΚΕΙ αξιοποιεί το υπολογιστικό νέφος των Amazon Web Services (AWS) για τη σχεδίαση συστημάτων που βελτιστοποιούν τη διαχείριση πόρων (δίκτυα, υπολογιστική ισχύς, αποθήκευση). Οι υπηρεσίες AWS εξασφαλίζουν αποθήκευση, επεξεργασία και παρουσίαση δεδομένων για την εξυπηρέτηση των γραφικών διεπαφών, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την απαιτούμενη ασφάλεια να ιδιωτικότητα. Το σύστημα διαχειρίζεται γεγονότα (συλλογή, επεξεργασία δεδομένων) και παρέχει εμπλουτισμένη πληροφορία (ιστορικά δεδομένα, κρίσιμα συμβάντα) στους χρήστες.
Στο έργο AMBITIOUS, η εταιρία συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Πατρών, τον ΟΤΕ, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και το Δήμο Αιγάλεω, εστιάζοντας σε δύο πυλώνες: α) βέλτιστη διαχείριση υδάτινων πόρων μέσω αισθητήρων και αλγορίθμων για πρόβλεψη αναγκών άρδευσης και ανίχνευση βλαβών, μειώνοντας το κόστος και τη σπατάλη, και β) έγκαιρη διάγνωση απειλών της καλλιέργειας, όπως ο δάκος. Για την ανίχνευση του δάκου ειδικότερα, η ΠΙΚΕΙ βελτιώνει υφιστάμενες δακοπαγίδες με προσθήκη ψηφιακών συστημάτων που συλλέγουν ψηφιακές εικόνες και μετεωρολογικούς σταθμούς για συσχετισμούς με κλιματολογικές συνθήκες. Ο κ. Παναγιώτου ολοκλήρωσε την ομιλία του τονίζοντας την ανάγκη υιοθέτησης προηγμένων τεχνολογιών για την ενίσχυση της παραγωγής και της οικονομίας.

Θρ. Μανιός: Επιτόπια επεξεργασία αγροτικών αποβλήτων
Ο Θρασύβουλος Μανιός, καθηγητής στο Τμήμα Γεωπονίας και εσωτερικό μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, παρουσίασε την επιτόπια επεξεργασία αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων και επικεντρώθηκε στη μετατροπή αποβλήτων σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και την ενίσχυση τοπικών οικονομιών.
Η επιτόπια επεξεργασία περιλαμβάνει τη διαχείριση στερεών και υγρών αποβλήτων (οργανικά υπολείμματα, λύματα) στον τόπο παραγωγής, με μικρότερες, προσαρμοσμένες μονάδες, αντί της κεντρικής διαχείρισης.
Στην Ελλάδα, από 12 εκατ. τόνους αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων ετησίως, επεξεργάζεται μόλις 1-1,5 εκατ., οδηγώντας σε περιβαλλοντικές και οικονομικές απώλειες.
Ο κ. Μανιός τόνισε τους βασικούς λόγους υιοθέτησης της επιτόπιας επεξεργασίας, περιλαμβάνοντας: α) την αποτυχία του κεντρικού συστήματος, λόγω χαμηλής επεξεργαστικής ικανότητας, β) τη μείωση του κόστους και των εκπομπών CO2, καθώς εξαλείφεται η μεταφορά (κύρια πηγή εκπομπών λόγω χρήσης πετρελαίου), γ) την εμπλοκή του πρωτογενούς παραγωγού στην αλυσίδα αξίας «από το χωράφι στο πιάτο», δ) την ενίσχυση τοπικών κοινωνιών μέσω τοπικής κατανάλωσης προϊόντων, και ε) την ενθάρρυνση επενδύσεων από μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε μικρές μονάδες (10-30 kW), αντί για μεγάλες (1 MW, κόστος 4-5 εκατ. ευρώ). Εφαρμογές περιλαμβάνουν ελαιοτριβεία, οινοποιεία, σφαγεία, συσκευαστήρια, υπεραγορές, κέντρα logistics και μονάδες μαζικής εστίασης. Η επιτυχία εξαρτάται από: α) τη μείωση ανάγκης για εξειδικευμένο προσωπικό μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων, β) τη χρήση IoT και αισθητήρων για ποσοτική/ποιοτική ανάλυση δεδομένων, και γ) την τεχνητή νοημοσύνη για βελτιωμένα μοντέλα ελέγχου.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο κ. Μανιός παρουσίασε την αυτόνομη μονάδα ηλιακής ξήρανσης που έχει αναπτύξει η ομάδα του στην Κρήτη για την επεξεργασία μικρών όγκων υπολειμμάτων (π.χ. λαχανικά, μακαρόνια, πυρηνόλασπη, υπολείμματα σφαγείων) για παραγωγή ζωοτροφών. Η μονάδα επιτυγχάνει υγρασία < 20% σε 3-5 ημέρες, ανάλογα το υλικό, εξασφαλίζοντας αποθήκευση και περαιτέρω επεξεργασία.

