Η Δευτέρα στη Μέση Ανατολή ξεκίνησε με εικόνες συγκίνησης. Οι τελευταίοι Ισραηλινοί όμηροι που κρατούνταν από τη Χαμάς παραδόθηκαν στον Ερυθρό Σταυρό και επέστρεψαν στο Ισραήλ, ενώ εκατοντάδες Παλαιστίνιοι κρατούμενοι αφέθηκαν ελεύθεροι από ισραηλινές φυλακές. Πλήθη βγήκαν στους δρόμους, σε Τελ Αβίβ και Ραμάλα, πανηγυρίζοντας μια ανθρωπιστική πράξη που έσπασε μήνες σιωπής και βίας. Μέσα σε αυτό το κλίμα, το ίδιο βράδυ, στη Σαρμ ελ-Σέιχ της Αιγύπτου, ΗΠΑ, Αίγυπτος, Κατάρ και Τουρκία υπέγραψαν τη συμφωνία εκεχειρίας για τη Γάζα, παρουσία δεκάδων ηγετών από Ευρώπη και Μέση Ανατολή. Η συμφωνία σηματοδότησε το τέλος της πρώτης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου 20 σημείων του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο επιχειρεί να δημιουργήσει νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας και διακυβέρνησης στην περιοχή. Τα βασικά στοιχεία της συμφωνίας Η συμφωνία προβλέπει: Κατάπαυση του πυρός και τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Απελευθέρωση όλων των ομήρων που κρατούνται από τη Χαμάς. Αποφυλάκιση Παλαιστινίων κρατουμένων από το Ισραήλ σε διαδοχικές φάσεις. Μερική αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα, με το Ισραήλ να διατηρεί έλεγχο περίπου στο 53% της περιοχής για λόγους ασφαλείας. Διεθνή δύναμη επιτήρησης, αποτελούμενη κυρίως από αραβικές χώρες, σε συνεργασία με Παλαιστίνιους αστυνομικούς εκπαιδευμένους στην Αίγυπτο και την Ιορδανία. Πρόγραμμα ανοικοδόμησης, υπό την εποπτεία διεθνούς επιτροπής με έδρα το Κάιρο και χρηματοδότηση από το Κατάρ, την Αίγυπτο και διεθνείς εταίρους. Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «αναλυτικό, πρακτικό και εφαρμόσιμο σχέδιο» που βάζει τέλος σε δεκαετίες αδιεξόδου. Η παρουσία του στη Σαρμ ελ-Σέιχ χαρακτηρίστηκε «θριαμβευτική», με τον ίδιο να παρατείνει την επίσκεψή του στην Αίγυπτο πέραν του αρχικού προγραμματισμού — ένδειξη του προσωπικού του ενδιαφέροντος. Οι πρώτες δοκιμασίες της εκεχειρίας Η εκεχειρία, ωστόσο, δοκιμάζεται ήδη. Η καθυστέρηση της Χαμάς να παραδώσει όλες τις σορούς των ομήρων, όπως προέβλεπε η συμφωνία, προκάλεσε αντίδραση του Ισραήλ, το οποίο προχώρησε στο κλείσιμο του περάσματος της Ράφα και στη μείωση της ανθρωπιστικής βοήθειας. Παράλληλα, έξι Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν από ισραηλινά πυρά, ενώ αναφέρθηκαν συγκρούσεις μεταξύ δυνάμεων της Χαμάς και τοπικών πολιτοφυλακών μέσα στη Γάζα. Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν το ερώτημα αν η συμφωνία μπορεί να παραμείνει βιώσιμη ή αν πρόκειται για μια εύθραυστη ανακωχή, ευάλωτη σε τοπικά επεισόδια και αμοιβαία καχυποψία. Μεταβατικές δομές και επόμενες φάσεις Το σχέδιο Τραμπ προβλέπει τη δημιουργία προσωρινής δύναμης ασφάλειας και μεταβατικής πολιτικής διοίκησης για τη Γάζα, με συμμετοχή Παλαιστινίων τεχνοκρατών και διεθνών παρατηρητών. Ωστόσο, οι διαφορετικές δηλώσεις των ηγετών αναδεικνύουν διπλωματικές αντιφάσεις: ο Τραμπ μιλά για το «τέλος του πολέμου», ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προειδοποιεί ότι «η σύγκρουση μπορεί να αναζωπυρωθεί». Η εφαρμογή των επόμενων φάσεων θα εξαρτηθεί από τη συνεργασία των μερών. Η Χαμάς εμφανίζεται απρόθυμη να αποδεχθεί πλήρη αφοπλισμό, ενώ το Ισραήλ διατηρεί στρατιωτικό έλεγχο σε στρατηγικά σημεία, επιμένοντας σε εγγυήσεις ασφάλειας πριν από οποιαδήποτε πλήρη αποχώρηση. Οικονομικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις Η ανοικοδόμηση της Γάζας αναδεικνύεται σε τεράστια οικονομική πρόκληση. Σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις του ΟΗΕ, το κόστος φτάνει τα 70 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ πρέπει να απομακρυνθούν πάνω από 55 εκατομμύρια τόνοι ερειπίων πριν ξεκινήσουν τα έργα. Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει περισσότερο από μια δεκαετία και απαιτεί συντονισμό διεθνών φορέων, τραπεζών και περιφερειακών δυνάμεων. Παρά τις δυσκολίες, η συμφωνία έχει προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση στις αγορές: οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, ενώ επενδυτές εκτιμούν ότι η σταθερότητα — έστω και προσωρινή — μειώνει το γεωπολιτικό ρίσκο στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο ρόλος της Ελλάδας και η περιφερειακή σταθερότητα Στη σύνοδο συμμετείχε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ως παρατηρητής και εταίρος περιφερειακής σταθερότητας. Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η αποκλιμάκωση αποτελεί προϋπόθεση για ενεργειακή ασφάλεια και επενδυτική συνέργεια στην Ανατολική Μεσόγειο, με έργα όπως οι ηλεκτρικές και ενεργειακές διασυνδέσεις Ελλάδας–Αιγύπτου να εξαρτώνται από τη σταθερότητα της περιοχής. Ελπίδα υπό δοκιμασία Παρά τη διπλωματική σημασία της, η συμφωνία της Σαρμ ελ-Σέιχ δείχνει να εισέρχεται ήδη σε κρίσιμη φάση επιβεβαίωσης. Οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή, οι αντιφάσεις στις δηλώσεις ηγετών και τα πρώτα επεισόδια βίας εντείνουν την αίσθηση ότι η ειρήνη παραμένει υπό δοκιμασία. Η διεθνής κοινότητα καλείται να διασφαλίσει την εφαρμογή των όρων και να στηρίξει οικονομικά την ανοικοδόμηση, αποτρέποντας την επιστροφή στη βία. Η σταθερότητα στη Γάζα — και κατ’ επέκταση στη Μέση Ανατολή — θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την πολιτική βούληση, αλλά και από τη συνέπεια των διεθνών δυνάμεων στην υλοποίηση ενός σχεδίου που παραμένει φιλόδοξο, αλλά και εύθραυστο. Πηγές: Reuters, Haaretz, Naftemporiki, Ekathimerini, Al-Ahram, Bloomberg, CNN (Brett McGurk Analysis), TRT World, The Guardian, in.gr — 13–14 Οκτωβρίου 2025
