Πεκίνο 2026: Ο κόσμος δεν είναι πια μονοπολικός αλλά ούτε και σταθερός

Η διπλή διπλωματική σκηνή του Πεκίνου , πρώτα η συνάντηση Τραμπ-Σι και λίγες ημέρες μετά η συνάντηση Σι–Πούτιν, δεν ήταν μια απλή αλληλουχία διεθνών επαφών. Ήταν η συμπυκνωμένη εικόνα ενός κόσμου που αλλάζει δομή. Ενός κόσμου όπου η παλιά αμερικανική μονοκρατορία δεν μπορεί πλέον να επιβληθεί όπως μετά το 1991, αλλά και όπου καμία νέα δύναμη δεν μπορεί ακόμη να εγκαθιδρύσει σταθερή παγκόσμια τάξη. Οι εικόνες από το Πεκίνο είχαν βαθύ συμβολισμό. Ο Τραμπ αντιμετωπίστηκε από τον Σι ως συνομιλητής ισχύος, σχεδόν ισότιμος διαχειριστής της παγκόσμιας ισορροπίας. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Πούτιν έγινε δεκτός με ακόμα μεγαλύτερη γεωπολιτική θερμότητα, σε μια τελετουργία που έμοιαζε να λέει: «Η Κίνα συνομιλεί με όλους, αλλά επιλέγει προσεκτικά ποιος υπηρετεί το μεγάλο της σχέδιο». Η Κίνα δεν θέλει να αντικαταστήσει την Αμερική ,θέλει να την εξουδετερώσει Η κυρίαρχη δυτική ανάγνωση συχνά παρουσιάζει την Κίνα ως «τον νέο ηγεμόνα». Αυτό όμως είναι υπεραπλούστευση. Η στρατηγική του Σι Τζινπίνγκ δεν μοιάζει με την αμερικανική παγκόσμια ηγεμονία του 20ού αιώνα. Το Πεκίνο δεν επιδιώκει να γίνει «παγκόσμιος αστυνόμος». Δεν θέλει να αναλάβει το κόστος της παγκόσμιας διακυβέρνησης όπως το έκανε η Ουάσιγκτον. Η Κίνα θέλει κάτι διαφορετικό: να καταστήσει αδύνατη τη μονομερή αμερικανική κυριαρχία. Αυτό εξηγεί γιατί το Πεκίνο συνομιλεί ταυτόχρονα με τον Τραμπ και τον Πούτιν. Η Κίνα δεν λειτουργεί ιδεολογικά. Λειτουργεί γεωοικονομικά και πολιτισμικά, με ορίζοντα δεκαετιών. Θέλει σταθερότητα για εμπόριο, ενέργεια, τεχνολογία και εσωτερική ανάπτυξη. Θέλει έναν κόσμο πολλών κέντρων ισχύος, όπου καμία δύναμη δεν θα μπορεί να αποκλείσει την άνοδό της. Γι’ αυτό και το κοινό ανακοινωθέν Ρωσίας–Κίνας περί «επιστροφής στον νόμο της ζούγκλας» δεν είναι απλώς αντιδυτική ρητορική. Είναι η κινεζική περιγραφή ενός κόσμου όπου οι κανόνες καταρρέουν και αντικαθίστανται από ωμή ισχύ, κυρώσεις, οικονομικούς αποκλεισμούς και στρατιωτική πίεση. Η Ρωσία χρειάζεται την Κίνα περισσότερο απ’ όσο η Κίνα τη Ρωσία Παρά τις δηλώσεις περί «ισότιμης στρατηγικής συνεργασίας», η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η Ρωσία του Πούτιν, πιεσμένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις κυρώσεις και τη φθορά της οικονομίας της, έχει μετατραπεί σε ολοένα πιο εξαρτημένο εταίρο της Κίνας. Το Πεκίνο το γνωρίζει. Και το αξιοποιεί. Η Κίνα αγοράζει φθηνή ρωσική ενέργεια, αποκτά πρόσβαση σε πρώτες ύλες και ταυτόχρονα χρησιμοποιεί τη σχέση με τη Μόσχα ως στρατηγικό αντίβαρο απέναντι στις ΗΠΑ. Όμως αποφεύγει προσεκτικά να δεθεί πλήρως με τη ρωσική σύγκρουση. Δεν θέλει κατάρρευση της Ρωσίας, αλλά ούτε και απόλυτη ρωσική εξάρτηση που θα την υποχρέωνε να επωμιστεί τα βάρη της. Αυτός είναι ο λόγος που ακόμη και στον αγωγό Power of Siberia 2 δεν υπήρξε τελική συμφωνία. Η Κίνα διαπραγματεύεται σκληρά, πιέζοντας για χαμηλότερες τιμές και ευνοϊκούς όρους. Ο Τραμπ καταλαβαίνει ότι η εποχή της απόλυτης αμερικανικής ισχύος τελειώνει Η συνάντηση Τραμπ–Σι είχε λιγότερη ουσία και περισσότερη στρατηγική σημειολογία. Δεν υπήρξαν μεγάλες συμφωνίες. Υπήρξε όμως αμοιβαία αναγνώριση. Ο Τραμπ φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να πολεμά ταυτόχρονα την Κίνα, τη Ρωσία, το Ιράν και να διατηρεί πλήρη οικονομική κυριαρχία. Για αυτό επιδιώκει περισσότερο «συναλλαγές ισχύος» παρά ιδεολογικές σταυροφορίες. Από την άλλη πλευρά, ο Σι βλέπει στον Τραμπ έναν ηγέτη πιο προβλέψιμο από το αμερικανικό βαθύ κράτος ασφαλείας. Η Κίνα προτιμά έναν Αμερικανό πρόεδρο που σκέφτεται εμπορικά και όχι ιδεολογικά. Και η Ευρώπη; Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο κρίσιμο ερώτημα. Την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις επαναχαράσσουν τον πλανήτη, η Ευρώπη μοιάζει να παρακολουθεί αμήχανα. Δεν διαθέτει ενιαία στρατηγική απέναντι στην Κίνα. Δεν έχει αυτόνομη αμυντική ισχύ. Ενεργειακά παραμένει ευάλωτη. Τεχνολογικά εξαρτάται είτε από τις ΗΠΑ είτε από την Ασία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μιλά συχνά τη γλώσσα των αξιών, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος επιστρέφει στη γλώσσα της ισχύος. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη είναι αδύναμη οικονομικά ή πολιτισμικά. Σημαίνει όμως ότι κινδυνεύει να μετατραπεί σε γεωπολιτικό «χώρο» αντί για γεωπολιτικό «παίκτη». Να γίνει το έδαφος πάνω στο οποίο θα συγκρούονται οι στρατηγικές άλλων. Η μεγάλη ειρωνεία είναι ότι η Ευρώπη υπήρξε το λίκνο της νεωτερικής παγκόσμιας τάξης και τώρα κινδυνεύει να βρεθεί στο περιθώριό της. Ο νέος κόσμος θα είναι πολυπολικός αλλά όχι απαραίτητα πιο δίκαιος Πολλοί υποδέχονται την παρακμή της αμερικανικής μονοκρατορίας ως «δημοκρατικοποίηση» των διεθνών σχέσεων. Αυτό όμως μπορεί να αποδειχθεί αφελές. Ο πολυπολικός κόσμος που αναδύεται δεν μοιάζει με ένα αρμονικό σύστημα συνεργασίας. Μοιάζει περισσότερο με περίοδο διαρκούς διαπραγμάτευσης ισχύος, όπου κράτη, οικονομικοί πόλοι και περιφερειακές συμμαχίες θα ανταγωνίζονται χωρίς καθολικά αποδεκτούς κανόνες. Αυτό ακριβώς φοβούνται-και ταυτόχρονα αξιοποιούν- Πεκίνο και Μόσχα όταν μιλούν για τον «νόμο της ζούγκλας». Δεν πρόκειται απλώς για προπαγάνδα. Είναι η παραδοχή ότι η μεταβατική εποχή που ξεκίνησε μετά την κατάρρευση της σοβιετικής τάξης ολοκληρώνεται.

