Φορολογία: συνεισφορά χωρίς ανταποδοτικότητα

Τα στοιχεία πρόσφατης έρευνας του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) φωτίζουν με αριθμούς μια πραγματικότητα που οι πολίτες βιώνουν καθημερινά, αλλά σπάνια αποτυπώνεται με την απαιτούμενη καθαρότητα στον δημόσιο διάλογο: το ελληνικό κράτος στηρίζεται φορολογικά κυρίως σε εκείνους που έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να αντέξουν το βάρος. Πάνω από το 55% των φορολογικών εσόδων προέρχεται από φόρους επί αγαθών και υπηρεσιών. Έμμεσοι φόροι, δηλαδή, που δεν κάνουν καμία διάκριση ανάμεσα σε εισοδήματα, ανάγκες ή αντοχές. Ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης επιβαρύνουν το ίδιο τον χαμηλόμισθο, τον άνεργο, τον συνταξιούχο και τον εύπορο, μετατρέποντας την καθημερινή κατανάλωση σε βασικό μηχανισμό χρηματοδότησης του κράτους. Ταυτόχρονα, η αύξηση των φορολογικών εσόδων το 2025 αποδίδεται κυρίως στην άνοδο των ηλεκτρονικών συναλλαγών και στις αμοιβές εξαρτημένης εργασίας. Με άλλα λόγια, στα πλέον ορατά και απολύτως ελεγχόμενα εισοδήματα. Το κράτος εισπράττει αποτελεσματικά από όσους δεν μπορούν να αποκρύψουν, να μεταφέρουν ή να αναδιατάξουν τη φορολογική τους υποχρέωση. Η εικόνα αυτή δεν συνιστά απλώς φορολογική ανισορροπία. Συνιστά πρόβλημα κοινωνικής δικαιοσύνης και πολιτικής νομιμοποίησης. Διότι όσο μεγαλύτερη είναι η συνεισφορά των οικονομικά ασθενέστερων στρωμάτων, τόσο εντονότερη γίνεται η αίσθηση ότι η ανταποδοτικότητα δεν ακολουθεί. Υγεία, μεταφορές, παιδεία, τοπικές υπηρεσίες: ο πολίτης δεν διαπιστώνει ανάλογη βελτίωση στην ποιότητα, την ταχύτητα ή την αξιοπιστία του κράτους. Αντίθετα, συχνά έρχεται αντιμέτωπος με καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και υποβάθμιση βασικών λειτουργιών. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή αποσύνδεση από την έννοια της συλλογικής συνεισφοράς. Σε αυτό το περιβάλλον, η φορολογία παύει να γίνεται αντιληπτή ως κοινό εργαλείο κοινωνικής συνοχής και μετατρέπεται σε αναγκαστική επιβάρυνση χωρίς ορατό αντίκρισμα. Η δυσφορία που καταγράφεται δεν είναι ιδεολογική, είναι βιωματική. Και όσο αυτή η αναντιστοιχία παραμένει, τόσο θα βαθαίνει το ρήγμα εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών. Η έρευνα του ΚΕΦΙΜ δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αποτύπωση. Αποτελεί προειδοποίηση: χωρίς πιο δίκαιη κατανομή των φορολογικών βαρών και ουσιαστική βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών, η κοινωνική ανοχή στη φορολογία θα συνεχίσει να φθείρεται. Και μαζί της, η ίδια η σχέση του πολίτη με το κράτος.

