Η νέα κλιμάκωση ανάμεσα σε ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα επίμονο ερώτημα: γιατί η Ρωσία και η Κίνα τηρούν στάση προσεκτικής απόστασης, περιοριζόμενες σε διπλωματικές παρεμβάσεις και ρητορικές τοποθετήσεις; Η ανάγνωση των έως τώρα δεδομένων δείχνει ότι η επιλογή αυτή δεν είναι ένδειξη αδράνειας, αλλά αποτέλεσμα ψυχρού στρατηγικού υπολογισμού. Ρητορική στήριξη, χωρίς στρατιωτική εμπλοκή Μόσχα και Πεκίνο έχουν καλέσει σε αποκλιμάκωση, αξιοποιώντας και το βήμα του United Nations Security Council, χωρίς όμως να προχωρούν σε κινήσεις που θα συνιστούσαν άμεση στρατιωτική εμπλοκή υπέρ της Τεχεράνης. Παρά τη σύγκλιση συμφερόντων με το Ιράν, δεν υφίσταται δεσμευτική συμμαχία που να επιβάλλει πολεμική συνδρομή. Για τη Ρωσία, η διατήρηση της στρατιωτικής της εστίασης στην Ουκρανία περιορίζει τα περιθώρια ανοίγματος δεύτερου μετώπου. Για την Κίνα, η εμπλοκή σε μια ένοπλη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα αντέβαινε στη σταθερή στρατηγική της να εμφανίζεται ως δύναμη οικονομικής διασύνδεσης και σταθερότητας, όχι ως στρατιωτικός παρεμβατικός παράγοντας. Ενέργεια, εμπόριο και υπολογισμός κόστους Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Κίνα, ως μεγάλος εισαγωγέας πετρελαίου, έχει άμεσο συμφέρον να αποτραπεί μια παρατεταμένη διαταραχή που θα αύξανε το κόστος και θα επιβράδυνε την οικονομία της. Η σταθερότητα, συνεπώς, δεν είναι ιδεολογική επιλογή αλλά οικονομική αναγκαιότητα. Η Ρωσία, από την άλλη, μπορεί να ωφελείται από αυξημένες τιμές υδρογονανθράκων σε περιόδους έντασης. Ωστόσο, το πιθανό οικονομικό όφελος δεν αναιρεί τον κίνδυνο μιας άμεσης αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Έτσι, η επιλογή της παραμένει προσεκτική: πολιτική και διπλωματική στήριξη, αλλά όχι στρατιωτική εμπλοκή. Σταδιακή αναδιάταξη, όχι ρήξη Η ενίσχυση σχημάτων όπως οι BRICS και ο Shanghai Cooperation Organisation υποδηλώνει μια μακροπρόθεσμη επιδίωξη πολυπολικότητας. Η Κίνα επενδύει σε θεσμική διεύρυνση και η Ρωσία σε γεωπολιτική εξισορρόπηση, όμως καμία από τις δύο δεν δείχνει πρόθυμη να μετατρέψει τη συγκεκριμένη κρίση σε πεδίο άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τη Δύση. Η προσεκτική επιφύλαξη Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι, προς το παρόν, ο καθοριστικός παράγοντας δεν είναι κάποια κρυφή συμφωνία ή προσυμφωνημένη ανακατανομή ζωνών επιρροής, αλλά ο ρεαλιστικός υπολογισμός συμφερόντων. Αυτό είναι το συμπέρασμα που τεκμηριώνεται πιο επαρκώς. Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται πλέον τα διεθνή γεγονότα, η διαρκής μετατόπιση συσχετισμών και η σταδιακή μετάβαση σε πιο πολυπολικό σύστημα επιβάλλουν μια επιφύλαξη. Αν και ένα σενάριο ευρύτερων άτυπων συνεννοήσεων δεν μπορεί σήμερα να τεκμηριωθεί επαρκώς, και παρότι οι ρεαλιστικές αναλύσεις εξηγούν πληρέστερα την παρούσα στάση Μόσχας και Πεκίνου, η ιστορική εμπειρία υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες ανακατατάξεις συχνά διαμορφώνονται σταδιακά και όχι πάντοτε δημοσίως. Σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται με πρωτοφανή ταχύτητα, η προσεκτική παρακολούθηση των εξελίξεων είναι αναγκαία. Όχι για να υιοθετηθούν ατεκμηρίωτα σενάρια, αλλά για να μην αιφνιδιαστούμε από αλλαγές που σήμερα μοιάζουν απίθανες και αύριο ενδέχεται να έχουν καταστεί πραγματικότητα.