Απόψεις

KINA, ΗΠΑ, ΠΟΥΤΙΝ, Ρωσία, ΣΙ, τραμπ

2 Μαρτίου 2026

Ρωσία και Κίνα απέναντι στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν: Στρατηγικός ρεαλισμός σε εποχή επιταχυνόμενων ανακατατάξεων

Η νέα κλιμάκωση ανάμεσα σε ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα επίμονο ερώτημα: γιατί η Ρωσία και η Κίνα τηρούν στάση προσεκτικής απόστασης, περιοριζόμενες σε διπλωματικές παρεμβάσεις και ρητορικές τοποθετήσεις; Η ανάγνωση των έως τώρα δεδομένων δείχνει ότι η επιλογή αυτή δεν είναι ένδειξη αδράνειας, αλλά αποτέλεσμα ψυχρού στρατηγικού υπολογισμού. Ρητορική στήριξη, χωρίς στρατιωτική εμπλοκή Μόσχα και Πεκίνο έχουν καλέσει σε αποκλιμάκωση, αξιοποιώντας και το βήμα του United Nations Security Council, χωρίς όμως να προχωρούν σε κινήσεις που θα συνιστούσαν άμεση στρατιωτική εμπλοκή υπέρ της Τεχεράνης. Παρά τη σύγκλιση συμφερόντων με το Ιράν, δεν υφίσταται δεσμευτική συμμαχία που να επιβάλλει πολεμική συνδρομή. Για τη Ρωσία, η διατήρηση της στρατιωτικής της εστίασης στην Ουκρανία περιορίζει τα περιθώρια ανοίγματος δεύτερου μετώπου. Για την Κίνα, η εμπλοκή σε μια ένοπλη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα αντέβαινε στη σταθερή στρατηγική της να εμφανίζεται ως δύναμη οικονομικής διασύνδεσης και σταθερότητας, όχι ως στρατιωτικός παρεμβατικός παράγοντας. Ενέργεια, εμπόριο και υπολογισμός κόστους Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Κίνα, ως μεγάλος εισαγωγέας πετρελαίου, έχει άμεσο συμφέρον να αποτραπεί μια παρατεταμένη διαταραχή που θα αύξανε το κόστος και θα επιβράδυνε την οικονομία της. Η σταθερότητα, συνεπώς, δεν είναι ιδεολογική επιλογή αλλά οικονομική αναγκαιότητα. Η Ρωσία, από την άλλη, μπορεί να ωφελείται από αυξημένες τιμές υδρογονανθράκων σε περιόδους έντασης. Ωστόσο, το πιθανό οικονομικό όφελος δεν αναιρεί τον κίνδυνο μιας άμεσης αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Έτσι, η επιλογή της παραμένει προσεκτική: πολιτική και διπλωματική στήριξη, αλλά όχι στρατιωτική εμπλοκή. Σταδιακή αναδιάταξη, όχι ρήξη Η ενίσχυση σχημάτων όπως οι BRICS και ο Shanghai Cooperation Organisation υποδηλώνει μια μακροπρόθεσμη επιδίωξη πολυπολικότητας. Η Κίνα επενδύει σε θεσμική διεύρυνση και η Ρωσία σε γεωπολιτική εξισορρόπηση, όμως καμία από τις δύο δεν δείχνει πρόθυμη να μετατρέψει τη συγκεκριμένη κρίση σε πεδίο άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τη Δύση. Η προσεκτική επιφύλαξη Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι, προς το παρόν, ο καθοριστικός παράγοντας δεν είναι κάποια κρυφή συμφωνία ή προσυμφωνημένη ανακατανομή ζωνών επιρροής, αλλά ο ρεαλιστικός υπολογισμός συμφερόντων. Αυτό είναι το συμπέρασμα που τεκμηριώνεται πιο επαρκώς. Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται πλέον τα διεθνή γεγονότα, η διαρκής μετατόπιση συσχετισμών και η σταδιακή μετάβαση σε πιο πολυπολικό σύστημα επιβάλλουν μια επιφύλαξη. Αν και ένα σενάριο ευρύτερων άτυπων συνεννοήσεων δεν μπορεί σήμερα να τεκμηριωθεί επαρκώς, και παρότι οι ρεαλιστικές αναλύσεις εξηγούν πληρέστερα την παρούσα στάση Μόσχας και Πεκίνου, η ιστορική εμπειρία υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες ανακατατάξεις συχνά διαμορφώνονται σταδιακά και όχι πάντοτε δημοσίως. Σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται με πρωτοφανή ταχύτητα, η προσεκτική παρακολούθηση των εξελίξεων είναι αναγκαία. Όχι για να υιοθετηθούν ατεκμηρίωτα σενάρια, αλλά για να μην αιφνιδιαστούμε από αλλαγές που σήμερα μοιάζουν απίθανες και αύριο ενδέχεται να έχουν καταστεί πραγματικότητα.

