Η παιδική κακοποίηση δεν είναι μια «οικογενειακή υπόθεση» που μένει πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι ένα βαθύ κοινωνικό τραύμα, ένα επείγον ιατρικό περιστατικό και ταυτόχρονα μια κρίσιμη δικαστική υπόθεση που απαιτεί άμεση κινητοποίηση. Αυτό ήταν το ηχηρό μήνυμα της θεματικής ενότητας για την παιδική κακοποίηση στο 14ο Forum Υγείας, που οργάνωσαν από κοινού ο Ιατρικός Σύλλογος Πατρών και ο Δικηγορικός Σύλλογος Πατρών, όπου γιατροί, εισαγγελικοί λειτουργοί και στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας περιέγραψαν με σκληρά στοιχεία, πραγματικά περιστατικά και θεσμικές αδυναμίες μια πραγματικότητα που σοκάρει. Κοινή διαπίστωση όλων: τα περισσότερα περιστατικά δεν καταγγέλλονται ποτέ. Το παιδί σιωπά από φόβο, εξάρτηση ή ντροπή, ενώ οι ενήλικες πολλές φορές επιλέγουν να μην δουν, να μην ακούσουν, να μην μιλήσουν. Και εκεί ακριβώς αρχίζει η συνενοχή. Ο καθηγητής Παιδιατρικής και Νεογνολογίας Γαβριήλ Δημητρίου, υπεύθυνος παιδικής κλινικής του ΠΓΝΠ, ανέφερε ότι από το 2016 καταβάλλονται συστηματικές προσπάθειες για την αναγνώριση περιστατικών παιδικής κακοποίησης, ενώ μόλις πριν από ενάμιση μήνα εγκαινιάστηκε ειδική μονάδα στο ΠΓΝΠ, στην οποία κατά τον τελευταίο χρόνο έχουν εξεταστεί περίπου 90 παιδιά. Πρόκειται για περιστατικά που εισάγονται στην κλινική με συγκεκριμένες ενδείξεις και αξιολογούνται προσεκτικά από τους γιατρούς. Τα στοιχεία που προκύπτουν είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, καθώς σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 1 δισεκατομμύριο παιδιά παγκοσμίως έχουν υποστεί κάποια μορφή κακοποίησης. Παράλληλα, καμπάνια του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2018 ανέφερε ότι 18 εκατομμύρια παιδιά έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, με το ένα τρίτο εξ αυτών να μην αποκαλύπτει ποτέ την εμπειρία του. Βασίλειος Αλεξόπουλος: «Η άγνοια δεν αποτελεί πλέον δικαιολογία» Ο διευθυντής ΕΣΥ της Παιδοχειρουργικής Κλινικής του Καραμανδανείου Νοσοκομείου Παίδων Πατρών, Βασίλειος Αλεξόπουλος, παρουσίασε με αιχμηρό τρόπο την «ελληνική πραγματικότητα» γύρω από την παιδική κακοποίηση, αναδεικνύοντας όχι μόνο τη σοβαρότητα του φαινομένου αλλά και τα τεράστια θεσμικά κενά. Τα στοιχεία που παρέθεσε ήταν αποκαλυπτικά: 7.500 παιδιά κάτω των 5 ετών υποφέρουν κάθε χρόνο από κάποια μορφή βίας 1 στα 5 παιδιά θα βιώσει τουλάχιστον ένα περιστατικό σεξουαλικής βίας έως τα 18 έτη 7 στις 10 κακοποιήσεις γίνονται από γονείς ή συγγενείς στο 90% των περιπτώσεων ο θύτης είναι πρόσωπο που το παιδί γνωρίζει και εμπιστεύεται 3% έως 5% των βαριά κακοποιημένων παιδιών πεθαίνουν ή αποκτούν μόνιμες αναπηρίες το 45% των θυμάτων δεν μιλά για τουλάχιστον πέντε χρόνια Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανεπαρκή εκπαίδευση των γιατρών, στην ανυπαρξία εθνικού μητρώου, στην απουσία διασύνδεσης μεταξύ νοσοκομείων, στα πολλαπλά και ασύνδετα πρωτόκολλα, αλλά και στον φόβο πολλών υγειονομικών απέναντι σε απειλές συγγενών και «πρόθυμων δικηγόρων». Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για τον τρόπο που η δημόσια σφαίρα αντιμετωπίζει τέτοιες υποθέσεις: «Τα ΜΜΕ μετατρέπουν τους κακοποιητές σε stars», είπε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος σε πολύκροτες υποθέσεις. Στάθηκε επίσης στην ανάγκη καθιέρωσης υποχρεωτικής δήλωσης ύποπτων περιστατικών, κατά το πρότυπο των ΗΠΑ. Όπως εξήγησε, ο γιατρός δεν καλείται να αποδείξει την κακοποίηση, αλλά να αναγνωρίσει την εύλογη υποψία, να κάνει την ελάχιστη καταγραφή των γεγονότων — τι συνέβη, πού, πότε και από ποιον — και να ενεργοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό. Το πιο δυνατό μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο: «Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο κάλυψης. Από εδώ και πέρα