Η ίδρυση ενός Υπουργείου Έρευνας και Καινοτομίας, στο οποίο θα υπάγονται όλα τα ερευνητικά κέντρα και οι συναφείς φορείς, αναλύθηκε σε ειδική συνεδρία του 28ου Forum Ανάπτυξης, το απόγευμα του Σαββάτου, με θέμα «Προς έναν ενιαίο χώρο Ανώτατης Παιδείας, Έρευνας και Καινοτομίας», με τη συμμετοχή κορυφαίων στελεχών της ακαδημαϊκής κοινότητας, ερευνητικών φορέων και της αγοράς. Μερικές ώρες μετά, την Κυριακή το πρωί, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην καθιερωμένη εβδομαδιαία ανασκόπησή του, προανήγγειλε την ίδρυση νέου Υπουργείου Έρευνας και Καινοτομίας, ενοποιώντας σε αυτό και την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Λίγο αργότερα, στην εκδήλωση «Forbes 30 Under 30», ο Πρωθυπουργός επανήλθε στο θέμα, αναφέροντας ότι η κυβέρνηση επεξεργάζεται τη δημιουργία ενός νέου Υπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Τόνισε τη δυναμική της νεανικής επιχειρηματικότητας, τη θεαματική άνθηση του οικοσυστήματος start-ups και την ανάγκη στενότερων συνεργασιών μεταξύ πανεπιστημίων και αγοράς. Υπογράμμισε ότι η επιχειρηματικότητα πρέπει να καλλιεργείται ήδη από την εκπαίδευση, ενώ τα νέα φορολογικά κίνητρα στοχεύουν στην ενίσχυση των νέων επαγγελματιών και στη δημιουργία περισσότερων, υψηλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Ο κεντρικός άξονας της συζήτησης – Προς ενιαίο οικοσύστημα γνώσης Στη συνεδρία του Forum Ανάπτυξης κεντρικός ομιλητής ήταν ο Αποστόλης Δημητρόπουλος, Δρ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Ειδικός Σύμβουλος για θέματα εκπαίδευσης στην Προεδρία της Κυβέρνησης, πρώην Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης και Research Fellow στο ΙΟΒΕ. Την εκδήλωση συντόνισε ο Μιχάλης Δρίτσας, Μηχανολόγος Μηχανικός, πρώην Διευθύνων Σύμβουλος της Elevate Greece Α.Ε., ο οποίος περιέγραψε αναλυτικά τις σημερινές συνθήκες του οικοσυστήματος καινοτομίας στη χώρα. Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια οι συνθήκες στον τομέα της έρευνας έχουν βελτιωθεί σημαντικά: οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη έχουν αυξηθεί κατά 25%, ο αριθμός των ερευνητών κατά 31%, ενώ οι δημοσιεύσεις και ο δείκτης απήχησης αυξήθηκαν κατά 24%. Παράλληλα, οι εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας και υπηρεσιών ενισχύονται διαρκώς, διαμορφώνοντας ένα πιο ώριμο υπόστρωμα για την ανάπτυξη της καινοτομίας. Στην αρχή της συνεδρίας ο Τάκης Παπαδόπουλος, Αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας, Έρευνας και Καινοτομίας της ΠΔΕ, τόνισε ότι η ημερίδα φέρνει «ένα εντελώς νέο πλαίσιο» για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι Έλληνες ερευνητές θα γνωρίζουν πλέον εκ των προτέρων τα πλαίσια και τους διαθέσιμους πόρους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η διαφάνεια και η συνεχής υποστήριξη της επιστημονικής κοινότητας. Υπογράμμισε ότι η ενοποίηση Παιδείας, Έρευνας και Καινοτομίας δεν πρέπει να αποτελεί ένα απλό διοικητικό εγχείρημα, αλλά την υλοποίηση ενός οράματος για ένα ενιαίο οικοσύστημα γνώσης, όπου η ακαδημαϊκή αριστεία, η έρευνα αιχμής και η καινοτόμος επιχειρηματικότητα αλληλοτροφοδοτούνται, ενισχύοντας την περιφερειακή ανάπτυξη, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Επισήμανε τον έντονο κατακερματισμό του χώρου της έρευνας σήμερα μεταξύ Υπουργείων και Φορέων, καθώς και τη διάκριση μεταξύ Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων, που περιορίζουν τις συνεργασίες και τις συνέργειες. Κατά τον ίδιο, η λύση βρίσκεται στην ουσιαστική ενοποίηση και στη χάραξη ενιαίας στρατηγικής. Ο Αποστόλης Δημητρόπουλος ανέδειξε τη σημασία της εξαγγελίας για δημιουργία νέου Υπουργείου Καινοτομίας, που ήδη βρίσκεται σε διαβούλευση. Τόνισε ότι η απόφαση ελήφθη σε ένα κρίσιμο χρονικό μεταίχμιο για την κοινωνία, καθώς η δημοσιονομική σταθερότητα, η αύξηση των εξαγωγών, η μείωση της ανεργίας και ο ρυθμός ανάπτυξης πάνω από τον μέσο όρο της