Απόψεις

KINA, ΗΠΑ-Ισραήλ, ΙΡΑΝ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΙΑΛΕΝΙΟΣ, Ρωσία

31 Οκτωβρίου 2025

Επικίνδυνοι συστημικοί ερασιτεχνισμοί – Μέρος 4

Άρθρο του Γιώργου Μαρκατάτου* Στις Βρυξέλλες έλαβε χώρα η σύνοδος κορυφής 23 Οκτωβρίου 2025. Στο σημείωμά μας αυτό συνοψίζουμε τα δυο θέματα που εκτός από διεθνές, έχουν και ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον. Πρόκειται για τη χρήση παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων σε ευρωπαϊκές τράπεζες και το θέμα της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE, παρά το ότι εκτός της κατοχής σημαντικού μέρους της Κύπρου και πλήθος καταδικαστικών ψηφισμάτων, υπάρχει τώρα και 30 χρόνια (!) το περίφημο casus belli κατά τη Ελλάδας, την άρση του οποίου έθεσε οριστικά και τελεσίδικα ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης στη σύνοδο. Οι ταγοί της Ευρώπης, και ειδικότερα της ΕΕ, είπαν και λάλησαν τα ακόλουθα για το θέμα της χρήσης ρωσικών παγωμένων κεφαλαίων και το θέμα του προγράμματος SAFE για την άμυνα της Ευρώπης: Όσον αφορά το θέμα χρήσης παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων για την ανόρθωση της Ουκρανίας επεκράτησε η λογική να βρούνε πρόσθετη, προβλέψιμη χρηματοδότηση για το 2026‑2027, προτρέποντας την Κομισιόν να καταθέσει επιλογές χρηματοδότησης «το ταχύτερο δυνατόν»1. Στο ίδιο κείμενο υπογραμμίζεται η επιτάχυνση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης έως το 2030, με αναφορά στο πλαίσιο SAFE. 1) Σχετικά με το πλαίσιο και τη «γραμμή» του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τα συμπεράσματα για την Ουκρανία αναφέρουν ότι, το 2025, η ΕΕ διοχέτευσε 20,5 δισ. ευρώ στον ουκρανικό προϋπολογισμό, εκ των οποίων 6,5 δισ. μέσω του «Διευκόλυνσης για την Ουκρανία» και 14 δισ. μέσω του G7 ERA, που αποπληρώνεται από τα «έκτακτα κέρδη» των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Το Συμβούλιο ζητεί από την Επιτροπή να παρουσιάσει άμεσα επιλογές για τις ανάγκες 2026‑2027, επαναλαμβάνοντας ότι τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία παραμένουν παγωμένα μέχρι η Ρωσία να αποζημιώσει την Ουκρανία. Παράλληλα, σε ξεχωριστό κείμενο συμπερασμάτων για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, οι ηγέτες «έλαβαν υπόψη» την πρόοδο για την αμυντική ετοιμότητα έως το 2030 και επιβεβαίωσαν την πρόθεση για υλοποίηση σε κλίμακα, με εργαλεία όπως το SAFE. Σε μια προσπάθεια να δούμε τα βασικά σημεία κριτικής στον ευρωπαϊκό και διεθνή τύπο, σημειώνουμε τα ακόλουθα: Νομική αβεβαιότητα και κίνδυνος «υπονόμευσης» της ασυλίας κεφαλαίου: Πολλά μέσα επισημαίνουν ότι, παρότι το σχήμα του δανείου αποκατάστασης (reparation loan) αποφεύγει την κατάσχεση κεφαλαίου, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα ως προς την κρατική/κεντρικοτραπεζική ασυλία και τη συμβατότητα με το διεθνές δίκαιο. