Σε μια συγκυρία που απαιτεί νηφαλιότητα και υπευθυνότητα, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να διατυπώσει δηλώσεις πρωτοφανούς έντασης, προειδοποιώντας ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο «πλήρους και ολικής αλλαγής καθεστώτος» στο Ιράν. Η οικονομική διάσταση αυτών των δηλώσεων είναι ήδη ανησυχητική. Η ηθική τους διάσταση, όμως, είναι ακόμη πιο σκοτεινή. Διότι όταν ένας ηγέτης μιλά για το ενδεχόμενο αφανισμού ενός «πολιτισμού» σχεδόν με όρους θεάματος, ως «ιστορική στιγμή» που «θα μάθουμε απόψε», τότε δεν έχουμε απλώς γεωπολιτική ένταση. Έχουμε μια επικίνδυνη διολίσθηση: την αποδοχή της καταστροφής ως πολιτικού εργαλείου και επικοινωνιακού γεγονότος. Η ειρωνεία είναι βαριά. Οι δηλώσεις αυτές διατυπώνονται σε μια ημέρα που για εκατομμύρια Καθολικούς συνδέεται με στοχασμό, πίστη και ανθρώπινη αξία ,το Πάσχα των Καθολικών. Την ίδια στιγμή, εικόνες παιδιών σε περιοχές έντασης, υπενθυμίζουν τι πραγματικά διακυβεύεται: όχι αφηρημένοι «πολιτισμοί», αλλά χιλιάδες ανθρώπινες ζωές. Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά τις δηλώσεις όχι μόνο επικίνδυνες, αλλά και ηθικά προβληματικές. Η γλώσσα της ισχύος, όταν αποσυνδέεται από την ευθύνη, μετατρέπεται σε κυνισμό. Και εδώ αναδεικνύεται μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη διάσταση: η αντίδραση ,ή μάλλον η απουσία της. Η ηγεσία της Ευρώπης εμφανίζεται, για ακόμη μία φορά, διστακτική και αμήχανη. Αντί για σαφή, ενιαία και ηχηρή τοποθέτηση απέναντι σε ρητορικές που απειλούν να πυροδοτήσουν ανεξέλεγκτες εξελίξεις, κυριαρχεί μια στάση αναμονής. Αυτή η αδράνεια δεν είναι ουδέτερη. Σε περιόδους κρίσης, η σιωπή λειτουργεί ως έμμεση νομιμοποίηση. Το αποτέλεσμα είναι ένα ευρύτερο κλίμα ανισορροπίας: Πολιτικοί ηγέτες που υιοθετούν όλο και πιο ακραία ρητορική Θεσμοί που δυσκολεύονται να αντιδράσουν με ταχύτητα και σαφήνεια Αγορές που μετατρέπουν την ανησυχία σε μεταβλητότητα Κοινωνίες που εκτίθενται σε έναν διαρκή καταιγισμό φόβου και υπερβολής Η οικονομία, ασφαλώς, επηρεάζεται άμεσα. Αλλά το βαθύτερο πρόβλημα είναι αλλού: στη σταδιακή εξοικείωση με έναν λόγο που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητος. Όταν η πιθανότητα καταστροφής παρουσιάζεται ως «ίσως κάτι επαναστατικά υπέροχο», το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο πολιτικό ή οικονομικό. Είναι ζήτημα αξιών. Η διεθνής κοινότητα και ιδίως η Ευρώπη, οφείλει να επαναφέρει το μέτρο. Να απορρίψει καθαρά και χωρίς αστερίσκους τη ρητορική που μετατρέπει τον κίνδυνο σε θέαμα και την ιστορία σε επικοινωνιακό εργαλείο. Διότι η πραγματική «ιστορική στιγμή» δεν θα είναι αυτή που προαναγγέλλεται με δραματικούς τόνους. Θα είναι εκείνη κατά την οποία οι θεσμοί και οι κοινωνίες θα επιλέξουν να αντισταθούν στον παραλογισμό , πριν αυτός μετατραπεί σε πραγματικότητα.
