Του Παναγιώτη Γιαλένιου, εκδότη του Συμβούλου Επιχειρήσεων και του symboulos.gr Το χτύπημα του Ισραήλ στις στρατιωτικές και πυρηνικές υποδομές του Ιράν δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στην ταραγμένη ιστορία της Μέσης Ανατολής. Είναι μια ενέργεια με τεράστιες γεωπολιτικές προεκτάσεις, νομικές αμφιβολίες και επικίνδυνες συνέπειες για την παγκόσμια ειρήνη. Ό,τι παρουσιάστηκε ως “χειρουργική επέμβαση”, εξελίσσεται σε μια επικίνδυνη στρατιωτική κλιμάκωση με ανυπολόγιστο κόστος. Πίσω από τις πολιτικές δηλώσεις, παρακολουθούμε μια σύγκρουση θεοκρατικών καθεστώτων , δομημένων  πάνω σε φανατισμό – ισλαμικό και εβραϊκό – που επιβάλλουν τις δικές τους αλήθειες με όπλα, όχι με διάλογο. Επιχείρηση και συνέπειες Η ισραηλινή επιχείρηση βασίστηκε σε πολυετή σχεδιασμό, εσωτερική διείσδυση και συνδυασμένες επιθέσεις με drones και πυραύλους. Ο απολογισμός είναι βαρύς: δεκάδες Ιρανοί στρατιωτικοί και επιστήμονες νεκροί, σοβαρές ζημιές στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και απώλειες μεταξύ αμάχων. Το Ιράν απάντησε με τη μαζική εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και drones, ενώ νέοι δρώντες, όπως η Υεμένη και η Χεζμπολάχ, έχουν ήδη εμπλακεί. Οι επιθέσεις συνεχίζονται αμείωτες και από τις δύο πλευρές, με αλλεπάλληλες πυραυλικές επιδρομές, αεροπορικές επιχειρήσεις και ανταλλαγές πυρών στα σύνορα. Οι νεκροί πλέον υπολογίζονται σε εκατοντάδες, περιλαμβάνοντας στρατιώτες, επιστήμονες αλλά και αμάχους, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά. Οι καταστροφές σε κρίσιμες υποδομές – ενεργειακές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια, εργοστάσια, ακόμη και κατοικημένες περιοχές – αυξάνονται διαρκώς, οδηγώντας την περιοχή στα πρόθυρα ανθρωπιστικής κρίσης. Νομική σιωπή και γεωπολιτική υποκρισία Η απουσία καταδίκης από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ και ο ΔΟΑΕ, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την επιλεκτική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η προληπτική στρατιωτική ενέργεια απαγορεύεται ρητά από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Η ατιμωρησία που επιφυλάσσεται σε ορισμένα κράτη υπονομεύει την παγκόσμια ειρήνη και τη διεθνή έννομη τάξη. Το Ιράν δεν είναι άμοιρο ευθυνών Δεν μπορούμε να αγνοούμε την υποστήριξη της Τεχεράνης σε παραστρατιωτικές οργανώσεις, τις πυραυλικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ και την καταπίεση στο εσωτερικό της χώρας. Η ρητορική της εξάλειψης του Ισραήλ από τον χάρτη και η υπονόμευση της περιφερειακής σταθερότητας είναι στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη – όχι ως δικαιολογία για στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά ως ένδειξη της πολυπλοκότητας της κρίσης. Την ίδια ώρα, η πυρηνική απειλή, είτε από την Τεχεράνη είτε από άλλες περιοχές – Πακιστάν, Ινδία ή ΗΠΑ – παραμένει ο ελέφαντας στο δωμάτιο, που κανείς δεν τολμά να ονομάσει ρεαλιστικά. Οι μεγάλοι παίκτες και η σιωπηλή συνενοχή