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ έχει υπογραμμίσει ότι κάθε ευρωπαϊκή απόφαση πρέπει να «ακολουθεί το διεθνές δίκαιο» και ότι η ΕΚΤ είναι «ιδιαίτερα προσεκτική». Το Βέλγιο επικεντρώνει την κριτική του στο ότι το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών κρατικών αποθεμάτων βρίσκεται στην Euroclear στις Βρυξέλλες, άρα τυχόν νομικοί/χρηματοοικονομικοί κλυδωνισμοί θα κτυπήσουν δυσανάλογα το βελγικό οικοσύστημα. Παράλληλα, προβάλλονται και άλλες ενστάσεις, που αφορούν μεταξύ άλλων τη σταθερότητα των ροών και τον συσσωρευμένο φορολογικό χειρισμό των κερδών. Παρατηρείται έντονη πολιτική διάσταση και μέρος του Τύπου καταγράφει την αποφασιστικότητα κρατών όπως της Γερμανίας και της Γαλλίας να προχωρήσουν σε ιδέα δανείου ‑ αποζημιώσεων, αλλά και την επιμονή χωρών, όπως της Ουγγαρίας, να κρατούν πιο επιφυλακτικό τόνο. Ταυτόχρονα, η στάση των ΗΠΑ εντός G7 εμφανίζεται λιγότερο ευθυγραμμισμένη απ’ όσο θα ήθελε η ΕΕ, με δημοσιεύματα να κάνουν λόγο για «δισταγμούς» στην Ουάσιγκτον. Ο κίνδυνος αντιποίνων/γεωοικονομικών διαρροών προβάλλεται από διεθνή μέσα σχετικά με τη γραμμή της Μόσχας περί «κλοπής», με προειδοποιήσεις για αντίποινα κατά ευρωπαϊκών εταιρειών και τραπεζών και για αποδυνάμωση της ελκυστικότητας της ευρωζώνης ως «ασφαλούς λιμένα» για αποθεματικά τρίτων χωρών. Πολλοί θεωρούν ότι έχει συζητηθεί λίγο το πακέτο των περίπου €140‑170 δισ. € και πιστεύεται ότι θα θιγεί η σταθερότητα της εκκαθάρισης συναλλαγών στην χρηματιστική αγορά. 2) Σχετικά με το πρόγραμμα SAFE και την αμυντική ετοιμότητα που θέλουν να προικοδοτηθεί με 800 δις € (150 δις € δανειακοί πόροι και 650 δις € κρατικές ενισχύσεις), η κριτική για σχεδιασμό, επιλεξιμότητα και γεωγραφική ισορροπία υπερβαίνει το ήδη υιοθετημένο SAFE (δανειακό εργαλείο έως €150 δισ.) και αφορά τη νομική βάση και τους περιορισμούς των Συνθηκών, αλλά και τους κανόνες επιλεξιμότητας που δυσαρεστούν κράτη‑μέλη με ισχυρές σχέσεις με προμηθευτές εκτός ΕΕ. Αφορά επίσης και βιομηχανικούς φορείς που ζητούν ευελιξία για να αποφύγουν τον κίνδυνο «εκτροπής» πόρων από παραδοσιακές πολιτικές (π.χ. συνοχή και γεωργία). Οι αγρότες και οι δήμαρχοι των περιφερειακών δήμων γνωρίζουν πολύ καλά τι τους περιμένει με αυτήν την προοπτική διάθεσης των πόρων για την άμυνα! Κατά τη συζήτηση για πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα άμυνας SAFE, Αθήνα και Λευκωσία έχουν προβάλει συγκεκριμένες αντιρρήσεις: Casus belli & έμπρακτη απειλή: Η Ελλάδα θέτει ως ελάχιστη προϋπόθεση την άρση του τουρκικού “casus belli” (1995) για τα χωρικααά ύδατα στο Αιγαίο. Χωρίς αυτήν, η πρόσβαση της Άγκυρας σε κοινοτικούς πόρους άμυνας θεωρείται πολιτικά και νομικά αδιανόητη. Η θέση αυτή έχει διατυπωθεί ρητά από τον Πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη. Ασφάλεια/Συνοχή ΚΕΠΠΑ: Ελλάδα και Κύπρος υπογραμμίζουν ότι τρίτη χώρα που διατηρεί εκκρεμείς απειλές και διεθνείς εκκρεμότητες (Αιγαίο/ΑΟΖ, κατοχή στην Κύπρο) δεν μπορεί να αποκτήσει επιρροή σε ενωσιακά εργαλεία άμυνας. * Ο Γιώργος Μαρκατάτος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ELYROS SA Δείτε το πρώτο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το δεύτερο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το τρίτο μέρος ΕΔΩ.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Άρθρο, Γιώργος Μαρκατάτος, Ευρωπη, ουκρανια, Ρωσία