Απόψεις

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΙΑΛΕΝΙΟΣ, Φορολογία

6 Αυγούστου 2025

Ο αόρατος φόρος που τρώει το πορτοφόλι μας

Η ακρίβεια δεν φαίνεται μόνο στο σούπερ μάρκετ ή στο λογαριασμό του ρεύματος. Κρύβεται και στη φορολογία, με έναν τρόπο που πολλοί δεν αντιλαμβάνονται μέχρι να κάνουν τη φορολογική τους δήλωση. Η Eurobank, μέσα από νέα μελέτη της, «φωτίζει» αυτήν τη σιωπηλή αιμορραγία: τη μετατόπιση των νοικοκυριών σε υψηλότερα φορολογικά κλιμάκια χωρίς πραγματική αύξηση του εισοδήματός τους. Στην Ελλάδα η φορολογία εισοδήματος είναι προοδευτική, δηλαδή όσο μεγαλύτερος ο μισθός τόσο πιο ψηλά ο συντελεστής. Όμως τα όρια των κλιμακίων μένουν ίδια, «παγωμένα». Όταν λοιπόν ο πληθωρισμός ανεβαίνει και οι μισθοί παίρνουν μια τυπική αύξηση για να καλύψουν μέρος της ακρίβειας, το κράτος κερδίζει από την αυτόματη «ολίσθηση» προς τα πάνω: οι φορολογούμενοι μπαίνουν σε ακριβότερα κλιμάκια χωρίς να έχουν γίνει πλουσιότεροι στην πράξη. Η μελέτη δείχνει πως μεταξύ 2021 και 2023 η μέση φορολογική επιβάρυνση ανέβηκε από 9,9% σε 11,1%. Σχεδόν το 40% αυτής της αύξησης δεν ήρθε από νέους φόρους, αλλά από την απλή αδράνεια της πολιτείας να προσαρμόσει την κλίμακα στον πληθωρισμό. Και φυσικά, το βάρος έπεσε στους μισθωτούς και συνταξιούχους – τα εισοδήματα που δεν μπορούν να «κρυφτούν». Οι ελεύθεροι επαγγελματίες σχεδόν δεν ένιωσαν τη διαφορά. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτός ο αόρατος φόρος πλήττει κυρίως τη μεσαία τάξη. Εκείνους δηλαδή που κρατούν ζωντανή την κατανάλωση, συντηρούν την αγορά και στηρίζουν το μεγαλύτερο κομμάτι των δημοσίων εσόδων. Κι όσο η χώρα παραμένει εξαρτημένη από την ιδιωτική κατανάλωση –69% του ΑΕΠ– κάθε μείωση της αγοραστικής δύναμης «παγώνει» και την οικονομική δραστηριότητα. Η Eurobank προτείνει έναν πιο σύγχρονο μηχανισμό: αυτόματη ή στοχευμένη τιμαριθμική προσαρμογή, ώστε οι πολίτες να μην τιμωρούνται για τον πληθωρισμό. Διαφορετικά, η σιωπηλή μετατόπιση προς τα πάνω θα συνεχίσει να υπονομεύει τη διαφάνεια, τη δικαιοσύνη και τελικά την ίδια τη φορολογική βάση. Στην πράξη, μιλάμε για μια κλασική περίπτωση όπου η απραξία ισοδυναμεί με πολιτική: ένα κράτος που γεμίζει τα ταμεία του, όχι επειδή η οικονομία πηγαίνει καλύτερα, αλλά επειδή η ακρίβεια δουλεύει γι’ αυτό.

Επικαιρότητα

Eurobank, Φορολογία

25 Ιουνίου 2025

0 Comment

Έρευνα ΙΜΕ ΓΣΕΒΕ: Φορολογία, γραφειοκρατία και τραπεζικά κόστη «πνίγουν» τις μικρές επιχειρήσεις – Η συμμόρφωση που κοστίζει την ανάπτυξη

Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (ΜμΕ) αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Στην Ελλάδα, το 99,9% των επιχειρήσεων είναι ΜμΕ, απασχολούν πάνω από το 84% των εργαζομένων και δημιουργούν το 67% της προστιθέμενης αξίας. Η Δυτική Ελλάδα – και ειδικά η Πάτρα – δεν αποτελεί εξαίρεση. Ο τοπικός επιχειρηματικός ιστός είναι κατεξοχήν μικρομεσαίος: μεταποίηση, εμπόριο, υπηρεσίες, εστίαση και τουρισμός λειτουργούν μέσω χιλιάδων ΜμΕ που στηρίζουν την τοπική απασχόληση. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτική μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ (Ιούνιος 2025), αυτές οι επιχειρήσεις λειτουργούν κάτω από ασφυκτικό βάρος κανονιστικών, διοικητικών και τραπεζικών επιβαρύνσεων. Το θεσμικό πλαίσιο που καλούνται να τηρήσουν είναι περίπλοκο, ασταθές και συχνά αποθαρρυντικό, τόσο για καθημερινή λειτουργία όσο και για μελλοντικές επενδύσεις. Φορολογική Συμμόρφωση: Ένας δαπανηρός λαβύρινθος Οι επιχειρηματίες στην Πάτρα γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι σημαίνει πολυπλοκότητα. Η φορολογική συμμόρφωση περιλαμβάνει όχι μόνο την καταβολή φόρων, αλλά και: την τήρηση συνεχώς ανανεούμενων προτύπων, την επένδυση σε εξειδικευμένο λογισμικό (π.χ. για το myDATA), την ανάγκη συνεχούς υποστήριξης από εξωτερικούς συνεργάτες (λογιστές, νομικούς), και, κυρίως, τον χρόνο και την ψυχική επιβάρυνση του επιχειρηματία. Σύμφωνα με τη μελέτη, μικρές επιχειρήσεις επωμίζονται αναλογικά πολλαπλάσιο κόστος συμμόρφωσης σε σχέση με μεγαλύτερες εταιρείες. Το 65% αυτού του κόστους αφορά προσωπικό και εξωτερικές υπηρεσίες. Ρυθμιστικές και Διοικητικές Επιβαρύνσεις: Αδειοδοτήσεις και GDPR χωρίς υποδομή Η συμμόρφωση με κανονιστικά πλαίσια, όπως οι αδειοδοτήσεις ή η προστασία προσωπικών δεδομένων, είναι ιδιαίτερα δύσκολη για μικρές επιχειρήσεις στην περιφέρεια. Για παράδειγμα, ένας μικρός επιχειρηματίας στην Αχαΐα ή στην Ηλεία καλείται να τηρεί τις ίδιες υποχρεώσεις με μια πολυεθνική στην Αθήνα. Η απουσία τεχνικής υποστήριξης, το υψηλό κόστος προσαρμογής και η αβεβαιότητα για τις σωστές διαδικασίες επιβαρύνουν τον ήδη περιορισμένο χρόνο του. Η μελέτη επισημαίνει ότι οι απαιτήσεις συμμόρφωσης λειτουργούν αποτρεπτικά για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και την επέκταση υφιστάμενων. Ο «κανονιστικός φόρτος» οδηγεί πολλές επιχειρήσεις να επιλέγουν την αδράνεια αντί για τον ψηφιακό μετασχηματισμό ή την εξωστρέφεια. Τραπεζικά Κόστη: Δύσκολη η ρευστότητα για τους μικρούς Η πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό για τις ΜμΕ της Πάτρας και της Δυτικής Ελλάδας είναι περιορισμένη. Το τραπεζικό σύστημα απαιτεί αυστηρή τεκμηρίωση, δαπανηρό due diligence και συχνά ζητά εγγυήσεις που μικρές επιχειρήσεις δεν μπορούν να παράσχουν. Επιπλέον, τα έξοδα διαχείρισης λογαριασμών, οι προμήθειες και οι χρεώσεις λειτουργούν ανασταλτικά στην καθημερινή λειτουργία. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός φαύλου κύκλου: χαμηλή ρευστότητα → περιορισμένη ανάπτυξη → χαμηλή ανταγωνιστικότητα. Το Παράδειγμα της Πάτρας: Αξιοπρόσεκτη αντοχή, αλλά με περιορισμένα όπλα Στην Πάτρα, μια πόλη με ισχυρό ιστορικό εμπορικό και βιοτεχνικό χαρακτήρα, η επιχειρηματικότητα επιβιώνει χάρη στην επιμονή και την προσαρμοστικότητα των τοπικών επαγγελματιών. Ωστόσο, η έλλειψη ουσιαστικής στήριξης, ενιαίων πληροφοριακών εργαλείων και ευέλικτων μηχανισμών επιτάχυνσης διαδικασιών (π.χ. στις πολεοδομικές ή ασφαλιστικές διαδικασίες) φέρνει όρια στην ανάπτυξη. Η ενίσχυση τοπικών φορέων υποστήριξης, η απλοποίηση αδειοδοτικών διαδικασιών σε επίπεδο δήμων και περιφέρειας, καθώς και η στόχευση προγραμμάτων ΕΣΠΑ σε λειτουργικά κόστη συμμόρφωσης, είναι βασικά βήματα για να “ξεκλειδώσει” η δυναμική της περιοχής. Συμπέρασμα: Ανάπτυξη χωρίς απλοποίηση δεν υπάρχει Η μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ καταλήγει σε ένα σαφές μήνυμα: η θεσμική μεταρρύθμιση υπέρ των ΜμΕ δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση επιβίωσης. Χρειάζονται: Σταθερό και απλό φορολογικό σύστημα. Μείωση του διοικητικού κόστους. Βελτιωμένη πρόσβαση σε ρευστότητα και τεχνική υποστήριξη. Για την Πάτρα και τη Δυτική Ελλάδα, η ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί όχι μόνο οικονομική προτεραιότητα, αλλά και κοινωνική ανάγκη. Αν δεν ενισχυθεί ο τοπικός παραγωγικός ιστός, κινδυνεύει να διαρραγεί η συνοχή της ίδιας της περιφέρειας. Το άρθρο βασίζεται στην έκθεση του Νικόλαου Λιώνη «Ανάλυση των Οικονομικών Βαρών των Μικρών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, Ιούνιος 2025).