Ευρώπης αποτελούν σημαντικά επιτεύγματα έπειτα από μια περίοδο μακράς κρίσης. Επισήμανε ότι το επενδυτικό κενό στη χώρα μειώνεται σημαντικά, όμως αυτό βασίζεται κυρίως στις δημόσιες επενδύσεις και στο Ταμείο Ανάκαμψης. «Χρειαζόμαστε περισσότερες και καλύτερες επενδύσεις», υπογράμμισε χαρακτηριστικά, θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων. Ο κ. Δημητρόπουλος σημείωσε ακόμη ότι η χώρα διαθέτει ερευνητικό προσωπικό υψηλών ικανοτήτων, όμως η συνεργασία Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων είναι περιορισμένη, όπως και η διασύνδεση με τις επιχειρήσεις, που παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Η αξιοποίηση της ερευνητικής παραγωγής για τη δημιουργία καινοτομιών και η διάχυσή τους στην οικονομία για εμπορικούς σκοπούς και την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας υστερεί. Αναγνώρισε, επίσης, ότι το υψηλό επίπεδο έρευνας σε συνδυασμό με τους χαμηλούς δείκτες καινοτομίας καταδεικνύει πως η σχέση μεταξύ χρηματοδότησης της έρευνας και ενίσχυσης της καινοτομίας δεν είναι γραμμική. Η αύξηση της χρηματοδότησης μπορεί να ευνοεί τις επιδιώξεις των ερευνητών, αλλά η ενίσχυση της καινοτομίας –που αποτελεί το πραγματικό ζητούμενο για την ανάπτυξη της χώρας– είναι μια πολυσύνθετη διαδικασία που απαιτεί και άλλες θεσμικές και οργανωτικές αλλαγές. Πέρα από την έρευνα, ο κ. Δημητρόπουλος τόνισε ότι και η ανώτατη εκπαίδευση αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις. Καταγράφεται πτώση της ανεργίας των πτυχιούχων, όμως το ποσοστό απασχόλησής τους στο σύνολο της χώρας παραμένει από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη. Στην ομιλία του επιχείρησε να θέσει το διακύβευμα της ίδρυσης του νέου υπουργείου ως εξής: «Το νέο υπουργείο καλείται να παίξει καθοριστικό ρόλο στο μεγάλο στοίχημα της μετάβασης στο νέο παραγωγικό μοντέλο της ελληνικής οικονομίας. Για να μπορέσει η ελληνική οικονομία να κάνει ένα μεγάλο και αναγκαίο άλμα που θα τη φέρει σε ισχυρή τροχιά σύγκλισης με τις πιο αναπτυγμένες, τεχνολογικά προηγμένες και με ισχυρή ικανότητα καινοτομίας χώρες της ΕΕ, παρά τη δημογραφική γήρανση και την υπογεννητικότητα που λειτουργούν στην αντίθετη κατεύθυνση». Τόνισε, επιπλέον: «Η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι αναμφίβολα μεγάλη. Χρειάζεται να μετατρέψουμε ένα σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας εσωστρεφές, γεωγραφικά και οργανωτικά κατακερματισμένο, με περιορισμένη αυτονομία από το κράτος και περιορισμένη εσωτερική ευελιξία των εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων, με αδύναμη στρατηγική ικανότητα των διοικήσεών τους, με κύριο προσανατολισμό της εκπαίδευσης που παρέχει προς το δημόσιο τομέα, με ισχυρή αδράνεια στις αλλαγές, αποδεδειγμένη πολλές φορές στο παρελθόν, με ισχυρά στεγανά στο εσωτερικό τους και μεταξύ τους και χαμηλή αλληλεπίδραση με τις επιχειρήσεις σε ένα δυναμικό οικοσύστημα ανώτατης εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας ικανό να υποστηρίξει τη διαδικασία “δημιουργικής καταστροφής” της ελληνικής οικονομίας και την οικοδόμηση μιας σύγχρονης, τεχνολογικά προηγμένης, διεθνώς ανταγωνιστικής οικονομίας, που βασίζεται στις νέες τεχνολογίες και στις ικανότητες του ανθρώπινου δυναμικού της. Ένα δυναμικό οικοσύστημα που πρωταγωνιστεί διεθνώς για να αναδείξει τη χώρα σε κόμβο ανώτατης εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και ταυτόχρονα γέφυρα μεταξύ της Δύσης και της συνεχώς ανερχόμενης Ανατολής, αξιοποιώντας και τη γεωπολιτική θέση της χώρας, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων. Αυτό είναι το στοίχημα μπροστά μας». Ο κ. Δημητρόπουλος υπογράμμισε ότι η δημιουργία του νέου υπουργείου θα πρέπει να συνοδευτεί από νέα πολιτική έρευνας και καινοτομίας, με δικό του προϋπολογισμό και ανεξάρτητο οργανισμό υποστήριξης, ώστε να μην περιοριστεί σε μια τυπική διοικητική αναδιάρθρωση, αλλά... Read More