24 Οκτωβρίου 2025

Επικίνδυνοι συστημικοί ερασιτεχνισμοί – Μέρος 3ο

Άρθρο του Γιώργου Μαρκατάτου* Στην επιστολή που στέλνει συνήθως ο πρόεδρος του συμβουλίου κ. Κόστα, πριν από κάθε σύνοδο κορυφής αναφέρεται στην ημερήσια διάταξη. Ένα από τα βασικά θέματα είναι και η χρήση των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων σε χώρες της ΕΕ. Στα πλαίσια του να παρθεί απόφαση κατάσχεσης των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων σε ευρωπαϊκές τράπεζες, τελικά φαίνεται ότι επικρατεί η λογική να μην κατασχεθούν τα κεφάλαια, αλλά να εξευρεθούν άλλες τακτικές χρήσης τους. Όμως όπως εξελίσσονται τα γεωπολιτικά παιχνίδια το σταθερό σημείο που παρατηρείται σήμερα μπορεί να τρεκλίζει αύριο. Για το λόγο αυτό θα συνεχίσουμε την προσπάθεια επεξήγησης των νεοεμφανιζόμενων αυτών κινδύνων που μετακινούνται με σημαντική αοριστία, σε μια προσπάθεια να μη γνωρίζει η δεξιά μας τι ποιεί η αριστερά μας! Οι ταγοί της Ευρώπης, και ειδικότερα της ΕΕ θα κληθούν να πάρουν αποφάσεις στη σύνοδο κορυφής της 23ης Οκτωβρίου 2025, σύμφωνα με την προσκλητήρια επιστολή του προέδρου του Συμβουλίου. Σύμφωνα επίσης με τη συνέντευξη Τύπου μετά την άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της 1ης Οκτωβρίου 2025 το θέμα που θα κυριαρχήσει στη σύνοδο της 23 Οκτωβρίου είναι η ασφάλεια της Ευρώπης. Και από το θηριώδες αυτό θέμα, η προσοχή αναμένεται να επικεντρωθεί α) στην ενίσχυση της Ουκρανίας (που μπαίνει και το θέμα της χρήσης ρωσικών κεφαλαίων), και β) στους πόρους για τον επανεξοπλισμό (ReArm) της ΕΕ, μέσω οδικού χάρτη για την αμυντική ετοιμότητα για το 2030. Το δεύτερο αυτό σημείο αφορά και την Ελλάδα, στο βαθμό που η κυβέρνηση έχει απειλήσει με βέτο για τη συμμετοχή της Τουρκίας, στην περίπτωση που δεν αρθεί η «αιτία πολέμου» (casus belli). Το πρώτο θέμα είναι εξαιρετικά σημαντικό γιατί αγγίζει τα θεμέλια της ιδιοκτησίας, που είναι ότι βασικότερο έχει στερεωθεί στον κόσμο. Το ρεπορτάζ πάντως είναι σχετικά καθαρό, ως προς το θέμα της κατάσχεσης των ρωσικών δεσμευμένων κεφαλαίων και την αποστολή τους στην Ουκρανία. Οι τάσεις που διαμορφώνονται δείχνουν ξεκάθαρη υποχώρηση των γερακιών του πολέμου, έναντι των σκοτεινών προοπτικών που θα επέφερε η κατάσχεση των κεφαλαίων αυτών. Πρωτεργάτες στις νέες τάσεις που διαμορφώνονται είναι το Βέλγιο, στο οποίο είναι παρκαρισμένο μεγάλο μέρος των ρωσικών κεφαλαίων, αλλά και αντιρρησίες εκτός της Ουγγαρίας, εμφανίζονται η Αυστρία και η Σλοβακία. Αλλά και άλλες χώρες εμφανώς ή αφανώς, επιδίδονται σε διατυπώσεις σχολίων που δείχνουν προβληματισμό για το νέο τρένο κυρώσεων κατά της Ρωσίας στην Ουκρανορωσική διένεξη. Πάντως φαίνεται ότι ένας αυξανόμενος αριθμός διεθνών νομικών εμπειρογνωμόνων και εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες υπερασπίστηκαν τη νομιμότητα της δήμευσης περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας για τη στήριξη της Ουκρανίας, τόσο για τη χρηματοδότηση των προσπαθειών ανοικοδόμησης όσο και για στρατιωτικές δαπάνες, παρά το γεγονός ότι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία προστατεύονται από την κρατική ασυλία. Ωστόσο, οι απόψεις μεταξύ των νομικών, μελετητών διαφέρουν σημαντικά, όπως και οι θέσεις των κυβερνήσεων στις χώρες των οποίων κατέχονται αυτά τα περιουσιακά στοιχεία. Τα ανωτέρω επισημαίνουν ότι στο ερώτημα αν έχουν αλλάξει οι συσχετισμοί δυνάμεων στο εσωτερικό της ΕΕ και αν προβλέπονται να ληφθούν αποφάσεις χρησιμοποίησης των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων υπέρ της Ουκρανίας, η απάντηση είναι προς το παρόν όχι. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι τα νομικά μονοπάτια που εξετάζονται διεθνώς για το «κεφάλαιο», τόσο για το πώς λειτουργεί το «δημιουργικό» σχήμα τύπου ομολόγων/δανείου αποζημιώσεων χωρίς άγγιγμα κεφαλαίου, και γιατί αυτά δεν υπονομεύουν τον ισχύον σύστημα, ή καλύτερα αν υπάρχουν οι αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες είναι κενά ερωτήματα. Δυστυχώς το θέμα εξακολουθεί να παραμένει φλέγον και μόνο η επίτευξη ειρήνης στην περιοχή μπορεί να προσδώσει την κατάλληλη λύση στα σημεία των συζητήσεων που έχουν αναπτυχθεί. Με την ευκαιρία, σε πολυσέλιδη έκθεση της δεξαμενής σκέψης του Ευρωκοινοβουλίου, αναλύονται οι επιλογές στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου για την κατάσχεση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων με στόχο την υποστήριξη της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας. Η έκθεση επικεντρώνεται στα περιουσιακά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, εκ των οποίων 300 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ είναι δεσμευμένα σε διάφορες δικαιοδοσίες. Η έκθεση εξετάζει τέσσερις οδούς για την υπέρβαση της ασυλίας της Ρωσίας από την εκτέλεση: αποφυγή ασυλίας μέσω καθαρά εκτελεστικής ή νομοθετικής ενέργειας αιτιολόγηση της παραβίασης του διεθνούς δικαίου με το επιχείρημα ότι αποτελεί αντίμετρο εξέλιξη του διεθνούς δικαίου ώστε να αρθεί η ασυλία από εκτέλεση, για παράδειγμα με τη διαπίστωση επιθετικότητας από κύριο όργανο των Ηνωμένων Εθνών διάκριση στο διεθνές δίκαιο για την εκτέλεση διεθνών δικαστικών αποφάσεων. Η έκθεση θίγει προτάσεις που βασίζονται σε αντίμετρα τρίτων και συλλογική αυτοάμυνα. Αξιολογεί έξι επιλογές υπό τρέχουσα εξέταση: εκτέλεση αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διεθνής συνθήκη για τη σύσταση επιτροπής αποζημίωσης· φορολόγηση έκτακτων εισφορών τοποθέτηση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων σε λογαριασμό εγγύησης ως ασφάλεια αναγνώριση της Ρωσίας ως κράτους υποστηρικτή της τρομοκρατίας η δημιουργία ενός επενδυτικού «κοινού ταμείου». Συμπερασματικά, η έκθεση παρουσιάζει μια αξιολόγηση κινδύνου για κάθε επιλογή, αλλά φαίνεται ότι αρκετοί έχουν τις σοβαρές επιφυλάξεις τους. Αυτός είναι και ο λόγος που επιμένουμε ότι υπάρχει έλλειμμα σοβαρότητας στη λήψη αποφάσεων από τους Ευρωπαίους. Απομένει να δούμε που θα κινηθεί η απόφαση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. * Ο Γιώργος Μαρκατάτος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ELYROS SA. Δείτε το πρώτο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το δεύτερο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το τέταρτο μέρος ΕΔΩ.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Άρθρο, Γιώργος Μαρκατάτος, ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ, ουκρανια, Ρωσία