Παρά τις επίσημες αποστασιοποιήσεις, πολλές δυτικές κυβερνήσεις – πρωτίστως οι ΗΠΑ – ήταν ενήμερες για την επίθεση. Η χρονική συγκυρία, η εκκένωση διπλωματικών δομών και οι δηλώσεις ηγετών προδίδουν τουλάχιστον σιωπηρή συνενοχή. Η Ιορδανία και η Σαουδική Αραβία συνέβαλαν στην αναχαίτιση ιρανικών επιθέσεων, επιβεβαιώνοντας ότι η σύγκρουση δεν είναι διμερής αλλά πολυεπίπεδη και περιφερειακή. Η στρατηγική του Ισραήλ: Εξασφάλιση ή αποσταθεροποίηση; Η κυβέρνηση του Ισραήλ φαίνεται να πιστεύει ότι η συνεχής στρατιωτική δράση θα κατοχυρώσει την ασφάλεια. Όμως η πραγματικότητα δείχνει το αντίθετο: κάθε νέα επίθεση, κάθε χτύπημα, αυξάνει την πιθανότητα γενικευμένης ανάφλεξης. Η στρατιωτική υπεροπλία δεν συνεπάγεται αυτομάτως ασφάλεια – αντίθετα, ενισχύει τη συσπείρωση των αντιπάλων και εντείνει τη ριζοσπαστικοποίηση. Και το κυριότερο: επιβεβαιώνει πως πίσω από τη φαινομενική στρατηγική κρύβεται ένα θεοκρατικό δόγμα που βαφτίζει την εθνοκάθαρση «νόμιμη άμυνα». Ο φαύλος κύκλος της βίας και η παγκόσμια κοινή γνώμη Το Ισραήλ δέχεται όλο και πιο έντονη διεθνή κριτική για τις επιχειρήσεις του στη Γάζα. Οι εικόνες καταστροφής και οι απώλειες αμάχων προκαλούν οργή στην παγκόσμια κοινωνία των πολιτών. Η ισραηλινή ηγεσία, αντί να αναμετρηθεί με τις απαιτήσεις για βιώσιμη ειρήνη και αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους, φαίνεται να επενδύει στη διαιώνιση της πολεμικής κατάστασης. Η ηθική πτώση της ευρωπαϊκής πολιτικής, η οποία ακολουθεί το παράδειγμα Νετανιάχου και αποδέχεται τις μαζικές απώλειες ως «παράπλευρες», δεν μπορεί παρά να μας θέτει όλους προ των ευθυνών μας. Η Ελλάδα: Στο μέτωπο ή στο περιθώριο; Η χώρα μας συμμετέχει ενεργά – στρατιωτικά, πολιτικά, και διπλωματικά – στις αμερικανονατοϊκές επιλογές. Είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, η Ελλάδα κινδυνεύει να εμπλακεί σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό σχήμα που επανασχεδιάζει τα σύνορα της περιοχής. Η ευθυγράμμιση με τη Δύση δεν πρέπει να γίνεται άκριτα, αλλά στο πλαίσιο μιας εθνικής στρατηγικής που υπηρετεί τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της ειρήνης και της σταθερότητας. Το ζητούμενο: Ψυχραιμία, Δικαίωση, Διπλωματία Δεν πρόκειται για το ποιος έχει δίκιο “απόλυτα”. Το πραγματικό διακύβευμα είναι η ανάγκη να σταματήσει ο φαύλος κύκλος της βίας. Η στρατηγική της “προληπτικής ασφάλειας” τόσο από την Ιερουσαλήμ όσο και από την Τεχεράνη οδηγεί μόνο σε αποσταθεροποίηση. Το διεθνές σύστημα οφείλει να δράσει με ενιαία κριτήρια, σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και έμφαση στη διπλωματία. Εμείς, ως Ευρωπαίοι πολίτες, δεν έχουμε άλλο περιθώριο από το να απαιτήσουμε αλλαγή πολιτικής: στην Ε.Ε., στο Ισραήλ, στην ίδια τη Δύση. Η ιστορία της περιοχής δείχνει πως όταν σιγούν οι αρχές και επικρατούν τα στρατόπεδα, δεν απομένει παρά ο ήχος των πυραύλων και ο φόβος. Το να απαιτεί κανείς ενιαία στάση απέναντι στη βία δεν είναι πολυτέλεια – είναι όρος επιβίωσης.