Τα στοιχεία της πρόσφατης έρευνας του ΚΕΦΙΜ αποτυπώνουν με σαφήνεια ένα διαχρονικό, αλλά συχνά αποσιωπημένο, χαρακτηριστικό της ελληνικής φορολογικής πραγματικότητας: τη δυσανάλογη συμμετοχή των πολιτών με τα χαμηλότερα εισοδήματα στη χρηματοδότηση των κρατικών εσόδων.
Περισσότερο από το 55% των συνολικών φορολογικών εσόδων προέρχεται από φόρους επί αγαθών και υπηρεσιών. Δηλαδή από έμμεσους φόρους. Πρόκειται για τη φορολογική κατηγορία που κατ’ εξοχήν αγνοεί την εισοδηματική κατάσταση του πολίτη και επιβαρύνει με τον ίδιο τρόπο εκείνον που δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες και εκείνον που διαθέτει υψηλή αγοραστική δύναμη.
Η αύξηση του ΦΠΑ κατά 3,6% και των ειδικών φόρων κατανάλωσης κατά περίπου 1,8% δεν είναι απλώς λογιστικά μεγέθη. Είναι πραγματικό χρήμα που αφαιρείται κυρίως από το διαθέσιμο εισόδημα των μισθωτών, των συνταξιούχων και των οικονομικά ασθενέστερων στρωμάτων. Είναι χρήμα που δεν περνά από φίλτρα φορολογικής δικαιοσύνης, αλλά εισπράττεται αυτομάτως, καθημερινά, αναπόφευκτα.
Την ίδια στιγμή, η ίδια έρευνα δείχνει ότι η αύξηση των φορολογικών εσόδων το 2025 δεν οφείλεται σε μια συνολική διεύρυνση της φορολογικής βάσης με όρους ισονομίας, αλλά κυρίως στην αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας. Δηλαδή σε εισοδήματα που είναι απολύτως ορατά, απολύτως καταγεγραμμένα και πρακτικά αδύνατον να αποκρύψουν φορολογητέα ύλη.
Με απλά λόγια, το κράτος εισπράττει πιο αποτελεσματικά από εκείνους που δεν έχουν τη δυνατότητα να αποκρύψουν, να μεταφέρουν ή να αναδιατάξουν το εισόδημά τους.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο ποιοι πληρώνουν, αλλά τι λαμβάνουν σε αντάλλαγμα. Και εδώ αναδεικνύεται η βαθύτερη αιτία της κοινωνικής δυσφορίας. Η υψηλή και κοινωνικά άνιση φορολογική επιβάρυνση δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ποιότητα, ταχύτητα και αξιοπιστία στις δημόσιες υπηρεσίες. Ο πολίτης που συμβάλλει αναλογικά περισσότερο μέσω της κατανάλωσης, δεν βιώνει ένα κράτος που του επιστρέφει ασφάλεια, φροντίδα και αποτελεσματικότητα.
Αντιθέτως, βιώνει καθυστερήσεις, γραφειοκρατία, υποστελέχωση και συχνά απαξιωτική μεταχείριση. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή αποσύνδεση του πολίτη από την έννοια της συλλογικής συνεισφοράς. Η φορολογία παύει να γίνεται αντιληπτή ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής και μετατρέπεται σε μηχανισμό άνισης αφαίμαξης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η «στροφή της πλάτης» προς το κράτος δεν αποτελεί αντικοινωνική στάση. Είναι λογική αντίδραση σε ένα σύστημα που ζητά διαρκώς περισσότερα από τους πιο αδύναμους, χωρίς να τους αποδεικνύει ότι τους βλέπει, τους ακούει και τους επιστρέφει αυτά που αναλογούν στη συμβολή τους.
Η έρευνα του ΚΕΦΙΜ δεν καταγράφει απλώς αριθμούς. Περιγράφει, με όρους τεκμηρίωσης, το έδαφος πάνω στο οποίο καλλιεργείται η δυσπιστία, η κόπωση και τελικά η απονομιμοποίηση της σχέσης κράτους-πολίτη.
