17 Οκτωβρίου 2025

Επικίνδυνοι συστημικοί ερασιτεχνισμοί – Μέρος 2

Άρθρο του Γιώργου Μαρκατάτου* Στο φλέγον θέμα της κινητοποίησης των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων υπέρ της Ουκρανίας διακρίνουμε εξαιρετικά πολλές αντιφάσεις. Αυτές αφορούν μεμονωμένα κράτη μέλη της ΕΕ που αλλοιώνουν τη μέχρι σήμερα τακτική τους και εκφράζουν φόβο για το τι μέλει γενέσθαι σε περίπτωση που αγγίξουν τα δεσμευμένα ρώσικα κεφάλαια. Το πρόβλημα είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Οι αποφάσεις των Ευρωπαίων μπορούν να διαταράξουν στο έπακρο την παγκόσμια τάξη στον ιδιοκτησιακό τομέα. Σε άρθρο του έγκυρου ευρωπαϊκού μέσου EUOBSERVER μόλις στις 8/10/25 αναφέρεται ότι σημειώνεται προσπάθεια της Αυστρίας να ξεπαγώσει ρωσικά χρήματα, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στην ΕΕ. Πρόκειται για την τράπεζα Raiffeisen International Bank (RIB), για την οποία ήδη από το 2024 ευρωβουλευτές από όλη την Ευρώπη είχαν καλέσει την αυστριακή κυβέρνηση να παροτρύνει την κορυφαία τράπεζα της χώρας να μην προσλαμβάνει περισσότερο προσωπικό στη Ρωσία. Όπως φαίνεται, οι δηλώσεις και οι ενέργειες της Raiffeisen Bank International [RBI] είναι αντιφατικές» με την αυστριακή πολιτική, αφού διατήρησε και αύξησε το τοπικό ρωσικό προσωπικό της, που ανέρχεται σε σχεδόν 10.000 υπαλλήλους κατά το τελευταίο έτος. Μπορεί να δει κανείς ξεκάθαρα ότι η Αυστρία έχει σημαντική δυσκολία και επιδιώκει να εισαγάγει μια «παρέκκλιση» στις υφιστάμενες κυρώσεις που θα επέτρεπε «στις αρμόδιες αρχές ενός κράτους μέλους… υπό τις συνθήκες που κρίνουν κατάλληλες, να εγκρίνουν την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων… που αποδίδονται, άμεσα ή έμμεσα» σε τρεις ρωσικές εταιρείες και δύο Ρώσους ιδιώτες που βρίσκονται στη «μαύρη λίστα». Με βάση τα ανωτέρω κατανοούμε ότι η λήψη μέτρων δεν είναι καθόλου εύκολη και η δράση της διπλωματίας να ήταν προτιμότερη αντί του να ρίχνουμε λάδι στη φωτιά του πολέμου. Γιατί όλα όσα παρακολουθούμε την τελευταία τριετία χαρακτηρίζονται από μια αδήριτη αρχή: Οι πολεμικές βιομηχανίες στην Ευρώπη και τη Ρωσία κερδίζουν με τίμημα το αίμα που χύνεται στα πεδία των μαχών. Στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε τα ακόλουθα ερωτήματα, με τις απαντήσεις τους: Τι ισχύει σήμερα στην ΕΕ (δεσμευτικό δίκαιο σε ισχύ) Πρόκειται για τη χρηματοδότηση της στήριξης της Ουκρανίας από την ΕΕ, αλλά από διαφορετικές πλευρές – η πρώτη αφορά παγωμένα ρωσικά κρατικά κεφάλαια, ενώ η δεύτερη αφορά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για στρατιωτική και μακροοικονομική βοήθεια. 1. Χρήση “έκτακτων/ανεξόφλητων κερδών” (όχι του κεφαλαίου) από τα ακινητοποιημένα ρωσικά κρατικά αποθέματα που κρατούν τα ευρωπαϊκά Κεντρικά Αποθετήρια Αξιών. Αυτή την ενέργεια των Ευρωπαίων τη στηρίζουν στο ότι τα κέρδη αυτά «δεν αποτελούν κυρίαρχα (sovereign) περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας», άρα δεν καλύπτονται από την ασυλία κρατικών/κεντρικών τραπεζών. Το νομικό κείμενο που χρησιμοποιήθηκε είναι ο Κανονισμός 2024/1469 του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2024, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία. 2. Πού πάνε τα χρήματα; Η πρώτη μεταφορά ύψους €1,5 δισ. πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο 2024. Τα έσοδα κατευθύνονται πρωτίστως σε στρατιωτική υποστήριξη μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης (European Peace Facility) το οποίο είναι ένας μηχανισμός εκτός προϋπολογισμού της ΕΕ που δημιουργήθηκε το 2021. Μάλιστα, επειδή δεν ανήκει στον προϋπολογισμό της ΕΕ δεν υπόκειται σε κοινοβουλευτικό έλεγχο αλλά χρηματοδοτείται απευθείας από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. Ο σκοπός αυτού του μηχανισμού είναι να επιτρέπει στην ΕΕ τη χρηματοδότηση της στρατιωτικής βοήθειας σε τρίτες χώρες (π.χ. Ουκρανία, Μολδαβία, Βοσνία), και να καλύπτει το κόστος εκπαίδευσης, εξοπλισμού, μεταφοράς και υποστήριξης στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιεί ευέλικτα κονδύλια εκτός του ΠΔΠ (πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου). Τα χρήματα αυτά επίσης μπορούν να κατευθυνθούν και σε ανοικοδόμηση μέσω του προϋπολογισμού της Διευκόλυνσης της Ουκρανίας, με ετήσια αναθεώρηση. Υπενθυμίζουμε ότι η Διευκόλυνση της Ουκρανίας είναι νέος μηχανισμός της ΕΕ (2024–2027), ύψους περίπου 50 δισ. ευρώ, που αντικαθιστά τα ad hoc πακέτα μακροοικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Σε αντίθεση με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης, ο νέος αυτός μηχανισμός ανήκει εντός του προϋπολογισμού της ΕΕ και προβλέπει 17 δις € ως δωρεάν χορήγηση και 33 δις € ως δάνεια από τις αγορές, με εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. 3. Τέλος, η Ομάδα 7 (G7) των πιο πλούσιων κρατών στον πλανήτη, αποφάσισε να χορηγήσει δάνειο ύψους 50 δις $ προς την Ουκρανία που εξυπηρετείται & αποπληρώνεται από τις μελλοντικές ροές αυτών των έκτακτων εισοδημάτων από τα ακινητοποιημένα ρωσικά κεφάλαια, χωρίς όμως να αγγίζεται το κεφάλαιο. Η ΕΕ συμμετέχει σημαντικά και έχει ήδη κάνει αλλεπάλληλες εκταμιεύσεις μέσω των μηχανισμών που προαναφέραμε. Στο ερχόμενο σημείωμά μας θα αναφερθούμε και σε άλλα σημεία, σε μια προσπάθεια ενημέρωσης σχετικά με το αντικείμενο που θα συζητηθεί στην ερχόμενη σύνοδο κορυφής, του τρέχοντος μήνα. * Ο Γιώργος Μαρκατάτος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ELYROS SA Δείτε το πρώτο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το τρίτο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το τέταρτο μέρος ΕΔΩ.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Άρθρο, Γιώργος Μαρκατάτος, Ευρωπη, ουκρανια, Ρωσία

