Σε μια Ευρώπη που μιλά για βιωσιμότητα και κυκλική οικονομία, τα τελευταία στοιχεία της Eurostat αποκαλύπτουν μια σιωπηλή, αλλά τεράστια απώλεια: το 2023, κάθε κάτοικος της Ευρωπαϊκής Ένωσης πέταξε κατά μέσο όρο 130 κιλά τροφίμων μέσα σε έναν χρόνο. Συνολικά, πάνω από 58 εκατομμύρια τόνοι φαγητού κατέληξαν στα σκουπίδια-ποσότητα ικανή να θρέψει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Τα νοικοκυριά ευθύνονται για περισσότερο από το 53% αυτής της σπατάλης, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από τη βιομηχανία, τη λιανική, την εστίαση και την πρωτογενή παραγωγή. Και όμως, την ίδια στιγμή που ολόκληρες ευρωπαϊκές πόλεις «ξεφορτώνονται» τόνους τροφίμων, εκατομμύρια πολίτες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν ένα επαρκές γεύμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat και του FAO, περίπου 8% των Ευρωπαίων αντιμετωπίζουν επισιτιστική επισφάλεια – αδυνατούν δηλαδή να έχουν σταθερή και θρεπτική διατροφή. Στην Ελλάδα, το 2023, το 27,3% των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας δεν μπορούσε να αγοράσει γεύμα με κρέας, ψάρι ή φυτική ισοδύναμη τροφή κάθε δεύτερη μέρα. Αν και το συνολικό ποσοστό υποσιτισμού παραμένει σχετικά χαμηλό (2,5%), η πραγματική εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη: το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα, αλλά η ποιότητα και η πρόσβαση. Η Ελλάδα πετά κάθε χρόνο περίπου 80 με 90 κιλά τροφίμων ανά κάτοικο, λίγο κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στο μεταξύ, ο πληθωρισμός τροφίμων παραμένει υψηλός -πάνω από 4,5% το 2024 -και η ανισότητα βαθαίνει. Ενώ οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά στο ράφι, η εστίαση και η λιανική απορρίπτουν καθημερινά χιλιάδες τόνους τροφίμων λόγω υπερπαραγωγής, ληγμένων προϊόντων ή ακατάλληλης διαχείρισης. Σύμφωνα με το WWF Ελλάς, πάνω από 200.000 τόνοι τροφίμων καταλήγουν στα σκουπίδια κάθε χρόνο στη χώρα μας. Η σπατάλη αυτή έχει τεράστιο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος. Σε επίπεδο Ε.Ε., η αξία των τροφίμων που πετιούνται υπερβαίνει τα 140 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, ενώ στην Ελλάδα υπολογίζεται σε πάνω από 3 δισ. ευρώ. Για κάθε κιλό φαγητού που χάνεται, εκλύονται έως και 2,5 κιλά διοξειδίου του άνθρακα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει σε μείωση της σπατάλης κατά 30% έως το 2030, μέσα από δράσεις του Green Deal και υποχρεωτικά σχέδια ανά χώρα. Στην Ελλάδα, πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα “Save Your Food” και οι τράπεζες τροφίμων επιχειρούν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ αφθονίας και ανάγκης. Η αντίφαση είναι κραυγαλέα: από τη μια, φαγητό που περισσεύει· από την άλλη, άνθρωποι που δεν τρέφονται σωστά. Η σπατάλη τροφίμων δεν είναι πολυτέλεια -είναι αδικία. Και η λύση της δεν είναι απλώς θέμα πολιτικής· είναι πράξη κοινωνικής συνείδησης. Γιατί κάθε πιάτο που χάνεται είναι μια χαμένη ευκαιρία για αξιοπρέπεια.
