Του Γιώργου Ηλιόπουλου Σε ασφυκτικό χρηματοδοτικό περιβάλλον καλούνται να λειτουργήσουν οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τραπεζικό δανεισμό, στηρίζονται κυρίως στα ίδια κεφάλαιά τους και αδυνατούν να προχωρήσουν στις επενδύσεις που απαιτούνται για τον εκσυγχρονισμό τους. Την ίδια στιγμή, τα αυξημένα λειτουργικά κόστη, από την ενέργεια και τα καύσιμα έως τις πρώτες ύλες, σε συνδυασμό με τις συσσωρευμένες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τη θέση τους. Να σημειωθεί ότι η εικόνα της άνισης πρόσβασης στη χρηματοδότηση καταγράφεται και στην αξιολόγηση του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τον Μάιο του 2026. Σύμφωνα με την έκθεση, η ανάκαμψη της τραπεζικής πίστης στηρίζεται κυρίως στις χρηματοδοτήσεις μεγάλων επιχειρήσεων, ενώ η δανειοδότηση των μικρομεσαίων παραμένει περιορισμένη. Το Ταμείο επισημαίνει παράλληλα ότι η συγκέντρωση μεγάλων πιστωτικών ανοιγμάτων σε περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων αποτελεί παράγοντα κινδύνου που απαιτεί παρακολούθηση. Το πρόβλημα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση αναδεικνύει, μιλώντας στον «Σύμβουλο Επιχειρήσεων», ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, επισημαίνοντας ότι η μεγάλη πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων δεν πληροί τα τραπεζικά κριτήρια για τη χορήγηση δανείων. Όπως εξηγεί, η κατάσταση αυτή στερεί από την αγορά πολύτιμους πόρους, περιορίζει τη δυνατότητα πραγματοποίησης επενδύσεων και δημιουργεί συνθήκες άνισης συμμετοχής στην αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας. «Το βασικότερο είναι ότι δεν έχουν το αξιόχρεο με τα τραπεζικά κριτήρια οι περισσότερες των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, μόλις 65 με 70.000 είναι αξιόχρεες σε ένα σύνολο πάνω από 900.000. Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι οι επιχειρήσεις στερούνται ρευστότητας και κεφαλαίων. Μιλάμε για ψηφιακή μετάβαση και πράσινη οικονομία χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα αυτή στην πράξη. Από έρευνες του Ινστιτούτου της ΓΣΕΒΕΕ προκύπτει ότι ενώ το 50% των επιχειρήσεων έχει κάνει επενδύσεις για πράσινη μετάβαση και ψηφιακή αξιοποίηση, το ύψος των επενδύσεων είναι της τάξεως των 5.000 και αυτό γιατί είναι εξ ιδίων πόρων», σημειώνει ο κ. Καββαθάς. Η περιορισμένη πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων. Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη μετάβαση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Η αναβάθμιση του εξοπλισμού, η αξιοποίηση ψηφιακών εφαρμογών, η εξοικονόμηση ενέργειας και η προσαρμογή σε νέα επιχειρηματικά δεδομένα απαιτούν κεφάλαια, τα οποία δεν είναι αυτονόητο ότι διαθέτουν οι μικρές επιχειρήσεις. Επενδύσεις με περιορισμένους πόρους Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ επισημαίνει ότι μόνο «μια στις τέσσερις επιχειρήσεις προχωράει σε τέτοιου είδους επενδύσεις». Όπως εξηγεί, το ποσοστό παραμένει χαμηλό επειδή δεν υπάρχει η απαιτούμενη οικονομική δυνατότητα. Ακόμη και όταν οι επιχειρήσεις προχωρούν σε κινήσεις εκσυγχρονισμού, αυτές είναι συνήθως περιορισμένης κλίμακας, καθώς χρηματοδοτούνται από τους διαθέσιμους ίδιους πόρους και όχι από εξωτερική χρηματοδότηση. Παράλληλα, η προσαρμογή στις νέες ψηφιακές απαιτήσεις συνεπάγεται πρόσθετες δαπάνες. Η εγκατάσταση και λειτουργία νέων συστημάτων, η προσαρμογή των επιχειρήσεων στις ηλεκτρονικές διαδικασίες και η κάλυψη των σχετικών τεχνικών αναγκών επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς τους. «Η βίαιη ψηφιοποίηση που έχει να κάνει με συστήματα που επέβαλε η πολιτεία, για παράδειγμα το myDATA, την ψηφιακή κάρτα, και αυτό σημαίνει κόστη», εξηγεί ο κ. Καββαθάς. Γιατί οι τράπεζες προτιμούν τα μεγάλα δάνεια Ο κ. Καββαθάς αποδίδει τον αποκλεισμό σημαντικού μέρους της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας