Δύο εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη στην Πάτρα -η ημερίδα του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου και της ΕΣΗΕΠΗΝ με θέμα «Η αξιοπιστία της ενημέρωσης στον καιρό των fake news» (βλ. σελ. 5) και η παρουσίαση του συγγραφικού έργου της Άννης Παπαθεοδώρου στη Στέγη Γραμμάτων Κωστής Παλαμάς (βλ. σελ. 23), συνέκλιναν, με διαφορετικά μέσα, σε έναν κοινό άξονα: την αγωνία για την αλήθεια, τη γνώση και την ελευθερία σε μια εποχή που όλα ανακυκλώνονται μέσα σε θόρυβο και σύγχυση. Στην ημερίδα του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου, δημοσιογράφοι και πολιτικοί μίλησαν για το δυστοπικό περιβάλλον της ενημέρωσης και την κρίση αξιοπιστίας που προκαλεί η ανεξέλεγκτη διασπορά ψευδών ειδήσεων. Η παραπληροφόρηση, η ψηφιακή ανωνυμία και η αλόγιστη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση περιεχομένου υπονομεύουν τη δημοκρατία στην ίδια της τη βάση: το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει και να κρίνει ελεύθερα. Η ενημέρωση παύει να είναι κοινό αγαθό και γίνεται εμπόρευμα -ή, χειρότερα, όπλο στα χέρια όσων επιδιώκουν να χειραγωγήσουν τη σκέψη. Την ίδια ώρα, στη «Στέγη Γραμμάτων Κωστής Παλαμάς», η συγγραφέας Άννη Παπαθεοδώρου παρουσίαζε την τριλογία της «Ευτοπία», μια λογοτεχνική σύνθεση που παρακολουθεί την πορεία μιας κοινωνίας από την ελευθερία προς την επιτήρηση, από την κριτική σκέψη στην παθητική αποδοχή. Στα βιβλία της, η τεχνολογία, το κράτος και οι ίδιες οι συνήθειες των ανθρώπων μεταμορφώνουν σταδιακά τον κόσμο σε μια καλοσχεδιασμένη φυλακή -μια πραγματικότητα που μοιάζει όλο και πιο οικεία. Η «Ευτοπία» της Παπαθεοδώρου δεν προφητεύει -αποτυπώνει. Δείχνει έναν κόσμο που παραδίδει σιγά-σιγά την ελευθερία του στην ευκολία, που ανταλλάσσει τη σκέψη με την ασφάλεια και την αυθεντικότητα με την οθόνη. Είναι η ίδια δυστοπία που περιέγραψαν οι δημοσιογράφοι: μια εποχή όπου η τεχνολογία μεταμορφώνεται από εργαλείο γνώσης σε μηχανισμό ελέγχου. Και στις δύο βραδιές, μέσα από διαφορετικές γλώσσες -την πολιτική και τη λογοτεχνική-εκφράστηκε το ίδιο αίτημα: να ξανακερδίσουμε την αλήθεια. Γιατί χωρίς αξιόπιστη ενημέρωση, χωρίς συνειδητή σκέψη, καμία κοινωνία δεν είναι πραγματικά ελεύθερη. Ίσως η μόνη αληθινή «ευτοπία» της εποχής μας να είναι εκείνη όπου ο άνθρωπος εξακολουθεί να θέλει να γνωρίζει- και να μην παραιτείται από το δικαίωμα να αμφιβάλλει.