κάθε γιατρός έχει υποχρέωση να γνωρίζει και να ενεργεί. Η άγνοια δεν αποτελεί πλέον δικαιολογία και κανένας κακοποιητής δεν θα μπορεί να κρυφτεί πίσω από την έλλειψη διαδικασιών». Ανδρέας Ηλιάδης: «Η κακοποίηση ξεκινά με σιωπή» Με μια βαθιά ανθρώπινη και συγκλονιστική παρέμβαση, ο εντατικολόγος παίδων και υπεύθυνος της ΜΕΘ Παίδων του ΠΓΝΠ, Ανδρέας Ηλιάδης, μετέφερε τη συζήτηση από τα στοιχεία στην ίδια την ψυχή του παιδιού. «Η παιδική κακοποίηση δεν ξεκινά με ένα χτύπημα. Ξεκινά με σιωπή», είπε, περιγράφοντας πώς τα παιδιά πολλές φορές προσπαθούν να μιλήσουν «με μισές λέξεις, με συμπεριφορές, με σιωπές που φώναζαν», αλλά οι ενήλικες δεν ακούν γιατί η αλήθεια είναι άβολη. Ο ίδιος ανέδειξε σοβαρές μορφές κακοποίησης όπως: το σύνδρομο ταρακουνήματος του βρέφους (Shaken Baby Syndrome), που αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου στη σωματική κακοποίηση το σύνδρομο Μινχάουζεν δι’ αντιπροσώπου, όπου συνήθως ο γονέας — συχνότερα η μητέρα -προκαλεί ο ίδιος νόσημα στο παιδί για να εμφανίζεται ως «αφοσιωμένος φροντιστής» Περιέγραψε μάλιστα πώς μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ένα βίαιο ταρακούνημα μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία στον εγκέφαλο, αμφιβληστροειδικές αιμορραγίες, κατάγματα και μόνιμη αναπηρία ή θάνατο. Το μήνυμά του ήταν σχεδόν κραυγή ευθύνης: «Η σιωπή δεν είναι προστασία. Είναι βάρος. Κάτω από τη σιωπή υπάρχει ένα παιδί που περιμένει να ακουστεί. Μίλα. Άκου. Δράσε». Ευάγγελος Μάστακας: «Η ιατρική τεκμηρίωση είναι η φωνή του παιδιού στη δικαστική αίθουσα» Ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών Πατρών, Ευάγγελος Μάστακας, έδωσε τη δικαστική διάσταση του ζητήματος, τονίζοντας πως η παιδική κακοποίηση δεν είναι μόνο κοινωνικό φαινόμενο αλλά επείγον ιατρικό και δικαστικό περιστατικό. Όπως υπογράμμισε, ο εισαγγελέας δεν είναι απλώς «διώκτης», αλλά πρωτίστως προστάτης του κακοποιημένου παιδιού. Οι γιατροί, εξήγησε, είναι συνήθως οι πρώτοι που έρχονται σε επαφή με το θύμα και η ιατρική γνωμάτευση αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της ποινικής διαδικασίας. «Η ιατρική τεκμηρίωση δεν είναι απλή γραφειοκρατία. Είναι η φωνή του κακοποιημένου παιδιού στη δικαστική αίθουσα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Τόνισε ότι δεν απαιτούνται αδιάσειστες αποδείξεις για να γίνει αναφορά ,η βάσιμη υποψία αρκεί. Η μη αναφορά ή η καθυστέρηση μπορεί να ισοδυναμεί με συνέχιση της κακοποίησης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να στοιχειοθετήσει και ποινική ευθύνη για τον ίδιο τον γιατρό. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η εισαγγελική παραγγελία αίρει το ιατρικό απόρρητο και παρέχει πλήρη νομική κάλυψη στους γιατρούς για την παράδοση ιατρικών φακέλων και στοιχείων. ΕΛ.ΑΣ.: «Δεν υπάρχει μικρό περιστατικό» Από την πλευρά της Ελληνικής Αστυνομίας, ο Ιωάννης Σταθούλιας, Αστυνομικός Υποδιευθυντής, Διευθυντής Υποδ/σης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Πατρών (Υ.Δ.Ε.Ε.) επεσήμανε ότι η παιδική κακοποίηση αποτελεί ένα πολυσύνθετο φαινόμενο που δεν περιορίζεται σε έναν νομικό ορισμό, αλλά περιλαμβάνει κάθε μορφή βίας, εκμετάλλευσης ή παραμέλησης που θέτει σε κίνδυνο τη σωματική και ψυχική υγεία του ανηλίκου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι τα περισσότερα περιστατικά παραμένουν αδήλωτα, ενώ συχνά ο δράστης προέρχεται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την αποκάλυψή τους. Στο επιχειρησιακό σκέλος, υπογραμμίστηκε η ανάγκη άμεσης αξιολόγησης κάθε περιστατικού, η ασφαλής προσέγγιση και προστασία του παιδιού, καθώς και η ταχεία συλλογή αποδεικτικών στοιχείων για την ταυτοποίηση και δίωξη των δραστών. Παράλληλα, τονίστηκε η σημασία της διαλειτουργικότητας μεταξύ Αστυνομίας, Δικαιοσύνης, υγειονομικών... Read More
