Οι δηλώσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη στο συνέδριο «Economics of Longevity and Ageing» αποτυπώνουν μια οραματική προοπτική για το μέλλον: η Ελλάδα να πρωτοστατήσει στην εποχή της μακροζωίας. Είναι αλήθεια ότι το να ζει κανείς μέχρι τα 100 δεν είναι πια σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι ένας νέος κοινωνικός και οικονομικός ορίζοντας που αφορά, θεωρητικά, όλους. Αλλά η λέξη-κλειδί εδώ είναι το «θεωρητικά».
Διότι αν η μακροζωία είναι το μέλλον, τότε η ανισότητα είναι το παρόν. Και δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή συζήτηση για μακροζωία χωρίς να αναγνωριστεί ποιοι πραγματικά έχουν τις δυνατότητες να φτάσουν μέχρι τα 100 — και να το κάνουν με αξιοπρέπεια.
Η πραγματικότητα είναι ότι ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνικού πληθυσμού — από χαμηλόμισθους εργαζόμενους μέχρι ηλικιωμένους με συντάξεις φτώχειας και νέους σε εργασιακή ανασφάλεια — δεν έχει καν τα στοιχειώδη: πρόσβαση σε καλή πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, οικονομική δυνατότητα για φάρμακα, θρεπτική διατροφή, καθαρό αέρα, χρόνο για άσκηση, παιδεία υγείας, ψυχική υποστήριξη. Μιλάμε για ανθρώπους που φθείρονται από το καθημερινό άγχος επιβίωσης. Τι σημασία έχει η «εποχή της μακροζωίας» για εκείνον που δεν ξέρει αν θα τα καταφέρει μέχρι το τέλος του μήνα;
Ακόμα και τα νέα εργαλεία που αναφέρονται — όπως το reskilling, η δια βίου μάθηση, η αλλαγή καριέρας — απευθύνονται συχνά μόνο σε εκείνους που έχουν ήδη χρόνο, χρήματα, σταθερότητα και τεχνολογική εξοικείωση. Στην πράξη, ένας 50χρονος απολυμένος εργάτης με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο δεν μπορεί εύκολα να επανεκπαιδευτεί σε τεχνητή νοημοσύνη ή να γίνει “digital nomad”. Αντιθέτως, κινδυνεύει να μείνει εκτός παραγωγικής διαδικασίας για δεκαετίες, μέχρι να φτάσει σε μια σύνταξη που πιθανώς δεν θα φτάσει ποτέ.
Η μακροζωία, λοιπόν, δεν είναι απλώς τεχνολογική δυνατότητα. Είναι κοινωνικό στοίχημα. Και το βασικό ερώτημα δεν είναι αν «υπάρχουν τα εργαλεία», αλλά αν όλοι μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν. Διαφορετικά, μιλάμε για ένα ακόμη πεδίο προνομίου — ένα νέο «κεφάλαιο ζωής» που απολαμβάνουν μόνο οι έχοντες και κατέχοντες.
Ας είμαστε ξεκάθαροι: χωρίς στοχευμένες δημόσιες πολιτικές υπέρ της καθολικής προσβασιμότητας, η μακροζωία θα μετατραπεί σε μια νέα μορφή ταξικού χάσματος. Μια κοινωνία στην οποία οι εύποροι θα ζουν μέχρι τα 100 με ποιότητα, ενώ οι υπόλοιποι θα πεθαίνουν πριν τα 75 — κουρασμένοι, εξαντλημένοι, και πολλές φορές ξεχασμένοι.
Αν θέλουμε πραγματικά να δώσουμε σε αυτό το όραμα κοινωνική δυναμική και όχι να το περιορίσουμε σε ευχολόγιο τεχνοκρατών, τότε χρειάζονται θαρραλέες κινήσεις:
- Δημόσιες επενδύσεις στην πρόληψη και πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, με προτεραιότητα στις φτωχότερες περιοχές της χώρας.
- Εισόδημα αξιοπρέπειας για ηλικιωμένους και χαμηλόμισθους, που να επιτρέπει στοιχειώδη ποιότητα ζωής και διατροφή.
- Ψυχική υγεία ως δημόσιο αγαθό, με δωρεάν πρόσβαση για όλους, χωρίς λίστες αναμονής μηνών.
- Καθολική πρόσβαση σε προγράμματα reskilling, όχι μόνο για στελέχη ή πτυχιούχους αλλά για όλους τους εργαζομένους, με κρατική επιδότηση και πραγματικές προοπτικές απορρόφησης.
- Ριζικός επανασχεδιασμός του ασφαλιστικού συστήματος, ώστε να προστατεύει και να ενσωματώνει όσους σήμερα μένουν στο περιθώριο.
Αν η Ελλάδα θέλει να ηγηθεί στην εποχή της μακροζωίας, πρέπει πρώτα να δείξει ότι ξέρει να χτίζει κοινωνική δικαιοσύνη. Αλλιώς, η «επανάσταση της μακροζωίας» θα είναι απλώς ένα νέο πρόσωπο της παλιάς ανισότητας.