13 Οκτωβρίου 2025

Επικίνδυνοι συστημικοί ερασιτεχνισμοί – Μέρος 1

Άρθρο του Γιώργου Μαρκατάτου* Στον πόλεμο Ρωσίας Ουκρανίας η ΕΕ έχει εντάξει και οικονομικούς πόρους που προέρχονται από δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια σε κράτη μέλη της. Η ΕΕ είτε ετοιμάζει είτε παρουσιάζει έναν «δημιουργικό» νέο τρόπο για να στείλει δισεκατομμύρια ευρώ παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ουκρανία. Στην άτυπη συνάντηση κορυφής που έγινε στη Δανία, την 1η Οκτωβρίου συζητήθηκε το θέμα, χωρίς όμως να δημιουργηθούν οι συνθήκες λήψης απόφασης. Έτσι μετατίθεται το θεμελιώδες αυτό θέμα στη συνάντηση κορυφής της 23 Οκτωβρίου τ.ε. Διαπιστώνουμε ότι η επικίνδυνη αυτή καμπή θα προσδιορίσει σε μεγάλο βαθμό τριγμούς που θα προκληθούν στο παγκόσμιο ιδιοκτησιακό, καθεστώς αλλά και το διεθνές δίκαιο και την εμπιστοσύνη στις αγορές. Η αντικατάσταση των κατασχεθέντων περιουσιακών στοιχείων με ομόλογα της ΕΕ θα μπορούσε να επιτρέψει στις Βρυξέλλες να αξιοποιήσουν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας (ιδίως της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας – CBR) για να χρηματοδοτήσουν την πολεμική προσπάθεια του Κιέβου. Το ερώτημα που τίθεται είναι με ποιο νομικό τρόπο μπορεί να γίνει μια τέτοια ενέργεια και πως αυτό δε θα δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στο ισχύον σύστημα, με απροσδιόριστες επιπτώσεις για το μέλλον. Υπενθυμίζουμε ότι η ΕΕ «αξιοποιεί» τα κέρδη και τους τόκους από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που ήδη κατευθύνει στην Ουκρανία. Το πρόβλημα λοιπόν, εστιάζεται στο νομικό σκεπτικό, χωρίς να τινάξει στον αέρα τον κανόνα δικαίου, την προστασία της ιδιοκτησίας και την εμπιστοσύνη στις αγορές. Έτσι, στα σημειώματα μας θα παραθέσουμε το αποτέλεσμα έρευνας που κάναμε, σχετικά με Το τί ισχύει σήμερα στην ΕΕ Τα νομικά μονοπάτια που εξετάζονται διεθνώς για το «κεφάλαιο», Πώς λειτουργεί το «δημιουργικό» σχήμα τύπου ομολόγων/δανείου αποζημιώσεων χωρίς άγγιγμα κεφαλαίου, και Γιατί αυτά δεν υπονομεύουν τον ισχύον σύστημα, ή καλύτερα αν υπάρχουν οι αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες. Πριν από τις απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα ας δούμε «εν τάχει» τι ειπώθηκε στη σύνοδο κορυφής της 1ης Οκτωβρίου 2025. Στις «Παρατηρήσεις του Προέδρου António Costa στη συνέντευξη Τύπου»[1] ο λόγος αφορούσε το διερευνητικό έγγραφο που παρουσίασαν η Πρόεδρος της Κομισιόν, και η Ύπατη Εκπρόσωπος. Το πρώτο σημείο που εξετάστηκε διεξοδικά κατά την άτυπη σύνοδο κορυφής αφορούσε το ευρωπαϊκό τείχος μη επανδρωμένων αεροσκαφών και το παρατηρητήριο της ανατολικής πτέρυγας, ως υποδομή στην επίτευξη κοινής αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030. Το επόμενο σημείο αφορά το θέμα της χρηματοδότησης, όπου προκλήθηκε μια πρώτη συζήτηση σχετικά με τον τρόπο κινητοποίησης περαιτέρω κονδυλίων για την Ουκρανία. Και το μήνυμα είναι σαφές: η Ρωσία πρέπει να καταλάβει ότι οι εταίροι της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων εταίρων της, έχουν τη βούληση και τα μέσα να συνεχίσουν να την υποστηρίζουν μέχρι να επιτευχθεί μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη. Έτσι, το θέμα αυτής της άτυπης συνάντησης ήταν η προετοιμασία αποφάσεων για την ασφάλεια της Ευρώπης. Αναμένεται λοιπόν να παρουσιαστεί ο οδικός χάρτης για την αμυντική ετοιμότητα για το 2030 και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όπως τονίσαμε, θα συνεδριάσει ξανά σε τρεις εβδομάδες για να πάρει την απόφαση. Το θέμα αυτό μας γεννά ένα περίεργο ερώτημα: Πως οι Ευρωπαίοι ταγοί σχεδιάζουν να αναπτύξουν την αμυντική μηχανή