από τη χρηματοδότηση και στη στάση των τραπεζών, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, αποφεύγουν να αναλάβουν μεγαλύτερο πιστωτικό κίνδυνο για μικρότερες επιχειρήσεις. «Οι τράπεζες έχουν κλείσει τη στρόφιγγα στη μικρομεσαία επιχείρηση γιατί δεν παίρνουν ρίσκο», αναφέρει χαρακτηριστικά. Όπως προσθέτει, η τραπεζική πρακτική ευνοεί συχνά τις μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις έναντι των μικρότερων δανείων που χρειάζονται οι μικρές επιχειρήσεις. «Προτιμούν να δώσουν ένα δάνειο υψηλό από το να δώσουν πολλά μικρά. Είναι παράλογο γιατί θα έπρεπε να υπάρχει διασπορά. Εάν υπήρχε μια διαφορετική αντιμετώπιση στην επιχειρηματικότητα, θα ήταν διαφορετικοί οι δείκτες ανάπτυξης», αναφέρει ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αναπτυξιακή εικόνα της ελληνικής οικονομίας δεν αποτυπώνει απαραίτητα την κατάσταση που αντιμετωπίζει το σύνολο της επιχειρηματικότητας. Παρότι ο ρυθμός ανάπτυξης χαρακτηρίζεται ικανοποιητικός, τα οφέλη δεν διαχέονται ομοιόμορφα, καθώς σημαντικό μέρος της δραστηριότητας και των επενδύσεων αφορά τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Η πρόταση για αναπτυξιακή τραπεζική Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ θέτει το ζήτημα της αξιοποίησης της διαθέσιμης ρευστότητας του τραπεζικού συστήματος και της δημιουργίας ενός χρηματοδοτικού μηχανισμού με σαφή αναπτυξιακό προσανατολισμό. «Οι καταθέσεις που έχουν οι τράπεζες είναι στα 160 δισ. ευρώ και δεν είναι θέμα ρευστότητας και η πιστωτική επέκταση είναι στα 50 δισ. Υπάρχει χρήμα που λιμνάζει στα ταμεία των τραπεζών. Άρα, για αυτό χρειάζεται μια τράπεζα ειδικού σκοπού και μετεξέλιξη σε πραγματική τράπεζα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας», αναφέρει ο κ. Καββαθάς. Η πρόταση συνδέεται με την ανάγκη δημιουργίας χρηματοδοτικών εργαλείων που θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές δυνατότητες και ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων. Το κυριότερο ότι θα βγάλει αρκετούς επιχειρηματίες από τον πρόβλημα της έλλειψης ρευστότητας. Αυξημένα κόστη και ληξιπρόθεσμες οφειλές Οι προοπτικές για τις μικρές επιχειρήσεις παραμένουν δύσκολες, καθώς η περιορισμένη χρηματοδότηση συνδυάζεται με τις πιέσεις στο λειτουργικό κόστος και τις υποχρεώσεις που συσσωρεύονται. Η αδυναμία δημιουργίας επαρκούς αποθέματος ρευστότητας καθιστά δυσκολότερη την κάλυψη των καθημερινών αναγκών, αλλά και την αντιμετώπιση έκτακτων επιβαρύνσεων. «Τα πράγματα είναι δύσκολα. Χωρίς κεφάλαια, ρευστότητα και επενδύσεις θα μείνεις πίσω. Και όλα αυτά σε συνδυασμό με τα αυξημένα λειτουργικά κόστη, όπως καύσιμα και ενέργεια και πρώτες ύλες. Θα αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις έντονα προβλήματα και μεγάλος βραχνάς είναι οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις», καταλήγει ο κ. Καββαθάς. Φοίβος Καρακίτσος: «Δημιουργείται ανταγωνισμός με άνισους όρους σε βάρος της ανάπτυξης» Η πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων, καθώς η ανάγκη για ρευστότητα δεν συνοδεύεται πάντα από την αντίστοιχη χρηματοδοτική στήριξη. Το παράδοξο είναι ότι οι επιχειρήσεις που χρειάζονται κεφάλαια για να αναπτυχθούν συχνά δυσκολεύονται να τα εξασφαλίσουν, την ώρα που οι μεγαλύτερες εταιρείες διαθέτουν περισσότερα εργαλεία για επενδύσεις και εκσυγχρονισμό. Την εικόνα αυτή μεταφέρει στον «Σύμβουλο Επιχειρήσεων» ο οικονομικός επόπτης του Επιμελητηρίου Αχαΐας, Φοίβος Καρακίτσος, κάνοντας λόγο για ένα μοντέλο χρηματοδότησης που διευρύνει τις ανισότητες στην αγορά και αφήνει πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις πίσω. Όπως εξηγεί, οι τράπεζες εμφανίζονται περισσότερο πρόθυμες να χορηγήσουν δάνεια σε επιχειρήσεις που ήδη παρουσιάζουν ισχυρές οικονομικές επιδόσεις, ενώ συχνά δεν ανταποκρίνονται όταν οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν... Read More