Επιχειρηματικά Νέα

γραφειοκρατια, ΕΡΕΥΝΑ, ΙΜΕ ΓΣΕΒΕ, Μικρές επιχειρήσεις, Φορολογία

2 Ιουνίου 2025

0 Comment

Αλλαγές στη φορολόγηση των αυτοαπασχολούμενων με βάση τον κατώτατο μισθό

Η κυβέρνηση εξετάζει μια σημαντική τροποποίηση στο φορολογικό πλαίσιο των ελεύθερων επαγγελματιών, με στόχο τη μείωση των τεκμαρτών φορολογικών επιβαρύνσεων και τη διασφάλιση μεγαλύτερης φορολογικής δικαιοσύνης. Μείωση τεκμαρτού εισοδήματος – Ανάσα για τους αυτοαπασχολούμενους Σύμφωνα με την πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι, το φορολογητέο εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών θα υπολογίζεται πλέον με βάση το 80% ή 90% του κατώτατου μισθού, αντί για το 100% που ισχύει σήμερα. Εφόσον εφαρμοστεί, η νέα ρύθμιση αναμένεται να μειώσει αισθητά το φορολογικό βάρος για χιλιάδες επαγγελματίες που επλήγησαν από τις πρόσφατες φορολογικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, η ελάφρυνση αυτή δεν έρχεται χωρίς αντάλλαγμα, καθώς συνοδεύεται από αυστηρότερους ελεγκτικούς μηχανισμούς και εκτεταμένη ψηφιακή εποπτεία. Ψηφιακή εποπτεία και τεχνολογικά εργαλεία για περιορισμό της φοροδιαφυγής Το οικονομικό επιτελείο προχωρά στην πλήρη ψηφιακή παρακολούθηση των συναλλαγών, με έμφαση στην πάταξη της εκτεταμένης φοροδιαφυγής. Είναι ενδεικτικό ότι το 67% των ελεύθερων επαγγελματιών δηλώνει ετήσιο εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ – ποσό που δεν επαρκεί για την κάλυψη των βασικών εξόδων διαβίωσης. Από το 2025, καθίσταται υποχρεωτική η ηλεκτρονική τιμολόγηση μέσω της πλατφόρμας myDATA, η σύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS, καθώς και η γενίκευση των ηλεκτρονικών πληρωμών. Οι έλεγχοι θα διενεργούνται σε πραγματικό χρόνο, ενώ ήδη κλάδοι όπως τα πρατήρια καυσίμων και η εστίαση αποστέλλουν αυτόματα δεδομένα στην ΑΑΔΕ. Αλλαγή φιλοσοφίας: Όχι υψηλότεροι φόροι – Περισσότερη διαφάνεια Η νέα προσέγγιση δεν στηρίζεται στην αύξηση των φορολογικών συντελεστών, αλλά στη διασταύρωση ψηφιακών δεδομένων για την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά: το 2024, πάνω από 400.000 επαγγελματίες κατέβαλαν κατά μέσο όρο 1.735 ευρώ φόρο, ποσό υπερτριπλάσιο σε σχέση με το προηγούμενο έτος, κυρίως λόγω της εφαρμογής των τεκμαρτών εισοδημάτων. Νομική θωράκιση και ενισχυμένες υποχρεώσεις διαφάνειας Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει συνταγματική τη χρήση τεκμαρτών μεθόδων υπολογισμού εισοδήματος, παρέχοντας νομική στήριξη στη νέα φορολογική στρατηγική. Παρ’ όλα αυτά, δίνεται η δυνατότητα αμφισβήτησης των τεκμηρίων, εφόσον οι φορολογούμενοι προσκομίσουν πλήρη και αξιόπιστα οικονομικά στοιχεία, όπως: Καταθέσεις και κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών Χρήση πιστωτικών/χρεωστικών καρτών Οικογενειακά και προσωπικά έξοδα Ταξιδιωτικές κινήσεις Οικονομικά δεδομένα συζύγων και εξαρτώμενων μελών

Επιχειρηματικά Νέα, Προτεινόμενα

Ελεύθεροι Επαγγελματίες, Φορολογία