τους μέχρι το 2030, αφού δε γνωρίζουν τις προθέσεις των Ρώσων, οι οποίοι λένε σε όλους τους τόνους ότι ουδέποτε επιτέθηκαν κατά της Ευρώπης. Το αντίθετο μάλιστα! Μήπως οι ευρωπαϊκές υπερβολές δείχνουν τη δεινή κατάσταση ορισμένων πολιτικών στην Ευρώπη οι οποίοι δε φείδονται κόπων και πόρων για την πολεμική βιομηχανία τους, αδιαφορώντας για την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των λαών της; Στο έγκυρο POLITICO [2] συγκεντρώνονται «5 πράγματα που μάθαμε από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στην Κοπεγχάγη» Τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία παραμένουν στην κατάψυξη, δεδομένου ότι οι χώρες της ΕΕ δεν ήταν έτοιμες να εγκρίνουν ένα σχέδιο της Κομισιόν να χρησιμοποιήσει ρωσικά παγωμένα περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση δανείου 140 δις €, προς την Ουκρανία. Οι ηγέτες λένε στην Επιτροπή: Εξακολουθούμε να είμαστε υπεύθυνοι για την άμυνα και όχι η Κομισιόν. Εδώ διακρίνουμε μια προσπάθεια των ηγετών να ανακόψουν τη διάθεση της Κομισιόν, έτσι, ενώ χαιρέτισαν ευρέως τις προτάσεις της, οι ηγέτες επέμειναν να έχουν μεγαλύτερο λόγο. Στην ουσία πρόκειται για φρένο στις ορέξεις της Γερμανίας, με την υπενθύμιση ότι η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν υπουργός πολέμου της χώρας αυτής πριν επιβληθεί με το ζόρι στην κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας στις Βρυξέλλες. Απομένει βέβαια, και η υιοθέτηση του «συστήματος anti-drone» που θα είναι σε θέση να κάνει γρήγορη ανίχνευση, αναχαίτιση και φυσικά, εάν χρειαστεί, εξουδετέρωση. Σημειώνουμε ότι ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πήγε στη σύνοδο κορυφής θέλοντας να μιλήσει για την ανταγωνιστικότητα, αλλά δεν βρήκε ευήκοα ώτα! Και μάλλον ορισμένοι σημείωσαν σκωπτικά ότι ο Μερτς δεν είχε μπει στον κόπο να διαβάσει το επίσημο πρόγραμμα, το οποίο περιελάμβανε μία συνεδρία για την άμυνα και μία για την Ουκρανία. Οι αξιωματούχοι στη σύνοδο κορυφής δεν είχαν αυταπάτες, ωστόσο, ότι το μήνυμά του ήταν προσαρμοσμένο σε ένα εγχώριο ακροατήριο. Ο Γερμανός ηγέτης βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση να ανανεώσει τη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ και να υλοποιήσει τις σαρωτικές μεταρρυθμίσεις και την ταχεία ανάκαμψη στην οποία στοιχημάτισε την εκλογική του προσφορά. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων έπρεπε να παρευρεθούν στο επίσημο δείπνο των βασιλέων της Δανίας στις 19:00, πράγμα που δεν μπορούσε να αναβληθεί, ενώ οι ηγέτες είχαν πολλές διαφωνίες και δεν τελείωναν οι διαπραγματεύσεις. Ως προς την επίσπευση της ένταξης της Ουρανίας η ιδέα καταρρακώθηκε αφού ξεκάθαρα τα κράτη μέλη δεν υιοθέτησαν ειδικές πλειοψηφίες, αντί της ομόφωνης συναίνεσης, με προεξάρχουσες τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ολλανδία και φυσικά την Ουγγαρία. * Ο Γιώργος Μαρκατάτος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ELYROS SA Δείτε το δεύτερο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το τρίτο μέρος ΕΔΩ. Δείτε το τέταρτο μέρος ΕΔΩ. [1] https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/10/01/remarks-by-president-antonio-costa-at-the-press-conference-following-the-informal-european-council-meeting-of-1-october-2025/?utm_source=brevo&utm_campaign=AUTOMATED%20-%20Alert%20-%20Newsletter&utm_medium=email&utm_id=3318 [2] https://www.politico.eu/article/eu-summit-copenhagen-denmark-drone-wall-russian-assets/?utm_source=email&utm_medium=alert&utm_campaign=5%20things%20we%20learned%20from%20the%20EU%E2%80%99s%20summit%20in%20Copenhagen

Ευρωπαϊκή Ένωση

Γιώργος Μαρκατάτος, Ευρωπη, ουκρανια, Ρωσία