Το Ρωμαϊκό Ωδείο της Πάτρας είναι ένα μνημείο βαθιά εγγεγραμμένο στη μνήμη της πόλης, ένας τόπος όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία και όπου γενιές Πατρινών έχουν βιώσει σημαντικές στιγμές της πολιτιστικής ζωής του τόπου. Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση για το νέο πλαίσιο λειτουργίας και αξιοποίησής του ανέδειξε ότι το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ τη φετινή χρήση του ή μια τεχνική εκκρεμότητα. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πολιτιστική κληρονομιά, τις σχέσεις ανάμεσα στο κράτος και την πόλη, τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη συμμετοχή των φορέων και των ανθρώπων του πολιτισμού, αλλά και το ίδιο το πολιτιστικό μέλλον της Πάτρας. Με αυτό το σκεπτικό, ο «Σύμβουλος Επιχειρήσεων» απηύθυνε πρόσκληση συμμετοχής σε εκπροσώπους διαφορετικών χώρων και αφετηριών. Στο αφιέρωμα συνυπάρχουν η κυβερνητική οπτική, η θέση του Δήμου Πατρέων, οι απόψεις δημοτικών παρατάξεων, η τεχνική και επιστημονική τεκμηρίωση, καθώς και οι παρεμβάσεις ανθρώπων του πολιτισμού και της πνευματικής ζωής της πόλης. Άλλοι επέλεξαν να απαντήσουν ευθέως στα ερωτήματα που τέθηκαν, άλλοι να καταθέσουν ένα ευρύτερο άρθρο γνώμης. Αυτή η πολυμορφία δεν αποδυναμώνει το αφιέρωμα. Αντιθέτως, αποτυπώνει την πολυπλοκότητα του θέματος. Μέσα από τις παρεμβάσεις αναδεικνύονται διαφορετικές, αλλά συχνά συμπληρωματικές, αγωνίες. Η ανάγκη προστασίας και τεχνικής θωράκισης του μνημείου συνυπάρχει με την απαίτηση να παραμείνει το Ρωμαϊκό Ωδείο ζωντανό τμήμα της πολιτιστικής ζωής της Πάτρας. Η θεσμική ευθύνη του Υπουργείου Πολιτισμού συναντά το αίτημα για ουσιαστικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των πολιτιστικών φορέων, των δημιουργών και της κοινωνίας της πόλης. Παράλληλα, τίθενται ζητήματα διαφάνειας, κριτηρίων επιλογής των εκδηλώσεων, αποκέντρωσης, νέων πολιτιστικών υποδομών και συνολικού πολιτιστικού σχεδιασμού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η θεσμική διάσταση που τίθεται μέσα από ορισμένες παρεμβάσεις, ακόμη και στο επίπεδο της συζήτησης για μελλοντική συνταγματική αναθεώρηση. Το ερώτημα δεν αφορά μόνο το ποιος έχει σήμερα την αρμοδιότητα, αλλά και αν το ισχύον πλαίσιο μπορεί να εξελιχθεί ώστε, με απόλυτο σεβασμό στην προστασία των μνημείων και στον δημόσιο χαρακτήρα τους, να ενισχύεται θεσμικά η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, των Δήμων και των Περιφερειών στη διαχείριση και αξιοποίησή τους. Στις παρεμβάσεις που ακολουθούν δεν αναζητείται ένας νικητής και ένας ηττημένος. Δεν είναι αυτός ο σκοπός του αφιερώματος. Στόχος είναι να καταγραφούν απόψεις, ανησυχίες, προτάσεις και διαφορετικές οπτικές γύρω από ένα μνημείο που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ούτε ως κλειστό αρχαιολογικό αντικείμενο ούτε ως απλός χώρος εκδηλώσεων. Το ζητούμενο είναι η σύνθεση. Πώς μπορεί να προστατευθεί το Ρωμαϊκό Ωδείο και ταυτόχρονα να παραμείνει ζωντανό; Πώς μπορούν να συνυπάρξουν η επιστημονική τεκμηρίωση, η θεσμική ευθύνη, η καλλιτεχνική ποιότητα και η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας; Πώς μπορεί η Πάτρα να μη μένει εγκλωβισμένη σε συγκυριακές αντιπαραθέσεις, αλλά να διαμορφώσει έναν σταθερό πολιτιστικό σχεδιασμό με προοπτική; Με το σημερινό αφιέρωμα δεν εξαντλούνται οι απόψεις ούτε κλείνει η συζήτηση. Αντιθέτως, επιδιώκουμε να ανοίξει ένας πιο ουσιαστικός δημόσιος διάλογος, με όρους σύνθεσης και ευθύνης. Ο «Σύμβουλος Επιχειρήσεων» θα παραμείνει ανοιχτό βήμα συνέχισης αυτού του διαλόγου, εντάσσοντας στην προσπάθεια αυτή και άλλες μορφές δημόσιων παρεμβάσεων, με μοναδικό γνώμονα το όφελος της πόλης. Το Ρωμαϊκό Ωδείο ανήκει στην ιστορία της Πάτρας. Το μέλλον του, όμως, αφορά τη δημόσια σφαίρα του σήμερα. Και αυτό το μέλλον χρειάζεται διάλογο, διαφάνεια, συνεργασία και όραμα. Παναγιώτης Γιαλένιος Δείτε τα άρθρα: Ιάσονας Φωτήλας, Υφυπουργός Πολιτισμού Κωνσταντίνος Πελετίδης, Δήμαρχος Πατρέων Κωνσταντίνος Σβόλης, Επικεφαλής δημοτικής παράταξης «Πάτρα Ενωμένη» Βασίλης Αϊβαλής, Επικεφαλής δημοτικής παράταξης «Πάτρα Σπουδαία και Πάλι» Πέτρος Ψωμάς, Επικεφαλής δημοτικής παράταξης «σπιράλ» Γιώργος Ρώρος, επικεφαλής δημοτικής παράταξης «Ώρα Πατρών» Βαγγέλης Καραχάλιος, Πρόεδρος ΤΕΕ / ΤΔΕ Βαγγέλης Πολίτης, Πρόεδρος Εταιρείας Αχαϊκών Σπουδών και Ιδρύματος Ι. & Ε. Τοπάλη Διονύσης Καρατζάς, Ποιητής Αθανάσιος Κούστας, κάτοικος Πατρών Αλέξης Γκλαβάς, ενεργός πολίτης Γιώργος Αθανασακόπουλος, Συνθέτης, Καθηγητής Μουσικής Δημήτρης Στεμπίλης, Ιστορικός, δημοσιογράφος