Του Μιχάλη Δρίτσα Τις τελευταίες ημέρες δημοσιεύθηκε μελέτη του Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών σχετικά με την πορεία υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων Πισσαρίδη στον τομέα της Έρευνας και της Καινοτομίας. Η συμβολή τέτοιων παρεμβάσεων στον δημόσιο διάλογο είναι αναμφίβολα χρήσιμη. Παράλληλα, ωστόσο, είναι σκόπιμο να κατατεθεί μια συμπληρωματική, πιο αναλυτική αποτίμηση, λαμβάνοντας υπόψη το πλήρες θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Μεθοδολογικό και αξιολογικό ζήτημα Η βασική απόκλιση δεν αφορά την πρόθεση ή την επάρκεια των πολιτικών, αλλά: τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η «εφαρμογή» μιας μεταρρύθμισης και τον βαθμό στον οποίο συνυπολογίζονται όλες οι διαθέσιμες παρεμβάσεις (νομοθεσία, ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία). Στον χώρο της έρευνας και της καινοτομίας οι πολιτικές έχουν μακρύ χρόνο ωρίμανσης (συχνά 5–10 έτη), εφαρμόζονται πολυεπίπεδα και δεν αποτυπώνονται άμεσα σε διεθνείς δείκτες. Εάν αυτά τα χαρακτηριστικά αγνοηθούν, ενεργές θεσμικά πολιτικές κινδυνεύουν να εμφανιστούν ως «μη εφαρμοσμένες», απλώς επειδή δεν έχουν ακόμη αποδώσει πλήρως μετρήσιμα αποτελέσματα. Τι έχει πραγματικά υλοποιηθεί Η συνολική εικόνα δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μια συνεκτική κυβερνητική παρέμβαση στον τομέα της Έρευνας και Καινοτομίας. Ενδεικτικά: θεσπίστηκαν φορολογικά κίνητρα για Business Angels και για δαπάνες R&D, επικαιροποιήθηκε το πλαίσιο για ευρεσιτεχνίες και την εμπορική αξιοποίηση διανοητικής ιδιοκτησίας, χρηματοδοτήθηκαν και δικτυώθηκαν Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας σε όλους τους ερευνητικούς φορείς, επαναχρηματοδοτήθηκε η βασική έρευνα μέσω του ΕΛΙΔΕΚ, ενισχύθηκε η επιχειρηματική έρευνα μέσω δράσεων όπως το «Ερευνώ – Καινοτομώ» και τα EDIH, ενεργοποιήθηκε η δημόσια συμμετοχή σε Venture Capital μέσω του EquiFund II και της ΕΑΤΕ, δημιουργήθηκαν θεσμικές υποδομές για δεδομένα και ψηφιακή διακυβέρνηση. Πρόκειται για πολιτικές που νομοθετήθηκαν, χρηματοδοτήθηκαν και λειτουργούν, ακόμη κι αν ορισμένες βρίσκονται –εύλογα– σε φάση ωρίμανσης. Τι απομένει και τι μπορεί να βελτιωθεί Αναμφίβολα, δεν έχουν ολοκληρωθεί όλα. Υπάρχουν πεδία που παραμένουν σε εξέλιξη, άλλα που απαιτούν θεσμικές βελτιώσεις και ορισμένα που χρειάζονται επανασχεδιασμό με βάση την εμπειρία (όπως ακυρωμένα ή μη ώριμα έργα). Αυτή, όμως, είναι η φυσιολογία κάθε σοβαρής μεταρρυθμιστικής προσπάθειας – ιδίως σε έναν τομέα τόσο σύνθετο όσο η έρευνα και η καινοτομία. Ένα συμπέρασμα χωρίς αντιπαράθεση Η κριτική είναι αναγκαία και χρήσιμη. Εξίσου αναγκαία, όμως, είναι η αναγνώριση της πραγματικής προόδου που έχει συντελεστεί. Τα τελευταία χρόνια έχουν τεθεί θεμέλια, κινητοποιήθηκαν σημαντικοί πόροι και δημιουργήθηκαν εργαλεία που μπορούν να αποδώσουν ακόμη περισσότερο στο επόμενο διάστημα. Η συζήτηση οφείλει να γίνεται με ακρίβεια, θεσμική μνήμη και κοινό στόχο: να χτίσουμε πάνω σε όσα έγιναν, να διορθώσουμε όσα χρειάζονται και να ενισχύσουμε περαιτέρω το ελληνικό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας. Ο Μιχάλης Δρίτσας είναι στέλεχος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στη ΜΟΔ Α.Ε., στην Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Σχεδιασμού, της Αξιολόγησης και της Εφαρμογής (ΕΥΣΣΑΕ), στη Μονάδα Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών ΕΣΠΑ.Διετέλεσε Διευθύνων Σύμβουλος της Elevate Greece Α.Ε., συμβάλλοντας στη θεσμική συγκρότηση και την ανάπτυξη του εθνικού οικοσυστήματος νεοφυούς επιχειρηματικότητας. Είναι Διπλωματούχος Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου (MSc) και MBA, και μέλος του ΤΕΕ, του ΟΕΕ και του Chartered Institute of Marketing (CIM). ΔΕΙΤΕ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΕΦΙΔ Παρουσίαση-Πισσαρίδη-final (1)