Γ. Μιμμής: Καινοτόμες πρακτικές στην επιτραπέζια ελιά
Ο Γεώργιος Μιμμής, πρόεδρος του Δ.Σ. του αγροτικού συνεταιρισμού επιτραπέζιας ελιάς Αρχαία Ωλένεια Αιτ/νιας, Stamna olives, με έδρα στη Σταμνά Μεσολογγίου, μίλησε για την πορεία και τα επιτεύγματα του συνεταιρισμού. Η ομιλία επικεντρώθηκε στη σημασία της επιτραπέζιας ελιάς, τις σύγχρονες τεχνολογίες και τη συνεταιριστική προσέγγιση για βιώσιμη ανάπτυξη, ενώ ανέδειξε πώς η συνεργασία με ειδικούς και η επένδυση στην τεχνολογία ενισχύουν την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητα.
Η Ελλάδα παράγει 355.000 τόνους επιτραπέζιας ελιάς ετησίως, με το 90% να εξάγεται, καθιστώντας τη δεύτερη εξαγωγική δύναμη μετά την Ισπανία. Ο συνεταιρισμός, ιδρύθηκε το 2018 από 21 παραγωγούς και καλλιεργεί 2.000 στρέμματα ελιές Καλαμών σε προστατευόμενη περιοχή Natura 2000 και Ramsar. Διαθέτει εγκαταστάσεις με διαλογητήριο, συσκευαστήριο, αποθήκευση 2.000 τόνων και γραμμές συσκευασίας/εκπυρήνωσης. Ο συνεταιρισμός πιστοποιείται με ISO 22000, ISO 9001 και Global Gap, εξάγει σε πέντε χώρες, ενώ έχει κερδίσει βραβεία ποιότητας, όπως το χρυσό βραβείο το 2022.
Καινοτομίες περιλαμβάνουν τριστρωματικές δεξαμενές, που προστατεύουν από θερμότητα και ακτινοβολία, διατηρώντας σταθερή θερμοκρασία. Αυτό μειώνει τη ζύμωση σε 60-90 ημέρες, εξασφαλίζει μηδενική μετανάστευση χρωστικών, ελαχιστοποιεί φύρες λόγω κωνικού λαιμού και βελτιώνει την ποιότητα με ομοιόμορφη γεύση. Η ζύμωση πιστοποιείται με ISO 9001, ενώ το προϊόν συνοδεύεται από δελτία προδιαγραφών προς τους πελάτες.
Η γεωργία ακριβείας επιτρέπει έγκαιρες επεμβάσεις από γεωπόνους και συμβούλους, εξαλείφοντας μυκητολογικές ασθένειες, μειώνοντας το κόστος φυτοπροστασίας, θρέψης και άρδευσης. Ειδικότερα, με την επένδυση στη γεωργία ακριβείας ο συνεταιρισμός έχει πετύχει σε βάθος έξι ετών: αύξηση παραγωγής 39%, μείωση κόστους 24%, αύξηση εισοδήματος και βελτίωση συνθηκών ζωής, καθώς τα μέλη επικεντρώνονται στην καλλιέργεια, αφήνοντας εργασίες όπως η ζύμωση και οι πωλήσεις στον συνεταιρισμό. Ο συνεταιρισμός απασχολεί μόνιμους και εποχικούς υπαλλήλους και στηρίζει επίσης έμμεσες θέσεις εργασίας, ενισχύοντας την περιοχή της Σταμνά.





















